Ustawa reguluje funkcjonowanie giełd towarowych i obrót towarami giełdowymi, w tym również zasady tworzenia, ustrój organizacyjny i działalność giełd towarowych, giełdowych izb rozrachunkowych, działalność towarowych domów maklerskich oraz nadzór nad tymi instytucjami.
Ustawa z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych.
Dz.U. 2000 poz. 1099
Zobacz w ISAP →Przykładowe pytania:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)giełdzie towarowej – rozumie się przez to zespół osób, urządzeń i środków
technicznych zapewniający wszystkim uczestnikom obrotu jednakowe warunki
zawierania transakcji giełdowych oraz jednakowy dostęp w tym samym czasie
do informacji rynkowych, a w szczególności do informacji o kursach i cenach
towarów giełdowych oraz o obrotach towarami giełdowymi;
1a)instrumentach finansowych – rozumie się przez to instrumenty finansowe,
o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722 i 1863 oraz z 2025 r. poz. 146, 820, 923
i 1014);
2)towarach giełdowych – rozumie się przez to dopuszczone do obrotu na danej
giełdzie towarowej lub do obrotu organizowanego zgodnie z odrębnymi
przepisami:
a)oznaczone co do gatunku rzeczy,
b)różne rodzaje energii, paliwa gazowe lub wodór, o których mowa w ustawie
z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266,
z późn. zm.1)),
c)(uchylona)
d)prawa majątkowe wynikające ze świadectw, o których mowa w ustawie
z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, oraz ze świadectw
pochodzenia i świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, o których mowa
w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1361, 1847 i 1881 oraz z 2025 r. poz. 303 i 759),
e)(uchylona)
f)prawa majątkowe wynikające ze świadectwa efektywności energetycznej,
o których mowa w przepisach dotyczących efektywności energetycznej;
2a)hurtowych produktach energetycznych – rozumie się przez to produkty
energetyczne będące przedmiotem obrotu hurtowego na zorganizowanej
platformie obrotu, które muszą być wykonywane przez dostawę, o których mowa
w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi;
3)transakcji giełdowej – rozumie się przez to umowę dotyczącą towarów
giełdowych zawartą na giełdzie towarowej, w tym umowę zawartą w celu
realizacji obrotu transgranicznego w ramach łączenia rynków, przez:
a)członków giełdy,
b)zleceniodawców, którzy zawarli umowę ze spółkami handlowymi
prowadzącymi działalność maklerską, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2,
w zakresie obrotu towarami giełdowymi, o których mowa w pkt 2 lit. a,
c)inne podmioty uprawnione do uczestniczenia w obrocie transgranicznym
w ramach łączenia rynków;
4)giełdowej izbie rozrachunkowej – rozumie się przez to zespół osób, urządzeń
i środków technicznych utworzony w celu organizacji i prowadzenia rozliczeń
transakcji giełdowych;
5)członku giełdy – rozumie się przez to podