Ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka, zwanych dalej „świadczeniami „aktywny rodzic” ”, oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń.
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic"
Dz.U. 2024 poz. 858
Zobacz w ISAP →Przykładowe pytania:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
1.Świadczeniami „aktywny rodzic” są:
1)świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
2)świadczenie „aktywnie w żłobku”;
3)świadczenie „aktywnie w domu”.
2.Celem świadczeń „aktywny rodzic” jest ułatwienie rodzicom i innym osobom
wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem
z aktywizacją zawodową.
Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o:
1)opiekunie faktycznym – oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem,
jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka;
1a)opiekunie tymczasowym dziecka – oznacza to osobę, o której mowa w art. 113
ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621
i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203);
1b)opiekunie dziecka wskazanym przez władze kraju pochodzenia – oznacza to
osobę, o której mowa w art. 113a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu
cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2)przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – oznacza to
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia
29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.1) – Dz. Urz.
UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia
16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004
w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz.
UE L 284 z 30.10.2009, str. 1, z późn. zm.2));
3)żłobku, klubie dziecięcym, dziennym opiekunie lub niani – oznacza to
odpowiednio żłobek, klub dziecięcy, dziennego opiekuna lub nianię
w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do
lat 3 (Dz. U. z 2025 r. poz. 798).
Na to samo dziecko, za dany miesiąc, przysługuje tylko jedno ze świadczeń „aktywny rodzic”.
1.Minister właściwy do spraw rodziny może prowadzić działania
promocyjne dotyczące wspierania rodziców w aktywności zawodowej, opieki nad
dzieckiem oraz wychowania dziecka, a także przeprowadzać w tym obszarze badania,
ekspertyzy i analizy.
2.Realizację zadań, o których mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw
rodziny może zlecić w drodze konkursu ofert, o którym mowa w ustawie z dnia
24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U.
z 2025 r. poz.
1338), lub zlecić na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych
3.Realizacja zadań, o których mowa w ust. 1, może odbywać się we współpracy
z wojewodą.
Rada Ministrów składa corocznie Sejmowi i Senatowi, w terminie do dnia 30 września, sprawozdanie z realizacji ustawy.
Rozdział 2. Świadczenie „aktywni rodzice w pracy”
Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o:
1)dziecku – oznacza to dziecko własne, dziecko pozostające pod opieką opiekuna
faktycznego lub dziecko umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej – na które
jest ustalane lub weryfikowane prawo do świadczenia „aktywni rodzice
w pracy”;
2)aktywności zawodowej – oznacza to:
a)podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na
podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1–8, 10, 23 i 24 ustawy z dnia 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 i
252),
b)pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku
opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego
na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
(Dz. U. z 2025 r. poz. 501 i 1083 oraz z 2026 r. poz. 26), zasiłku
chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego
na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu
społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U.
z 2025 r. poz. 1644 oraz z 2026 r. poz. 26), z wyjątkiem zasiłków
i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia
chorobowego albo wypadkowego, oraz pobieranie wynagrodzenia za czas
niezdolności do pracy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. –
Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r.
poz. 25),
c)podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie
art. 66 ust. 1 pkt 4–15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, 1537 i 1739 oraz z 2026 r. poz. 26 i 203) –
w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest
dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
d)podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu
społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770), ubezpieczeniu
emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany
okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu
rolników na wniosek, z wyjątkiem:
– osób, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 3 i 4 i ust. 2 pkt 2 ustawy
z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,
– osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek
opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o których mowa w art. 63 ust. 15
ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U.
z 2026 r. poz. 873);
3)minimalnym wynagrodzeniu za pracę – oznacza to minimalne wynagrodzenie za
pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym
wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773).
1.Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje:
1)obywatelom polskim;
2)cudzoziemcom:
a)do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego,
b)jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów
międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym,
c)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie
zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami,
o których mowa w art. 127 lub art. 137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 i 1794 oraz z 2026 r. poz.
203), jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d)posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, jeżeli
zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na
pracę na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na okres
nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu
podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich,
którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a
ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach, lub
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika
kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż
w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach
określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach
– jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres
nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe
o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151
lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub
prac rozwojowych,
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca
na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia
2013 r. o cudzoziemcach
– z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba
że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub
dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym
stanowią inaczej,
g)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącym
obywatelami Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii
Północnej oraz członkom ich rodzin, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. b,
d, e lub f umowy z dnia 24 stycznia 2020 r. o wystąpieniu Zjednoczonego
Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej
i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE L 29
z 31.01.2020, str. 7, z późn. zm.3)).
2.Prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” przysługuje osobom,
o których mowa w ust. 1, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, chyba
że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne
umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
1.Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje na nieobjęte
opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna
dziecko aktywnym zawodowo:
1)matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu
matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo
2)opiekunowi faktycznemu dziecka, albo
3)osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny
dom dziecka, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49 i 1301 oraz
z 2026 r. poz. 187 i 203).
2.Na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu
dziecka świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje wyłącznie odpowiednio
aktywnej zawodowo osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo aktywnej
zawodowo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka.
1.W przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie
z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie
z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni
rodzice w pracy” lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią
wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom
emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi niemniej niż
100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są
opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich, nie może być
niższa niż:
1)50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie,
na który jest ustalane prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”;
2)30 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie,
na który jest ustalane prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” –
w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą,
o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych;
3)30 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w styczniu danego
roku, na który jest ustalane prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” –
w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą,
o których mowa w art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych.
2.W przypadku osoby ubiegającej o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub
otrzymującej to świadczenie będącej, zgodnie z oświadczeniem, osobą samodzielnie
wychowującą dziecko świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje, jeżeli
osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub otrzymująca to
świadczenie z tytułu aktywności zawodowej podlega ubezpieczeniom emerytalnemu
i rentowym od podstawy, której wysokość wynosi niemniej niż 100 % minimalnego
wynagrodzenia za pracę.
2a.W przypadku osoby podlegającej obowiązkowo ubezpieczeniom
emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, której wynagrodzenie
płatne jest okresowo, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę otrzymaną
w wyniku podzielenia otrzymanego wynagrodzenia przez liczbę miesięcy, za które
wynagrodzenie to przysługuje.
3.Niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu
wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest
równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od
podstawy, której wysokość wynosi 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.
4.Niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu
prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 18 ust. 1
ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480,
1795 i
1826)jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 30 % minimalnego wynagrodzenia za
pracę
5.Podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu
społecznym rolników, ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy
albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-
-rentowemu rolników na wniosek, jest równoważne z opłacaniem składek na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100 %
minimalnego wynagrodzenia za pracę.
6.W przypadku osoby pobierającej zasiłek, świadczenie albo wynagrodzenie,
o których mowa w art. 7 pkt 2 lit. b, przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe przyjmuje się podstawę wymiaru składek, jaka
byłaby przyjęta, gdyby zasiłek, świadczenie albo wynagrodzenie nie były pobierane
w tym okresie. Dla tych celów przyjmuje się podstawę wymiaru składek na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe ostatnio przyjętą do obliczenia składek. Jeśli nie
jest możliwe ustalenie podstawy wymiaru składek w ten sposób, za podstawę wymiaru
składek przyjmuje się kwotę zasiłku, świadczenia albo wynagrodzenia.
7.W przypadku osoby pobierającej zasiłek wyrównawczy przy ustalaniu
podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się
kwotę tego zasiłku.
1.Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje od pierwszego
dnia miesiąca, w którym dziecko ukończyło 12. miesiąc życia, do ostatniego dnia
miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dziecko ukończy 36. miesiąc życia.
2.Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje w wysokości 1500 zł
miesięcznie na dziecko, a w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej
opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością
samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień
opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – w wysokości
1900 zł miesięcznie.
3.W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką
naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub
żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się
okresach, kwotę świadczenia „aktywni rodzice w pracy” ustala się każdemu
z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia.
4.W przypadku gdy osoba pobierająca świadczenie „aktywni rodzice w pracy”,
drugi rodzic dziecka, małżonek lub inna osoba, która wspólnie z nią wychowuje
dziecko, nie spełniają warunków, o których mowa w art. 10, osoba pobierająca
świadczenie „aktywni rodzice w pracy” zachowuje prawo do tego świadczenia do
końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoby te nie spełniają
warunków, o których mowa w art. 10. Zachowanie prawa do świadczenia „aktywni
rodzice w pracy” na zasadach określonych w zdaniu pierwszym przysługuje niewięcej
niż dwa razy w okresie, o którym mowa w ust. 1.
5.Jeżeli zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego ustawodawstwo polskie nie jest ustawodawstwem wyznaczonym jako
mające pierwszeństwo, świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje
w wysokości określonej odpowiednio w ust. 2 albo 3.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” nie przysługuje, jeżeli:
1)osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” albo osoba
pobierająca to świadczenie została pozbawiona władzy rodzicielskiej;
2)na to samo dziecko, za dany miesiąc:
a)zostało przyznane świadczenie „aktywnie w żłobku”,
b)zostało przyznane świadczenie „aktywnie w domu”;
3)członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym
charakterze do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”, chyba że przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy
międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W przypadku gdy matka albo ojciec marnotrawią wypłacane im świadczenie „aktywni rodzice w pracy” albo wydatkują je niezgodnie z celem, należne świadczenie „aktywni rodzice w pracy” w całości lub w części jest im przekazywane odpowiednio przez kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych w formie rzeczowej lub w formie opłacania usług.
Rozdział 3. Świadczenie „aktywnie w żłobku”
Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o rodzicach, oznacza to także opiekunów prawnych, opiekunów tymczasowych dziecka, opiekunów dziecka wskazanych przez władze kraju pochodzenia oraz inne osoby, którym sąd powierzył sprawowanie opieki nad dzieckiem.
1.Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje rodzicom na dziecko,
które uczęszcza do żłobka, klubu dziecięcego albo jest objęte opieką sprawowaną
przez dziennego opiekuna, niedłużej jednak niż do ukończenia roku szkolnego,
w którym dziecko ukończy 3. rok życia, lub w przypadku gdy niemożliwe lub
utrudnione jest objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym – 4. rok życia.
1a.Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje osobom przebywającym na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca
2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy, o ile posiadają numer
PESEL ze statusem UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia
24 września 2010 r. o ewidencji ludności, jeżeli zamieszkują z dzieckiem, na które
ubiegają się o świadczenie „aktywnie w żłobku” lub otrzymują świadczenie „aktywnie
w żłobku”, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2.Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje na dofinansowanie kosztów
objęcia dziecka opieką w żłobku, klubie dziecięcym albo sprawowaną przez
dziennego opiekuna.
3.Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje w wysokości 1500 zł
miesięcznie na dziecko w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna,
a w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie
ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz
konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego
leczenia, rehabilitacji i edukacji – w wysokości 1900 zł miesięcznie. Wysokość
świadczenia „aktywnie w żłobku” nie może być jednak wyższa niż wysokość opłaty
rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna.
4.Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje, jeżeli wysokość miesięcznej
opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna nie jest wyższa niż koszt pobytu dziecka w żłobku lub klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna rozumiany jako 120 % uśrednionych miesięcznych wydatków
ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego na zapewnienie jednemu
dziecku opieki odpowiednio w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna
obliczanych na podstawie informacji, o których mowa w art. 64 ust. 4 pkt 6 ustawy
z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
5.Przez miesięczną opłatę rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym
lub u dziennego opiekuna rozumie się:
1)w przypadku rodzica ubiegającego się o świadczenie „aktywnie w żłobku” –
dzienną opłatę ponoszoną przez tego rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie
dziecięcym lub u dziennego opiekuna pomnożoną przez liczbę dni w danym
miesiącu,
2)w przypadku rodzica otrzymującego świadczenie „aktywnie w żłobku” – dzienną
opłatę za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna
pomnożoną przez liczbę dni w danym miesiącu, którą rodzic ten zobowiązany
byłby ponosić, gdyby nie zostało mu przyznane prawo do świadczenia „aktywnie
w żłobku”
– przy czym do opłat, o których mowa w pkt 1 i 2, nie wlicza się opłaty za
wyżywienie.
6.Wysokość kosztu ustalonego na podstawie ust. 4 zaokrągla się do pełnych
dziesiątek złotych w górę.
7.Wysokość kosztu, o którym mowa w ust. 4, jest ogłaszana w Dzienniku
Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia,
przez ministra właściwego do spraw rodziny, w terminie do dnia 31 marca danego
roku na okres od dnia 1 kwietnia danego roku do dnia 31 marca następnego roku.
8.W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką
naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub
żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się
okresach, kwotę świadczenia „aktywnie w żłobku” ustala się każdemu z rodziców
w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia, niewiększej jednak niż
wysokość przypadającej na danego rodzica miesięcznej opłaty rodzica za pobyt
dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna.
9.Świadczenie „aktywnie w żłobku” jest przekazywane na rachunek bankowy
podmiotu prowadzącego żłobek, klub dziecięcy, zatrudniającego dziennego opiekuna
lub rachunek bankowy dziennego opiekuna prowadzącego działalność na własny
rachunek w terminie do 20. dnia każdego miesiąca, za miesiąc poprzedni.
10.W przypadku braku możliwości przekazania świadczenia „aktywnie
w żłobku” na rachunek bankowy podmiotu prowadzącego żłobek, klub dziecięcy,
zatrudniającego dziennego opiekuna, lub rachunek bankowy dziennego opiekuna
prowadzącego działalność na własny rachunek, świadczenie „aktywnie w żłobku” jest
wypłacane rodzicowi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w formie
bezgotówkowej na wskazany przez rodzica numer rachunku płatniczego w kraju lub
numer wydanego w kraju instrumentu płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia
19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2025 r. poz. 611 i 1069 oraz z
2026 r. poz.
340)
Świadczenie „aktywnie w żłobku” nie przysługuje, jeżeli na to samo dziecko, za dany miesiąc:
1)zostało przyznane świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
2)zostało przyznane świadczenie „aktywnie w domu”.
Rozdział 4. Świadczenie „aktywnie w domu”
Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o dziecku oznacza to dziecko własne oraz dziecko znajdujące się pod opieką opiekuna faktycznego.
1.Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje:
1)obywatelom polskim;
2)cudzoziemcom:
a)do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego,
b)jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów
międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym,
c)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie
zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami,
o których mowa w art. 127 lub art. 137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach, jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej,
d)posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, jeżeli
zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na
pracę na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na okres
nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu
podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich,
którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a
ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach, lub
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika
kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż
w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach
określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach
– jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres
nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe
o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151
lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub
prac rozwojowych,
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca
na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia
2013 r. o cudzoziemcach
– z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba
że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub
dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym
stanowią inaczej,
g)przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącym
obywatelami Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii
Północnej oraz członkom ich rodzin, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. b,
d, e lub f umowy z dnia 24 stycznia 2020 r. o wystąpieniu Zjednoczonego
Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej
i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.
2.Prawo do świadczenia „aktywnie w domu” przysługuje osobom, o których
mowa w ust. 1, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez
okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie „aktywnie w domu”, chyba że przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy
międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
1.Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje matce albo ojcu, jeżeli
dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, albo
opiekunowi faktycznemu dziecka, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2.
2.Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje od pierwszego dnia miesiąca,
w którym dziecko ukończyło 12. miesiąc życia, do ostatniego dnia miesiąca
poprzedzającego miesiąc, w którym dziecko ukończy 36. miesiąc życia.
1.Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje w wysokości 500 zł
miesięcznie na dziecko w rodzinie.
2.W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką
naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub
żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się
okresach, kwotę świadczenia „aktywnie w domu” ustala się każdemu z rodziców
w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia.
3.Jeżeli zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego ustawodawstwo polskie nie jest ustawodawstwem wyznaczonym jako
mające pierwszeństwo, świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje w wysokości
określonej odpowiednio w ust. 1 albo 2.
Świadczenie „aktywnie w domu” nie przysługuje, jeżeli:
1)dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej;
2)rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej;
3)na to samo dziecko, za dany miesiąc:
a)zostało przyznane świadczenie „aktywni rodzice w pracy”,
b)zostało przyznane świadczenie „aktywnie w żłobku”;
4)członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym
charakterze do świadczenia „aktywnie w domu”, chyba że przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy
międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W przypadku gdy matka albo ojciec, albo opiekun faktyczny dziecka marnotrawią wypłacane im świadczenie „aktywnie w domu” albo wydatkują je niezgodnie z celem, należne świadczenie „aktywnie w domu” w całości lub w części jest im przekazywane odpowiednio przez kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora centrum usług społecznych w formie rzeczowej lub w formie opłacania usług.
Rozdział 5. Podmioty realizujące zadania w zakresie świadczeń „aktywny rodzic”
1.Postępowania w sprawach świadczeń „aktywny rodzic” prowadzi
oraz świadczenia te wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
2.Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może wyznaczyć do realizacji
całości lub części zadań, o których mowa w ust. 1, jednostki organizacyjne Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych inne niż jednostki właściwe ze względu na miejsce
zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie „aktywny rodzic” lub otrzymującej
to świadczenie.
Nadzór nad zgodnością działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie realizacji świadczeń „aktywny rodzic” z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw rodziny. Nadzór ten nie może dotyczyć spraw indywidualnych.
1.Funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej
Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku
przemieszczania się osób między państwami Unii Europejskiej, Europejskiego
Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej i Zjednoczonego Królestwa
Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej pełnią:
1)Zakład Ubezpieczeń Społecznych,
2)wojewoda
– na zasadach określonych w art. 43.
2.Wojewoda może, w formie pisemnej, upoważnić pracownika urzędu
wojewódzkiego do wykonywania w jego imieniu czynności wynikających z funkcji
określonej w ust. 1 pkt 2 oraz do przekazywania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
informacji, o których mowa w art. 43.
3.Wojewoda wymienia dane w zakresie świadczenia „aktywni rodzice w pracy”
oraz świadczenia „aktywnie w domu” w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany
Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego, o którym mowa
w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia
16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004
w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, za pośrednictwem
punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 26 ust. 2.
4.W postępowaniach w sprawie świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz
świadczenia „aktywnie w domu” realizowanych w związku z koordynacją systemów
zabezpieczenia społecznego komunikacja między Zakładem Ubezpieczeń
Społecznych a wojewodą odbywa się wyłącznie przy użyciu systemów
teleinformatycznych. W przypadku dokumentów, które posiadają wyłącznie postać
papierową, jest przekazywana ich elektroniczna kopia. Kopia stanowi dowód
w postępowaniach w sprawie świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz
świadczenia „aktywnie w domu”.
1.Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego jest władzą
właściwą oraz instytucją łącznikową w zakresie świadczenia „aktywni rodzice
w pracy” oraz świadczenia „aktywnie w domu” w związku z udziałem
Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
i w tym zakresie nadzoruje wojewodę.
2.Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego prowadzi punkt
kontaktowy, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady
(WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania
rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego, służący do wymiany danych w ramach Systemu Elektronicznej
Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego w zakresie
świadczenia „aktywni rodzice w pracy” oraz świadczenia „aktywnie w domu”.
3.Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego przetwarza dane
osobowe, jeżeli jest to niezbędne do prowadzenia punktu kontaktowego, o którym
mowa w ust. 2, w tym do realizacji praw lub obowiązków wynikających z przepisów
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Rozdział 6. Postępowania w sprawach świadczeń „aktywny rodzic”
1.Ustalenie prawa do świadczeń „aktywny rodzic” oraz ich wypłata
następują na wniosek:
1)odpowiednio matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, osoby pełniącej funkcję
rodziny zastępczej albo osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka – w przypadku
świadczenia „aktywni rodzice w pracy”;
2)rodzica w rozumieniu art. 14 – w przypadku świadczenia „aktywnie w żłobku”;
3)odpowiednio matki, ojca albo opiekuna faktycznego dziecka – w przypadku
świadczenia „aktywnie w domu”.
2.Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” składa się do
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
3.Informacje przedstawione we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia
„aktywny rodzic” i załącznikach do wniosku składa się pod rygorem
odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający
oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści:
„Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”.
Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie
fałszywych oświadczeń.
1.Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice
w pracy” zawiera odpowiednio:
1)dane dotyczące wnioskodawcy:
a)w przypadku matki lub ojca – imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca
zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, stan cywilny, adres poczty
elektronicznej, numer telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się
o świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, członek rodziny tej osoby lub
rodzic dziecka wykonuje pracę najemną lub pracę na własny rachunek
w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1, oraz rodzaj, serię, numer i kraj
wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj,
serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu potwierdzającego
legalność pobytu w Polsce w przypadku osób, o których mowa
w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c–f,
b)w przypadku opiekuna faktycznego dziecka – imię, nazwisko, datę
urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, adres
poczty elektronicznej, numer telefonu oraz informację, czy osoba
ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub członek
rodziny tej osoby wykonują pracę najemną lub pracę na własny rachunek
w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1, oraz rodzaj, serię, numer i kraj
wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj,
serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu potwierdzającego
legalność pobytu w Polsce w przypadku osób, o których mowa w art. 8
ust. 1 pkt 2 lit. c–f,
c)w przypadku rodziny zastępczej i osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka
– imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania,
obywatelstwo, numer PESEL, adres poczty elektronicznej i numer telefonu
oraz rodzaj, serię, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę
przekroczenia granicy i rodzaj, serię, numer, datę wydania i datę ważności
dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku
osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c–f,
d)w zakresie aktywności zawodowej wykonywanej na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktywności zawodowej poza granicami
Rzeczypospolitej Polskiej w państwach, do których stosuje się przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
2)dane osoby, z którą wnioskodawca wspólnie wychowuje dziecko: imię,
nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer
PESEL oraz dane dotyczące aktywności zawodowej wykonywanej na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktywności zawodowej poza granicami
Rzeczypospolitej Polskiej w państwach, do których stosuje się przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, oraz rodzaj, serię, numer
i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy
i rodzaj, serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu
potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku osób, o których mowa
w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c–f;
3)dane dotyczące dziecka, na które wnioskodawca ubiega się o świadczenie
„aktywni rodzice w pracy”:
a)imię i nazwisko,
b)datę urodzenia,
c)adres miejsca zamieszkania – w przypadku gdy w sprawie mają lub mogą
mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego oraz w przypadku dzieci osób, o których mowa w art. 8 ust. 1
pkt 2 lit. c–f,
d)obywatelstwo,
e)numer PESEL,
f)inne informacje wynikające z innych dokumentów, w tym oświadczeń,
niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”,
g)rodzaj, seria, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę
przekroczenia granicy i rodzaj, seria, numer, data wydania i data ważności
dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku
dzieci osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. c–f;
4)dane dotyczące innych osób, podane przez osobę ubiegającą się o świadczenie
„aktywni rodzice w pracy” – jeżeli w sprawie mają zastosowanie przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
5)numer rachunku płatniczego w kraju lub numer wydanego w kraju instrumentu
płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach
płatniczych, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
2.W przypadku osób ubiegających się o świadczenie „aktywni rodzice
w pracy”, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, które wykonują lub członek ich rodziny
wykonuje pracę najemną lub pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa
w art. 25 ust. 1, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”
zawiera także:
1)zagraniczny numer identyfikacyjny służący do identyfikacji ludności;
2)państwo pobytu;
3)okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
4)adres miejsca zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
5)nazwę i adres pracodawcy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
6)miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza granicami Rzeczypospolitej
Polskiej.
3.Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”
dołącza się odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do
ustalenia prawa do tych świadczeń:
1)zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym
postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka, zawierające
w szczególności datę wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem
o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia;
2)oświadczenie o dacie przyjęcia na wychowanie dziecka, w stosunku do którego
osoba, która przyjęła je na wychowanie, wystąpiła do sądu opiekuńczego
z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia;
3)prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację;
4)zaświadczenie organizatora rodzinnej pieczy zastępczej o umieszczeniu dziecka
odpowiednio w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, wraz z datą
umieszczenia;
5)kartę pobytu – w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy
udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art.
137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
6)kartę pobytu i decyzję o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub inny dokument uprawniający
cudzoziemca do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uprawnia
do wykonywania pracy;
7)orzeczenie sądu wskazujące na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną
obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się
okresach;
8)oświadczenie o wychowywaniu dziecka z inną osobą albo o samodzielnym
wychowywaniu dziecka;
9)inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do
świadczenia „aktywni rodzice w pracy”.
1.Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku”
zawiera odpowiednio:
1)dane dotyczące wnioskodawcy, w tym imię, nazwisko, datę urodzenia, adres
miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL oraz adres poczty
elektronicznej i numer telefonu, a w przypadku wnioskodawcy będącego
dyrektorem placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorem regionalnej
placówki opiekuńczo-terapeutycznej lub dyrektorem interwencyjnego ośrodka
preadopcyjnego dodatkowo nazwę, adres, NIP i REGON placówki lub ośrodka,
którymi kieruje dyrektor;
2)dane dotyczące dziecka, w tym:
a)imię i nazwisko,
b)datę urodzenia,
c)numer PESEL,
d)inne informacje wynikające z innych dokumentów, w tym oświadczeń,
niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku”;
3)informację o uczęszczaniu dziecka do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęciu
dziecka opieką dziennego opiekuna ze wskazaniem żłobka lub klubu
dziecięcego, do którego dziecko uczęszcza, lub dziennego opiekuna, który
sprawuje opiekę nad dzieckiem.
2.Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku” dołącza
się inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do tego
świadczenia.
1.Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu”
zawiera odpowiednio:
1)dane dotyczące wnioskodawcy:
a)w przypadku matki lub ojca – imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca
zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, stan cywilny, adres poczty
elektronicznej, numer telefonu oraz informację, czy osoba ubiegająca się
o świadczenie „aktywnie w domu”, członek rodziny tej osoby lub rodzic
dziecka wykonuje pracę najemną lub pracę na własny rachunek w państwie,
o którym mowa w art. 25 ust. 1, oraz rodzaj, seria, numer i kraj wydania
dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj, seria,
numer, data wydania i data ważności dokumentu potwierdzającego
legalność pobytu w Polsce, w przypadku osób, o których mowa
w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. c–f,
b)w przypadku opiekuna faktycznego dziecka – imię, nazwisko, datę
urodzenia, adres miejsca zamieszkania, obywatelstwo, numer PESEL, adres
poczty elektronicznej, numer telefonu oraz informację, czy osoba
ubiegająca się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub członek
rodziny tej osoby wykonują pracę najemną lub pracę na własny rachunek
w państwie, o którym mowa w art. 25 ust. 1, oraz rodzaj, seria, numer i kraj
wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy i rodzaj,
seria, numer, data wydania i data ważności dokumentu potwierdzającego
legalność pobytu w Polsce, w przypadku osób, o których mowa
w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. c–f;
2)dane dotyczące dziecka, na które wnioskodawca ubiega się o świadczenie
„aktywnie w domu”:
a)imię i nazwisko,
b)datę urodzenia,
c)adres zamieszkania – w przypadku gdy w sprawie mają lub mogą mieć
zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego oraz w przypadku dzieci osób, o których mowa w art. 18 ust. 1
pkt 2 lit. c–f,
d)obywatelstwo,
e)numer PESEL,
f)inne informacje wynikające z innych dokumentów, w tym oświadczeń,
niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia „aktywnie w domu”,
g)rodzaj, seria, numer i kraj wydania dokumentu stanowiącego podstawę
przekroczenia granicy i rodzaj, seria, numer, data wydania i data ważności
dokumentu potwierdzającego legalność pobytu w Polsce w przypadku
dzieci osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. c–f;
3)dane dotyczące innych osób, podane przez osobę ubiegającą się o świadczenie
„aktywnie w domu” – jeżeli w sprawie mają zastosowanie przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
4)numer rachunku płatniczego w kraju lub numer wydanego w kraju instrumentu
płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach
płatniczych, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
2.W przypadku osób ubiegających się o świadczenie „aktywnie w domu”,
o których mowa w ust. 1 pkt 1, które wykonują lub członek ich rodziny wykonuje
pracę najemną lub pracę na własny rachunek w państwie, o którym mowa w art. 25
ust. 1, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu” zawiera także:
1)zagraniczny numer identyfikacyjny służący do identyfikacji ludności;
2)państwo pobytu;
3)okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
4)adres miejsca zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
5)nazwę i adres pracodawcy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
6)miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza granicami Rzeczypospolitej
Polskiej.
3.Do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu” dołącza się
odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia
prawa do tych świadczeń:
1)zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym
postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka, zawierające
w szczególności datę wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem
o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia;
2)oświadczenie o dacie przyjęcia na wychowanie dziecka, w stosunku do którego
osoba, która przyjęła je na wychowanie, wystąpiła do sądu opiekuńczego
z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia;
3)prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację;
4)kartę pobytu – w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy
udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art.
137a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
5)kartę pobytu i decyzję o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub inny dokument uprawniający
cudzoziemca do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który uprawnia
do wykonywania pracy;
6)orzeczenie sądu wskazujące na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną
obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się
okresach;
7)inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do
świadczenia „aktywnie w domu”.
Ustalając prawo do świadczeń „aktywny rodzic”, uwzględnia się informacje i dokumenty, o których mowa w art. 28–30, oraz informacje uzyskane z rejestrów publicznych lub zweryfikowane w rejestrach publicznych, o których mowa w art. 44.
Jeżeli wnioskodawca nie może złożyć w formie dokumentu elektronicznego zaświadczenia wymaganego dla potwierdzenia faktów lub stanu prawnego lub innego dokumentu niezbędnego w postępowaniu w sprawie o świadczenia „aktywny rodzic”, wnioskodawca może złożyć elektroniczną kopię takiego dokumentu, po uwierzytelnieniu jej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo w inny sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej.
1.Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic”
i załączniki do tego wniosku są składane wyłącznie w postaci elektronicznej za
pomocą:
1)profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym
udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
2)systemu teleinformatycznego banków krajowych oraz spółdzielczych kas
oszczędnościowo-kredytowych świadczących usługi drogą elektroniczną,
spełniających wymogi określone w informacji zamieszczonej na stronie
Biuletynu Informacji Publicznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
3)systemu teleinformatycznego utworzonego przez ministra właściwego do spraw
rodziny;
4)systemu teleinformatycznego wskazanego w informacji, o której mowa w ust. 3.
2.Osobie składającej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny
rodzic” i załączniki do tego wniosku w sposób określony w ust. 1 pkt 2–4, która nie
posiada profilu informacyjnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, profil ten zakłada Zakład Ubezpieczeń
Społecznych.
3.Zakład Ubezpieczeń Społecznych w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw rodziny w informacji zamieszczonej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może wskazać inne niż określone w ust. 1 pkt 1–
3 systemy teleinformatyczne, za pomocą których mogą być składane wnioski
o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” i załączniki do tych wniosków.
4.Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie porozumienia, może
zapewnić dostęp do środków technicznych umożliwiających złożenie wniosku
i załączników do wniosku oraz zapewnić pomoc przy wnoszeniu tych dokumentów
w miejscu innym niż siedziba, oddział lub wyznaczona jednostka organizacyjna
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
1.Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic”
i załączniki do tego wniosku składa się za pomocą:
1)profilu informacyjnego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1, po opatrzeniu ich
kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem
osobistym lub wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz
integralności danych udostępniony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
bezpłatnie w systemie teleinformatycznym;
2)systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 2, po
uwierzytelnieniu ich przy użyciu danych uwierzytelniających stosowanych przez
bank krajowy lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową do weryfikacji
w drodze elektronicznej posiadacza rachunku;
3)systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 3, po
uwierzytelnieniu wnioskodawcy przy użyciu profilu zaufanego, profilu
osobistego, innego środka identyfikacji elektronicznej wydanego w systemie
identyfikacji elektronicznej przyłączonym do węzła krajowego identyfikacji
elektronicznej, o którym mowa w art. 21a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia
5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1725 oraz z 2026 r. poz. 252), adekwatnie do poziomu
bezpieczeństwa środka identyfikacji elektronicznej wymaganego dla usług
świadczonych w tym systemie, danych weryfikowanych za pomocą
kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego, jeżeli te dane pozwalają
na identyfikację i uwierzytelnienie wymagane w celu realizacji usługi online,
albo innych technologii, jeżeli zostaną udostępnione w tym systemie;
4)systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 4, po
opatrzeniu ich kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym
albo podpisem osobistym lub wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia
oraz integralności danych udostępniony w tym systemie teleinformatycznym.
2.Na potrzeby złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny
rodzic” i załączników do tego wniosku bank krajowy na wniosek klienta, spółdzielcza
kasa oszczędnościowo-kredytowa na wniosek członka i minister właściwy do spraw
rodziny na wniosek osoby, o której mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, przekazują do
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dane niezbędne do uwierzytelnienia, pozwalające
na założenie profilu informacyjnego, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1.
1.Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczeń
„aktywny rodzic” nie wymaga wydania decyzji.
2.Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia osobie ubiegającej się
o świadczenie „aktywny rodzic” informację o przyznaniu świadczenia na jej profilu
informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informacja o przyznaniu świadczenia „aktywny
rodzic” lub zawiadomienie o umieszczeniu tej informacji na profilu informacyjnym
mogą zostać przesłane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się
o świadczenie „aktywny rodzic” na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej
lub numer telefonu.
3.Nieodebranie informacji o przyznaniu świadczenia „aktywny rodzic” nie
wstrzymuje wypłaty tego świadczenia.
4.W sprawach odmowy przyznania świadczenia „aktywny rodzic”, uchylenia
lub zmiany prawa do świadczenia „aktywny rodzic” oraz nienależnie pobranego
świadczenia „aktywny rodzic” Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję.
5.Decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia,
informacje i inne pisma w sprawie świadczenia „aktywny rodzic” Zakład Ubezpieczeń
Społecznych doręcza osobie ubiegającej się o świadczenie „aktywny rodzic” i osobie
otrzymującej świadczenie „aktywny rodzic” wyłącznie w postaci elektronicznej na jej
profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym
przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informacja o umieszczeniu na profilu
informacyjnym decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia,
informacji i innego pisma w sprawie świadczenia „aktywny rodzic” może zostać
przesłana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się
o świadczenie „aktywny rodzic” lub otrzymującej to świadczenie na wskazany we
wniosku adres poczty elektronicznej lub numer telefonu.
6.Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia żłobkowi, klubowi dziecięcemu,
podmiotowi zatrudniającemu dziennego opiekuna albo dziennemu opiekunowi
prowadzącemu działalność na własny rachunek informację o przyznaniu świadczenia
„aktywnie w żłobku”, na dziecko objęte opieką odpowiednio w żłobku, klubie
dziecięcym albo u dziennego opiekuna na adres poczty elektronicznej wskazany
odpowiednio w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych albo wykazie dziennych
opiekunów i podmiotów zatrudniających dziennych opiekunów, o których mowa
w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
7.W przypadku, o którym mowa w ust. 5, decyzje, postanowienia,
zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie
świadczenia „aktywny rodzic” uznaje się za doręczone:
1)w momencie ich odbioru przez osobę ubiegającą się o świadczenie „aktywny
rodzic” lub otrzymującej to świadczenie na profilu informacyjnym w systemie
teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
2)po upływie 14 dni od dnia umieszczenia decyzji, postanowienia, zawiadomienia,
wezwania, zaświadczenia, informacji lub innego pisma w sprawie świadczenia
„aktywny rodzic” na profilu informacyjnym w systemie teleinformatycznym
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – w przypadku ich nieodebrania.
8.Osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywny rodzic” i osoba otrzymująca
świadczenie „aktywny rodzic” doręczają do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma
wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym utworzonym
w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych.
9.Decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia,
informacje i inne pisma, o których mowa w ust. 5, opatruje się kwalifikowanym
podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym, kwalifikowaną
pieczęcią elektroniczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo zamieszcza się w nich
imię, nazwisko i stanowisko służbowe osoby upoważnionej do ich wydania.
10.Pisma, o których mowa w ust. 8, doręczane do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym założonym
w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych składa się, opatrując je kwalifikowanym podpisem elektronicznym,
podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania
pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych w systemie teleinformatycznym.
11.Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podejmować rozstrzygnięcia
w sprawach świadczenia „aktywny rodzic”, w tym rozstrzygnięcia w sprawach
indywidualnych, w oparciu wyłącznie o zautomatyzowane przetwarzanie danych
osobowych, pod warunkiem zapewnienia stronie, której dotyczy podejmowane
rozstrzygnięcie, prawa do otrzymania stosownych wyjaśnień co do podstaw podjętego
rozstrzygnięcia oraz prawa do uzyskania interwencji ludzkiej, do wyrażenia własnego
stanowiska i do zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia. W stosunku do
rozstrzygnięć następujących w drodze decyzji strona, której dotyczy decyzja, może
skorzystać z tych uprawnień w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
12.Zakład Ubezpieczeń Społecznych gromadzi dokumentację w sprawie
świadczeń „aktywny rodzic” w systemie teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych w formie dokumentów elektronicznych oraz skanów dokumentów
papierowych i innych załączników do wniosków.
13.Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia stronom postępowania na ich
wniosek oraz organom uprawnionym na podstawie ustawy dokumentację
zgromadzoną w sprawie świadczenia „aktywny rodzic” w formie wydruków
z systemu teleinformatycznego lub w formie elektronicznej określonej przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych, o ile strona postępowania lub inny organ ma techniczne
możliwości odczytania tej dokumentacji. Tak udostępniona dokumentacja nie wymaga
uwierzytelnienia.
14.Wydruki dokumentów z systemu teleinformatycznego Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, w szczególności decyzji, wniosków oraz wezwań, mają moc
równoważną z dokumentem elektronicznym znajdującym się w systemie
teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i nie wymagają
uwierzytelnienia w postępowaniach administracyjnych oraz w postępowaniach
sądowych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może udostępnić na swojej stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej wzór wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”, wzór wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku” oraz wzór wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu”.
Wojewoda realizuje zadania wynikające z niniejszej ustawy za pomocą systemów teleinformatycznych stanowiących integralne części systemów teleinformatycznych stosowanych do realizacji świadczeń rodzinnych określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 oraz z 2026 r. poz.
203)
1.Informacje, o których mowa w art. 28 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1
i art. 30 ust. 1 i 2, informacje wynikające z dokumentów i oświadczeń, o których
mowa w art. 28 ust. 3, art. 29 ust. 2 i art. 30 ust. 3, oraz informacje o wartości
wypłaconych świadczeń „aktywny rodzic” przetwarza Zakład Ubezpieczeń
Społecznych w celu realizacji świadczeń „aktywny rodzic” i w celu weryfikacji prawa
do świadczeń „aktywny rodzic”.
2.Minister właściwy do spraw informatyzacji po otrzymaniu od Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych numerów PESEL osób uprawnionych do świadczeń
„aktywny rodzic” i członków ich rodzin niezwłocznie przekazuje posiadane dane
z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności w zakresie
informacji o zgonach, oraz informacje, o których mowa w art. 8 pkt 26 ustawy z dnia
24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r. poz. 274, z późn. zm.4)).
1.Bank krajowy oraz spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa,
o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 2, minister właściwy do spraw rodziny oraz
podmiot udostępniający system teleinformatyczny wskazany w informacji, o której
mowa w art. 33 ust. 3, na potrzeby złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia
„aktywny rodzic” wraz z załącznikami, składanego w postaci elektronicznej za
pomocą systemu, o którym mowa odpowiednio w art. 33 ust. 1 pkt 2–4, w imieniu
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przetwarzają dane osobowe dotyczące osób,
o których mowa w art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1.
2.Osoby upoważnione przez bank krajowy, spółdzielczą kasę oszczędnościowo-
-kredytową albo ministra właściwego do spraw rodziny, a także osoby upoważnione
przez podmiot udostępniający system teleinformatyczny wskazany w informacji,
o której mowa w art. 33 ust. 3, do przetwarzania danych osobowych, o których mowa
w ust. 1, są obowiązane do zachowania ich w poufności.
3.Bank krajowy, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, minister
właściwy do spraw rodziny oraz podmiot udostępniający system teleinformatyczny
wskazany w informacji, o której mowa w art. 33 ust. 3, którzy zapewniają możliwość
złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” wraz
z załącznikami, za pomocą systemu, o którym mowa odpowiednio
w art. 33 ust. 1 pkt 2–4, zapewniają niezbędne środki techniczne i organizacyjne
służące zapewnieniu bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych, o których
mowa w ust. 1, oraz środki określone w art. 32 rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony
osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne
rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn.
zm.5)).
4.Bank krajowy, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, minister
właściwy do spraw rodziny oraz podmiot udostępniający system teleinformatyczny
wskazany w informacji, o której mowa w art. 33 ust. 3, którzy zapewniają możliwość
złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” wraz
z załącznikami, za pomocą systemu, o którym mowa odpowiednio
w art. 33 ust. 1 pkt 2–4, udostępniają Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
informacje służące potwierdzeniu spełniania obowiązków określonych
w art. 28 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem
danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia
dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), a także
umożliwiają Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przeprowadzenie audytów
i inspekcji.
5.Bank krajowy, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, minister
właściwy do spraw rodziny oraz podmiot udostępniający system teleinformatyczny
wskazany w informacji, o której mowa w art. 33 ust. 3, którzy zapewniają możliwość
złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” wraz
z załącznikami, za pomocą systemu, o którym mowa odpowiednio
w art. 33 ust. 1 pkt 2–4, usuwają dane objęte treścią wniosku o ustalenie prawa do
świadczenia „aktywny rodzic” i załączników do tego wniosku niezwłocznie po
otrzymaniu informacji o potwierdzeniu złożenia wniosku przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych.
6.W przypadku gdy bank krajowy, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-
-kredytowa, minister właściwy do spraw rodziny lub podmiot udostępniający system
teleinformatyczny wskazany w informacji, o której mowa w art. 33 ust. 3, w celu
umożliwienia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic”
wraz z załącznikami, za pomocą systemu, o którym mowa odpowiednio
w art. 33 ust. 1 pkt 2–4, korzystają z usług innego podmiotu, który będzie przetwarzał
dane osobowe, o których mowa w ust. 1, uważa się, że podmiot ten przetwarza dane
osobowe w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy ust. 2–5 stosuje się
odpowiednio.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przechowuje informacje, o których mowa w art. 28 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 i 2, oraz informacje o wartości wypłaconych świadczeń „aktywny rodzic”, dotyczące osób, którym świadczenie „aktywny rodzic” zostało przyznane, przez okres 10 lat od dnia zaprzestania udzielania świadczenia „aktywny rodzic”, a informacje dotyczące osób, którym świadczenie „aktywny rodzic” nie zostało przyznane, przechowuje przez okres 1 roku od dnia, w którym decyzja w sprawie świadczenia „aktywny rodzic” stała się ostateczna, lub od dnia pozostawienia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” bez rozpatrzenia.
Informacje, o których mowa w art. 28 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 i 2, informacje wynikające z dokumentów i oświadczeń, o których mowa w art. 28 ust. 3, art. 29 ust. 2 i art. 30 ust. 3, oraz informacje o wartości wypłaconych świadczeń „aktywny rodzic” usuwa się niezwłocznie po upływie okresów przechowywania, o których mowa w art. 40.
1.Jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenie „aktywny
rodzic” lub otrzymującej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące
sprawowania przez osobę uprawnioną opieki nad dzieckiem, w tym również
w przypadkach, o których mowa w art. 49, wydatkowania świadczenia „aktywni
rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie w domu” niezgodnie z celem lub
marnotrawienia świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie
w domu”, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zwrócić się do właściwego ze
względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się lub otrzymującej świadczenie
„aktywny rodzic” kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku
przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na
podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez
centrum usług społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz.
165)– do dyrektora centrum usług
społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym
mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz.
1214 i 1302 oraz z 2026 r. poz. 26 i
203), w celu weryfikacji tych wątpliwości
2.W przypadkach, o których mowa w ust. 1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
może wystąpić do ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia
ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie ustawy z dnia
19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych –
do centrum usług społecznych, z wnioskiem o udzielenie informacji o okolicznościach
dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem, wydatkowania świadczenia
„aktywny rodzic” niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia „aktywny
rodzic”, jeżeli informacje te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie
środowiskowym przeprowadzonym niewcześniej niż 3 miesiące przed dniem
otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych
wniosku o udzielenie informacji.
3.Jeżeli odpowiednio kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor
centrum usług społecznych, w wyniku rodzinnego wywiadu środowiskowego,
o którym mowa w ust. 1 albo 2, ustali, że świadczenie odpowiednio „aktywni rodzice
w pracy” albo świadczenie „aktywnie w domu” jest wydatkowane niezgodnie z celem
lub marnotrawione, przekazuje informację o tym Zakładowi Ubezpieczeń
Społecznych.
4.W przypadku, o którym mowa w ust. 3, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
przekazuje należne osobie uprawnionej odpowiednio świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” albo świadczenie „aktywnie w domu” na rachunek płatniczy lub
na instrument płatniczy w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach
płatniczych odpowiednio ośrodka pomocy społecznej albo centrum usług społecznych
w celu wypłaty odpowiednio świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo
świadczenia „aktywnie w domu” w sposób określony w art. 13 i art. 22.
5.Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje osobę uprawnioną odpowiednio
do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie w domu”
o przekazaniu odpowiednio kierownikowi ośrodka pomocy społecznej albo
dyrektorowi centrum usług społecznych wypłaty odpowiednio świadczenia „aktywni
rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie w domu” w formie rzeczowej lub
w formie opłacania usług.
6.W przypadku gdy ustaną okoliczności wskazujące na wydatkowanie
odpowiednio świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie
w domu” niezgodnie z celem lub jego marnotrawienie, odpowiednio kierownik
ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych informują
Zakład Ubezpieczeń Społecznych o zasadności wznowienia przekazywania
odpowiednio świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie
w domu” na rachunek płatniczy lub na instrument płatniczy w rozumieniu ustawy
z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych osoby uprawnionej odpowiednio do
świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo świadczenia „aktywnie w domu”.
1.W sprawach o świadczenia „aktywni rodzice w pracy” i świadczenia
„aktywnie w domu”, w których mają albo mogą mieć zastosowanie przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Zakład Ubezpieczeń
Społecznych i wojewoda wymieniają się informacjami niezbędnymi do realizacji tych
przepisów, w szczególności:
1)danymi określonymi w art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1;
2)informacjami dotyczącymi rozstrzygnięcia w sprawie;
3)danymi obejmującymi wnioskodawcę, członka jego rodziny oraz drugiego
rodzica dziecka, w szczególności:
a)imię i nazwisko,
b)numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numer
i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość, jeżeli są znane,
c)zagraniczny numer identyfikacyjny służący do identyfikacji ludności, jeżeli
jest znany,
d)państwo pobytu, jeżeli jest znane,
e)okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jest znany,
f)adres miejsca zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej,
jeżeli jest znany,
g)nazwę i adres pracodawcy poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli
są znane,
h)miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza granicami
Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jest znane.
2.W przypadku, o którym mowa w ust. 1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
prowadzi postępowanie w sprawie świadczenia „aktywni rodzice w pracy”
i świadczenia „aktywnie w domu” zgodnie z art. 23.
3.Po ustaleniu, że w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Zakład Ubezpieczeń
Społecznych przekazuje wojewodzie informacje w zakresie wskazanym w ust. 1.
Przekazanie informacji wojewodzie nie wstrzymuje postępowania w sprawie
odpowiednio świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub świadczenia „aktywnie
w domu” zgodnie z art. 23.
4.Wojewoda wykonuje obowiązki instytucji właściwej przewidziane
w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z wyjątkiem
obowiązków, o których mowa w ust. 2.
5.Wojewoda na podstawie informacji pozyskanych w wyniku zastosowania
przepisów ust. 1 i 4, a także informacji znanych mu z urzędu oraz uzyskanych
bezpośrednio od osób, o których mowa w ust. 1, ustala, czy i w jakim okresie
w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego, a także wyznacza ustawodawstwo jako mające pierwszeństwo zgodnie
z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
6.Wojewoda niezwłocznie przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
informacje o ustaleniach, o których mowa w ust. 5.
7.Informacje przekazane przez wojewodę zgodnie z ust. 6 stanowią dla Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie
świadczenia „aktywni rodzice w pracy” i świadczenia „aktywnie w domu”, jeżeli mają
wpływ na prawo do tych świadczeń lub na ich wysokość.
8.W przypadku gdy wojewoda otrzymał zgodnie z przepisami o koordynacji
systemów zabezpieczenia społecznego wniosek o ustalenie prawa do świadczenia
rodzinnego w rozumieniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego przekazany przez instytucję właściwą w innym państwie określonym
w art. 25 ust. 1 wojewoda wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku przez
złożenie wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób określony w art. 33
ust. 1 oraz art. 34 ust. 1. Przepis art. 45 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
9.W przypadku, o którym mowa w ust. 8, przepisy ust. 4 i 5 stosuje się
odpowiednio.
1.Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ustalając lub weryfikując prawo
do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub świadczenia „aktywnie w domu”, jest
obowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji, drogą elektroniczną
z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach
o ewidencji ludności, z systemu informacji oświatowej, z Centralnego Wykazu
Ubezpieczonych, o którym mowa w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych, z rejestru żłobków i klubów dziecięcych oraz
wykazu dziennych opiekunów i podmiotów zatrudniających dziennych opiekunów,
o których mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, oraz z własnych
rejestrów odpowiednio informacji o:
1)których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1–3 i art. 30 ust. 1 pkt 1 i 2, jeżeli są dostępne
w tych rejestrach;
2)podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z aktywnością zawodową
w rozumieniu art. 7 pkt 2;
3)podleganiu oraz podstawie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
z ubezpieczenia społecznego oraz o zasiłkach, świadczeniach
i wynagrodzeniach, o których mowa w art. 7 pkt 2 lit. b;
4)podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników;
5)legitymowaniu się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze
wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej
osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie
jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wydanym na podstawie przepisów ustawy
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i
1746 oraz z 2026 r. poz. 26) oraz okresie, na jaki orzeczenie zostało wydane;
6)objęciu dziecka opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo
sprawowaną przez dziennego opiekuna – w przypadku świadczenia „aktywni
rodzice w pracy”;
7)dziecku umieszczonym w pieczy zastępczej, obejmujących następujące dane:
a)imię i nazwisko,
b)datę urodzenia,
c)obywatelstwo,
d)numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numer
i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość,
e)informację o pozbawieniu rodziców władzy rodzicielskiej nad dzieckiem,
ze wskazaniem sądu wydającego postanowienie, daty wydania
postanowienia oraz sygnatury sprawy,
f)formę rodzinnej pieczy zastępczej, w której zostało umieszczone dziecko,
województwo, powiat i adres odpowiednio zamieszkania rodziny zastępczej
lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, powiat, który zawarł umowę
z rodziną zastępczą zawodową, lub powiat organizujący rodzinny dom
dziecka oraz imię i nazwisko osoby tworzącej rodzinę zastępczą lub osoby
prowadzącej rodzinny dom dziecka,
g)daty pobytu dziecka w pieczy zastępczej;
8)rodzinie zastępczej lub osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, obejmujących
następujące dane:
a)imię i nazwisko,
b)numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numer
i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość,
c)adres miejsca zamieszkania, ze wskazaniem powiatu i województwa.
2.Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ustalając lub weryfikując prawo do
świadczenia „aktywnie w żłobku”, jest obowiązany do samodzielnego uzyskania lub
weryfikacji, drogą elektroniczną z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL,
o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności, z Centralnego Wykazu
Ubezpieczonych, o którym mowa w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych, z rejestru żłobków i klubów dziecięcych oraz
wykazu dziennych opiekunów i podmiotów zatrudniających dziennych opiekunów,
o których mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, oraz z własnych
rejestrów odpowiednio informacji:
1)określonych w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2, jeżeli są dostępne w tych rejestrach;
2)określonych w art. 29 ust. 1 pkt 3;
2a)o dacie nadania i utraty statusu UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d
ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności;
3)o prawie do świadczeń opieki zdrowotnej;
4)o legitymowaniu się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze
wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej
osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie
jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wydanym na podstawie przepisów ustawy
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, oraz okresie, na jaki orzeczenie zostało
wydane;
5)o pozbawieniu rodziców władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, sądzie wydającym
postanowienie, dacie wydania postanowienia oraz sygnaturze sprawy;
6)o ustanowieniu opiekuna prawnego dziecka, sądzie ustanawiającym opiekuna
prawnego, dacie wydania postanowienia oraz sygnaturze sprawy;
7)o formie rodzinnej pieczy zastępczej, w której zostało umieszczone dziecko,
województwie, powiecie i adresie odpowiednio zamieszkania rodziny zastępczej
lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, powiecie, który zawarł umowę
z rodziną zastępczą zawodową, lub powiecie organizującym rodzinny dom
dziecka oraz imieniu, nazwisku i numerze PESEL, a w przypadku gdy nie
nadano numeru PESEL – numerze i serii dokumentu potwierdzającego
tożsamość osoby tworzącej rodzinę zastępczą lub osoby prowadzącej rodzinny
dom dziecka;
8)o formie i typie instytucjonalnej pieczy zastępczej, w której zostało umieszczone
dziecko, województwie, powiecie, adresie, nazwie, numerze NIP i numerze
REGON odpowiednio placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej
placówki opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnego ośrodka
preadopcyjnego oraz imieniu, nazwisku i numerze PESEL, a w przypadku gdy
nie nadano numeru PESEL – numerze i serii dokumentu potwierdzającego
tożsamość osoby kierującej odpowiednio tą placówką lub tym ośrodkiem,
a w przypadkach, o których mowa w art. 97 ust. 1a, 1b i 2a ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej – również
adresie, ze wskazaniem powiatu i województwa, numerze NIP i numerze
REGON odpowiednio jednostki zapewniającej wspólną obsługę placówek
opiekuńczo-wychowawczych, podmiotu, któremu zlecono realizację obsługi
placówek opiekuńczo-wychowawczych, lub podmiotu, któremu powiat zlecił
prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych, oraz imieniu, nazwisku
i numerze PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numerze
i serii dokumentu potwierdzającego tożsamość dyrektora odpowiednio tej
jednostki lub tego podmiotu;
9)o datach pobytu dziecka w pieczy zastępczej;
10)o zaprzestaniu pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub o rozwiązaniu umowy
o pełnienie funkcji rodziny zastępczej, w tym o dacie i okresie wypowiedzenia
umowy;
11)o rozwiązaniu umowy o prowadzenie rodzinnego domu dziecka, w tym o dacie
i okresie wypowiedzenia umowy;
12)o likwidacji lub o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie placówki opiekuńczo-
-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej
i interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego;
13)o wysokości opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna w rozumieniu art. 15 ust. 5.
3.W przypadku awarii systemów teleinformatycznych służących do wymiany,
drogą elektroniczną, informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 pkt 1 i 4–11,
Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje te informacje w drodze pisemnej
wymiany informacji. Podmioty prowadzące rejestry publiczne przekazują te
informacje niezwłocznie, niepóźniej jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania
wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
4.W przypadku braku możliwości samodzielnego pozyskania lub weryfikacji
przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych informacji, o których mowa w ust. 1 i 2,
z przyczyn nieleżących po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Zakład
Ubezpieczeń Społecznych wzywa wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów
potwierdzających te informacje.
1.W przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku Zakład
Ubezpieczeń Społecznych wzywa wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia
wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do
wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
2.W przypadku gdy wnioskodawca złoży wniosek o ustalenie prawa do
świadczenia „aktywny rodzic” bez wymaganych dokumentów, w tym oświadczeń,
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje wniosek i wyznacza termin niekrótszy
niż 14 dni i niedłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów.
Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku o ustalenie
prawa do świadczenia „aktywny rodzic” bez rozpatrzenia.
3.W przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez
osobę składającą wniosek jest brak wydania dokumentu przez właściwą instytucję
w ustawowo określonym w odrębnych przepisach terminie, świadczenie „aktywny
rodzic” przysługuje, począwszy od dnia, w którym wniosek został złożony.
1.W przypadku zmiany informacji przekazanych we wniosku lub
w dołączonych do niego załącznikach osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywny
rodzic” lub otrzymująca to świadczenie jest obowiązana do powiadomienia o tym
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na swoim profilu informacyjnym założonym
w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych, w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zmian.
2.Osoby ubiegające się o świadczenie „aktywny rodzic” lub otrzymujące to
świadczenie, instytucje publiczne i organizacje pozarządowe są obowiązane do
udzielania, na żądanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyjaśnień oraz informacji
co do okoliczności mających wpływ na prawo do tego świadczenia.
3.Osoby ubiegające się o świadczenie „aktywny rodzic” lub otrzymujące to
świadczenie, instytucje publiczne i organizacje pozarządowe są obowiązane do
udzielania, na żądanie wojewody, wyjaśnień oraz informacji niezbędnych do realizacji
obowiązków, o których mowa w art. 43 ust. 4.
4.W sytuacji gdy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego, w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca
zamieszkania osoby, której przyznano świadczenie „aktywni rodzice w pracy” albo
świadczenie „aktywnie w domu”, powodującej zmianę właściwości wojewody,
dotychczasowy wojewoda przekazuje sprawę wojewodzie właściwemu ze względu na
nowe miejsce zamieszkania osoby, której przyznano odpowiednio świadczenie
„aktywni rodzice w pracy” albo świadczenie „aktywnie w domu”. Wojewoda
właściwy realizuje zadania wynikające z art. 25.
1.Prawo do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub świadczenia
„aktywnie w domu” ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.
2.Prawo do świadczenia „aktywnie w żłobku” ustala się, począwszy od
miesiąca, w którym wpłynął wniosek, niewcześniej jednak niż od dnia rozpoczęcia
uczęszczania przez dziecko do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęcia dziecka
opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna.
3.W przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie
w żłobku” w terminie 2 miesięcy od dnia odpowiednio rozpoczęcia uczęszczania
przez dziecko do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęcia dziecka opieką sprawowaną
przez dziennego opiekuna świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje od miesiąca
rozpoczęcia uczęszczania przez dziecko do żłobka lub klubu dziecięcego lub objęcia
dziecka opieką sprawowaną przez dziennego opiekuna.
4.W przypadku zmiany wysokości opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie
dziecięcym lub u dziennego opiekuna w miesiącu, za który zostało już wypłacone
świadczenie „aktywnie w żłobku”, różnica między wysokością przyznanego
i wysokością przysługującego świadczenia jest rozliczana w świadczeniu
przysługującym w kolejnych miesiącach. Rozliczenie nie wymaga wydania decyzji.
5.Osobom, o których mowa w art. 15 ust. 1a, prawo do świadczenia „aktywnie
w żłobku” ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek,
niewcześniej niż od miesiąca, w którym osobie tej oraz dziecku, na które ubiega się
ona o świadczenie „aktywnie w żłobku”, został nadany numer PESEL ze statusem
UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r.
o ewidencji ludności.
1.Ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo
świadczenia „aktywnie w domu” następuje w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia
wniosku wraz z dokumentami.
2.Wypłata przysługującego świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo
świadczenia „aktywnie w domu” następuje niewcześniej niż w miesiącu, od którego
przysługuje prawo odpowiednio do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” albo
świadczenia „aktywnie w domu”.
3.Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” i świadczenie „aktywnie w domu” w formie bezgotówkowej na wskazany
we wniosku numer rachunku płatniczego w kraju lub numer wydanego w kraju
instrumentu płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach
płatniczych, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią
inaczej.
1.W przypadku zbiegu prawa osób uprawnionych do świadczeń
„aktywny rodzic” świadczenie „aktywny rodzic” przysługuje tej osobie, która
faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.
2.Jeżeli opieka nad dzieckiem jest sprawowana równocześnie przez więcej niż
jedną osobę, świadczenie „aktywny rodzic” przysługuje tej osobie, która pierwsza
złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa
do świadczenia „aktywny rodzic” przez osobę uprawnioną inna osoba uprawniona
złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” w związku
z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala, kto
sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy
społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa
w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby
sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepis art. 42 ust. 2 stosuje się.
Jeżeli w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja odmawiająca prawa do świadczenia „aktywny rodzic” na dane dziecko stała się ostateczna, osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywny rodzic” złoży na dane dziecko wniosek o inne świadczenie „aktywny rodzic”, prawo do tego świadczenia ustala się od miesiąca, w którym osoba ubiegająca się złożyła wniosek o świadczenie „aktywny rodzic”, do którego prawa jej odmówiono.
Jeżeli w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia śmierci odpowiednio rodzica, opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka, rodzica zastępczego, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu, którym zostało przyznane świadczenie „aktywny rodzic”, odpowiednio drugi rodzic, opiekun prawny dziecka, opiekun faktyczny dziecka, rodzic zastępczy, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka, osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „aktywny rodzic” na dane dziecko, prawo to ustala się, począwszy od dnia śmierci odpowiednio rodzica, opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka, rodzica zastępczego, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu, niewcześniej jednak niż od pierwszego dnia miesiąca następującego po ostatnim miesiącu, za który odpowiednio zmarłemu rodzicowi, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, rodzicowi zastępczemu, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu wypłacono ostatnie świadczenie „aktywny rodzic”.
1.Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia przyznania prawa
odpowiednio do świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub świadczenia „aktywnie
w domu”, jeżeli osoba ubiegająca się odpowiednio o świadczenie „aktywni rodzice
w pracy” lub świadczenie „aktywnie w domu” uniemożliwi przeprowadzenie
wywiadu, o którym mowa w art. 42 ust. 1, lub nie udzieli podczas tego wywiadu
wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.
1a.Wypłata świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub świadczenia „aktywnie
w domu” podlega wstrzymaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli
występują wątpliwości dotyczące spełnienia warunków do jego otrzymywania,
w szczególności zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym
mowa w art. 8 ust. 2 i w art. 18 ust. 2, przez wnioskodawcę lub dziecko, na które
przysługuje świadczenie.
1b.W celu weryfikacji przesłanki zamieszkiwania na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, o której mowa w ust. 1a, Komendant Główny Straży
Granicznej udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, w drodze teletransmisji
danych, informacje o cudzoziemcu oraz dziecku, na które wnioskowane jest
świadczenie lub na które pobierane jest świadczenie, w zakresie:
1)imienia (imion) i nazwiska (nazwisk);
2)daty urodzenia;
3)numeru PESEL;
4)rodzaju, serii i numeru dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia
granicy;
5)kraju wydania dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy;
6)rodzaju, serii, numeru, daty wydania oraz daty ważności dokumentu
potwierdzającego legalność pobytu w Polsce;
7)przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej w kierunku wjazdowym;
8)przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej w kierunku wyjazdowym.
2.Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przypadku wątpliwości dotyczących
spełniania warunków otrzymywania odpowiednio świadczenia „aktywni rodzice
w pracy” lub świadczenia „aktywnie w domu”, w szczególności warunku
zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa
w art. 8 ust. 2 i art. 18 ust. 2, może wezwać osobę ubiegającą się o odpowiednio
świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub świadczenie „aktywnie w domu” lub
otrzymującą to świadczenie do udzielenia, w tym osobistego, wyjaśnień oraz
informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia,
w wyznaczonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych terminie.
3.Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostawia wniosek bez rozpatrzenia, jeżeli
osoba, która została wezwana do udzielenia wyjaśnień lub informacji co do
okoliczności mających wpływ na prawo do odpowiednio świadczenia „aktywni
rodzice w pracy” lub świadczenia „aktywnie w domu”, w szczególności spełniania
warunku zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa
w art. 8 ust. 2 i art. 18 ust. 2, nie udzieli tych wyjaśnień lub informacji
w wyznaczonym terminie.
4.Wypłata odpowiednio świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub
świadczenia „aktywnie w domu” podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba otrzymująca
odpowiednio świadczenie „aktywni rodzice w pracy” lub świadczenie „aktywnie
w domu” odmówiła udzielenia lub nie udzieliła w wyznaczonym terminie wyjaśnień
co do okoliczności mających wpływ na prawo do odpowiednio świadczenia „aktywni
rodzice w pracy” lub świadczenia „aktywnie w domu”, w tym uniemożliwiła
przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 42 ust. 1, lub nie udzieliła podczas
tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.
5.W przypadku przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa w art. 42 ust. 1, lub
udzielenia wyjaśnień, o których mowa w ust. 4, odpowiednio świadczenie „aktywni
rodzice w pracy” lub świadczenie „aktywnie w domu” wypłaca się od miesiąca,
w którym przeprowadzono wywiad lub wpłynęły wyjaśnienia, do końca okresu,
w jakim przysługuje dane świadczenie, jeżeli są spełnione warunki określone
w ustawie.
6.Jeżeli wznowienie wypłaty wstrzymanego świadczenia „aktywni rodzice
w pracy” lub świadczenia „aktywnie w domu” nie nastąpi do końca okresu, na jaki
przyznano prawo do danego świadczenia, prawo do odpowiednio świadczenia
„aktywni rodzice w pracy” lub świadczenia „aktywnie w domu” wygasa.
7.Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wzywać osoby, o których mowa
w art. 15 ust. 1a, ubiegające się o świadczenie „aktywnie w żłobku” lub otrzymujące
świadczenie „aktywnie w żłobku” do osobistego stawiennictwa we wskazanej
w wezwaniu jednostce organizacyjnej w terminie 3 dni roboczych w celu złożenia
wyjaśnień niezbędnych do prawidłowego ustalenia i realizacji świadczeń.
8.Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostawia bez rozpatrzenia wniosek
o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku”, jeżeli osoby, o których mowa
w art. 15 ust. 1a, które zostały wezwane do osobistego stawiennictwa, nie stawiły się
we wskazanej jednostce organizacyjnej w wyznaczonym terminie.
9.Wypłata świadczenia „aktywnie w żłobku” podlega wstrzymaniu, jeżeli
otrzymujące to świadczenie osoby, o których mowa w art. 15 ust. 1a, które zostały
wezwane do osobistego stawiennictwa, nie stawiły się we wskazanej jednostce
organizacyjnej w wyznaczonym terminie.
10.W przypadku gdy osoby, o których mowa w art. 15 ust. 1a, które zostały
wezwane do osobistego stawiennictwa, stawiły się we wskazanej jednostce
organizacyjnej po upływie wyznaczonego terminu, świadczenie „aktywnie w żłobku”
wypłaca się od miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoby te stawiły się we
wskazanej jednostce organizacyjnej, o ile spełniają warunki uprawniające do
świadczenia „aktywnie w żłobku”.
11.Wypłata świadczenia „aktywnie w żłobku” podlega wstrzymaniu, jeżeli
otrzymujące to świadczenie osoby, o których mowa w art. 15 ust. 1a, lub dziecko, na
które przysługuje to świadczenie, wyjadą z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
12.W przypadku gdy osoby, o których mowa w ust. 11, wjadą na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, świadczenie „aktywnie w żłobku” wypłaca się od miesiąca,
w którym wstrzymano jego wypłatę, o ile są spełnione warunki uprawniające do tego
świadczenia.
1.Kwoty nienależnych świadczeń „aktywny rodzic”, o których mowa
w art. 2 ust. 1, wypłacone za okres, za który przysługuje prawo do wypłaty innych
świadczeń „aktywny rodzic”, o których mowa w art. 2 ust. 1, podlegają rozliczeniu
przez zaliczenie wypłaconych kwot na poczet należnego świadczenia.
2.Rozliczenie, o którym mowa w ust. 1, nie wymaga wydania decyzji
o nienależnie pobranym świadczeniu.
1.Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie „aktywny rodzic”,
przez co rozumie się również wypłacenie świadczenia „aktywnie w żłobku”, jest
obowiązana do jego zwrotu.
2.Za nienależnie pobrane świadczenie „aktywny rodzic” uważa się świadczenie
wypłacone:
1)na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych
przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę otrzymującą
świadczenie;
2)mimo braku prawa do tego świadczenia;
3)osobie innej niż osoba uprawniona do tego świadczenia z przyczyn niezależnych
od organu, który przyznał świadczenie „aktywny rodzic”.
3.Od kwot nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic” są naliczane
odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia było następstwem
błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia „aktywny rodzic”.
4.Należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic”
ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja o ustaleniu
i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic” stała się ostateczna.
5.Bieg przedawnienia przerywa:
1)odroczenie terminu płatności należności,
2)rozłożenie spłaty należności na raty,
3)zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został powiadomiony,
4)ogłoszenie upadłości dłużnika
– przy czym po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo
odpowiednio od dnia następującego po dniu odroczenia terminu płatności należności,
rozłożenia spłaty należności na raty, zastosowania środka egzekucyjnego, o którym
dłużnik został powiadomiony, lub ogłoszenia upadłości.
6.Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia „aktywny
rodzic” nie jest wydawana, jeżeli od jego pobrania upłynęło więcej niż 2 lata.
7.Kwoty nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic” łącznie
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie ustalone ostateczną decyzją podlegają
potrąceniu z wypłacanego świadczenia „aktywny rodzic”, wypłacanego świadczenia
wychowawczego, wypłacanego świadczenia dobry start oraz ze świadczeń
z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
8.Nienależnie pobrane świadczenie „aktywny rodzic” podlega egzekucji
w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
9.Kwoty nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic” podlegają
zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy
wskazany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Odsetki są naliczane od
pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia „aktywny
rodzic” do dnia spłaty.
10.Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odstąpić od żądania zwrotu kwoty
nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic” łącznie z odsetkami w całości
lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć spłatę na raty, jeżeli zachodzą
szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Do nienależnie
pobranego świadczenia „aktywny rodzic” stosuje się odpowiednio przepisy
art. 84 ust. 8a–8e ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych.
11.W przypadku śmierci osoby, która pobrała nienależnie świadczenie
„aktywny rodzic”, należności, o których mowa w ust. 2 i 9, wygasają.
1.Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub
uchylić prawo do świadczenia „aktywny rodzic”, jeżeli uległa zmianie sytuacja
rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia „aktywny rodzic”, osoba nienależnie
pobrała świadczenie „aktywny rodzic”, lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ
na prawo do świadczenia „aktywny rodzic”.
2.Zmiana rozstrzygnięcia dotyczącego prawa do świadczenia „aktywny rodzic”
na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
1.W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się
przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2025 r. poz.
1691), przy czym organem wyższego stopnia w stosunku do
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
2.W sprawach o świadczenia „aktywny rodzic” realizowane w związku
z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę przepisu art. 37
ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego nie
stosuje się.
3.Do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2026 r. poz.
143)właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego
obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie
„aktywny rodzic” lub otrzymująca to świadczenie
4.Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie „aktywny rodzic” lub otrzymująca
to świadczenie nie ma miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny dla obszaru dzielnicy Śródmieście
w mieście stołecznym Warszawie.
5.Przepisu ust. 3 nie stosuje się do spraw, o których mowa w art. 43.
Rozdział 7. Finansowanie zadań wynikających z ustawy
1.Zadania wynikające z niniejszej ustawy, w tym koszty ich obsługi, są
finansowane z budżetu państwa lub ze środków Funduszu Pracy.
2.Koszty obsługi, o których mowa w ust. 1, wynoszą 0,4 % kwoty
przeznaczonej na wypłatę świadczeń „aktywny rodzic”.
3.Zwroty nienależnie pobranych świadczeń „aktywny rodzic” w trakcie danego
roku budżetowego nie mają wpływu na wysokość kosztów obsługi, o których mowa
w ust. 2.
4.Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek ministra
właściwego do spraw rodziny, działającego w porozumieniu z właściwymi
dysponentami części budżetowych, może dokonywać przeniesień wydatków
budżetowych między częściami budżetu państwa, działami, rozdziałami i paragrafami
klasyfikacji wydatków, z przeznaczeniem na zadania wynikające z niniejszej ustawy.
5.Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek Prezesa
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, może dokonywać przeniesień wydatków
budżetowych w ramach części, której dysponentem jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, z przeznaczeniem na zadania wynikające z niniejszej ustawy.
6.Wydatki zaplanowane na zadania wynikające z niniejszej ustawy, w częściach
budżetowych, z wyłączeniem rezerw celowych, oraz przeniesione w trybie, o którym
mowa w ust. 4 i 5, nie mogą być przeznaczane na realizację innych zadań.
7.W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 5 ust. 1, Prezes Rady
Ministrów może dokonać, w drodze rozporządzenia, przeniesienia planowanych
dochodów i wydatków budżetowych, w tym wynagrodzeń, między częściami budżetu
państwa, z zachowaniem przeznaczenia środków publicznych wynikającego z ustawy
budżetowej.
1.Zakład Ubezpieczeń Społecznych sporządza:
1)miesięczne sprawozdania rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu
świadczeń „aktywny rodzic” i przekazuje je drogą elektroniczną ministrowi
właściwemu do spraw rodziny w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po
upływie każdego miesiąca;
2)roczne sprawozdania rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu
świadczeń „aktywny rodzic” i przekazuje je drogą elektroniczną ministrowi
właściwemu do spraw rodziny w terminie do dnia 20 lutego roku następującego
po roku, za który jest przekazywane sprawozdanie.
2.Sprawozdania rzeczowo-finansowe z wykonywania zadań z zakresu realizacji
ustawy są przekazywane zgodnie ze wzorami udostępnionymi drogą elektroniczną
przez ministra właściwego do spraw rodziny.
3.Minister właściwy do spraw rodziny może, w szczególnie uzasadnionych
przypadkach, wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o sporządzenie
i przekazanie sprawozdań z wykonywania zadań z zakresu świadczeń „aktywny
rodzic” w innych terminach i za inne okresy niż określone w ust. 1.
Rozdział 8. Zmiany w przepisach
(pominięte)6)
Rozdział 9. Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepisy końcowe
1.Osoby, którym zostało przyznane prawo do dofinansowania,
o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu
dotychczasowym, zachowują prawo do tego dofinansowania, jeżeli spełniają warunki
określone w ustawie zmienianej w art. 68 w brzmieniu dotychczasowym.
2.W sprawach dotyczących dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1
ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym, do którego prawo
powstało do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się
przepisy dotychczasowe.
3.Dofinansowanie, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy zmienianej
w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym, nie przysługuje, jeżeli na to samo dziecko,
za dany miesiąc, zostało przyznane prawo do świadczeń „aktywny rodzic”.
4.Świadczenia „aktywny rodzic” nie przysługują, jeżeli na to samo dziecko, za
dany miesiąc, zostało przyznane prawo do dofinansowania, o którym mowa w art. 64c
ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym, z uwzględnieniem
ust. 5.
5.W przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie
w żłobku” w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, prawo do
świadczenia „aktywnie w żłobku” ustala się, począwszy od miesiąca wejścia w życie
niniejszej ustawy. Przepisy art. 47 ust. 2–4 stosuje się.
6.W przypadku osób, które nabyły prawo do świadczenia „aktywny rodzic” za
okres, za który zostało wypłacone dofinansowanie, o którym mowa w art. 64c ust. 1
ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym, albo prawo do
rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87,
świadczenie „aktywny rodzic” rozlicza się poprzez zaliczenie odpowiednio
wypłaconego dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy zmienianej
w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym, albo rodzinnego kapitału opiekuńczego,
o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87, w poczet przyznanego świadczenia
„aktywny rodzic”. Rozliczenie nie wymaga wydania decyzji o nienależnie pobranym
świadczeniu.
7.Osoby, którym zostało przyznane prawo do rodzinnego kapitału
opiekuńczego, o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87, zachowują prawo do
tego kapitału, jeżeli spełniają dotychczasowe warunki określone w ustawie uchylanej
w art. 87.
8.W sprawach dotyczących rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa
w ustawie uchylanej w art. 87, do którego prawo powstało do dnia poprzedzającego
dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
9.Rodzinny kapitał opiekuńczy, o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87,
nie przysługuje, jeżeli na to samo dziecko, za dany miesiąc, zostało przyznane prawo
do świadczeń „aktywny rodzic”.
10.Świadczenia „aktywny rodzic” nie przysługują, jeżeli na to samo dziecko, za
dany miesiąc, zostało przyznane prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego,
o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87.
11.Łączna maksymalna wysokość rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym
mowa w ustawie uchylanej w art. 87, oraz świadczenia „aktywnie w domu”
pobranych na dane dziecko nie może być wyższa niż 12 000 zł.
12.Kwoty nienależnie pobranego świadczenia „aktywny rodzic” łącznie
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, ustalone ostateczną decyzją, podlegają
potrąceniu z wypłacanego na podstawie przepisów dotychczasowych dofinansowania,
o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu
dotychczasowym, i z wypłacanego na podstawie przepisów dotychczasowych
rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87.
13.Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, ustalone ostateczną decyzją, podlegają
potrąceniu z wypłacanego na podstawie przepisów dotychczasowych dofinansowania,
o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu
dotychczasowym, i z wypłacanego na podstawie przepisów dotychczasowych
rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87.
14.Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia
w życie niniejszego przepisu, informuje osoby pobierające dofinansowanie, o którym
mowa w art. 64c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym,
oraz osoby pobierające na podstawie przepisów dotychczasowych rodzinny kapitał
opiekuńczy, o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87, o możliwości ubiegania
się o świadczenia „aktywny rodzic” i o warunkach uprawniających do tych świadczeń.
1.Podmioty prowadzące żłobki i kluby dziecięce są obowiązane do
złożenia do dnia 28 lutego 2026 r. wniosku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy
zmienianej w art. 68, zawierającego oświadczenie, o którym mowa w art. 28 ust. 1
pkt 5a ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.Od wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie pobiera się opłaty.
3.Wójt, burmistrz lub prezydent miasta prowadzący rejestr, o którym mowa
w art. 26 ustawy zmienianej w art. 68, jest obowiązany do dnia 31 marca 2026 r. do
uzupełnienia danych zawartych w tym rejestrze o dane, o których mowa w art. 27
ust. 4 pkt 9a ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
1.Podmioty zatrudniające dziennego opiekuna oraz osoby, o których
mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 68, są obowiązane do złożenia
do dnia 28 lutego 2026 r. wniosku, o którym mowa w art. 46b ust. 1 ustawy
zmienianej w art. 68, zawierającego oświadczenie, o którym mowa w art. 46b
ust. 2 pkt 4a ustawy zmienianej w art. 68.
2.Od wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie pobiera się opłaty.
3.Wójt, burmistrz lub prezydent miasta prowadzący wykaz, o którym mowa
w art. 36 ust. 1a ustawy zmienianej w art. 68, jest obowiązany do dnia 31 marca
2026 r. do uzupełnienia danych zawartych w tym wykazie o dane, o których mowa
w art. 46 ust. 2 pkt 7a ustawy zmienianej w art. 68.
1.Uznaje się, że od dnia 19 stycznia 2023 r.:
1)ogłoszone przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu programy,
o których mowa w art. 62 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, mogą być
dofinansowane ze środków na finansowanie planu rozwojowego, o których
mowa w art. 14ln ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia
polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r. poz. 198 i 1846);
2)o przyznanie środków finansowych, o których mowa w pkt 1, w ramach
realizacji programów, o których mowa w pkt 1, mogą ubiegać się podmioty,
o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, które nie figurują
w rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków
przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków
europejskich, o którym mowa w art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 67;
3)wojewoda może przyznawać dofinansowanie do wysokości łącznej kwoty
wydatków określonych przez ministra właściwego do spraw rodziny na cały
okres realizacji programów, o których mowa w pkt 1;
4)do terminu zwrotu środków, o których mowa w art. 62 ust. 1a pkt 3 ustawy
zmienianej w art. 68, stosuje się odpowiednio przepisy wydane na podstawie
art. 189 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 67.
2.Do ogłoszonych przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu
programów, o których mowa w art. 62 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, stosuje się
przepisy art. 62 ust. 10–15 ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu nadanym
niniejszą ustawą, z zastrzeżeniem ust. 3.
3.W sprawach o zwrot środków, o których mowa w art. 62 ust. 1a pkt 3 i 4
ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, zakończonych
przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu, stosuje się przepisy
dotychczasowe.
1.Do zamówień na usługi lub dostawy udzielane przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych oraz urząd obsługujący ministra właściwego do spraw
rodziny w związku z wdrożeniem zadań wynikających z niniejszej ustawy, realizacją
zadań związanych z określaniem warunków nabywania prawa do świadczeń „aktywny
rodzic” oraz zasad przyznawania i wypłacania tych świadczeń, nie stosuje się
przepisów o zamówieniach publicznych.
2.Zamawiający, w terminie 7 dni od dnia udzielenia zamówienia, o którym
mowa w ust. 1, zamieszcza w Biuletynie Zamówień Publicznych informację
o udzieleniu tego zamówienia, w której podaje:
1)nazwę i adres siedziby zamawiającego;
2)datę i miejsce zawarcia umowy lub informację o zawarciu umowy drogą
elektroniczną;
3)opis przedmiotu umowy, z wyszczególnieniem odpowiednio ilości rzeczy lub
innych dóbr oraz zakresu usług;
4)cenę albo cenę maksymalną, jeżeli cena nie jest znana w chwili zamieszczenia
ogłoszenia;
5)okoliczności faktyczne uzasadniające udzielenie zamówienia bez zastosowania
przepisów o zamówieniach publicznych;
6)nazwę (firmę) podmiotu albo imię i nazwisko osoby, z którymi została zawarta
umowa.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, zamieści na swojej stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej informację o wymogach, które muszą spełniać, na potrzeby złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w żłobku” i wniosku o ustalenie prawa do świadczenia „aktywnie w domu” oraz załączników do tych wniosków, banki krajowe, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe świadczące usługi drogą elektroniczną oraz minister właściwy do spraw rodziny.
1.W 2024 r. podział rezerw celowych, o którym mowa w art. 154 ust. 1
ustawy zmienianej w art. 67, na realizację niniejszej ustawy oraz ustawy zmienianej
w art. 68 jest dokonywany do dnia 31 grudnia 2024 r.
2.W 2024 r. minister właściwy do spraw rodziny może występować do ministra
właściwego do spraw finansów publicznych o podział rezerw celowych, w wyniku
którego następuje zwiększenie wydatków części budżetowych państwa, których jest
dysponentem, w terminie do dnia 5 listopada 2024 r.
Wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwi ze względu na miejsce prowadzenia odpowiednio żłobka, klubu dziecięcego lub zatrudniania dziennego opiekuna, w terminie do dnia 31 grudnia 2025 r., informuje podmioty prowadzące żłobki i kluby dziecięce, podmioty zatrudniające dziennego opiekuna oraz osoby, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 68, o zmianach w zasadach dotyczących funkcjonowania odpowiednio żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów.
Przepisy art. 62 ust. 7b ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, mają zastosowanie po raz pierwszy do decyzji wydanych przez wojewodów w sprawach dotyczących programów, o którym mowa w art. 62 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 68, ogłoszonych po dniu wejścia w życie niniejszego przepisu.
Wysokość kosztu, o którym mowa w art. 15 ust. 4, na okres od dnia 1 października 2024 r. do dnia 31 marca 2025 r., wynosi 2200 zł.
Rada Ministrów składa po raz pierwszy Sejmowi i Senatowi sprawozdanie, o którym mowa w art. 6, za okres od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2025 r., w terminie do dnia 30 września 2026 r.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 6c ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu dotychczasowym, zachowują moc do dnia wydania przepisów wykonawczych na podstawie art. 6c ustawy zmienianej w art. 68, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak niedłużej niż przez okres 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Traci moc ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. z 2023 r. poz.
883)
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2024 r., z wyjątkiem:
1)art. 5, art. 55 ust. 4–7, art. 68 pkt 18 i 19, art. 75 ust. 14 i art. 78–81, które
wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia7);
2)art. 68 pkt 3 i art. 86, które wchodzą w życie z dniem 28 czerwca 2024 r.;
3)art. 68 pkt 7 lit. a tiret pierwsze, pkt 8, pkt 9, pkt 10 lit. a tiret pierwsze i pkt 11,
art. 76 i art. 77, które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2025 r.;
4)art. 68 pkt 4, pkt 15 lit. b, pkt 16 lit. b, pkt 17 lit. a i pkt 18 lit. d oraz art. 83,
które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę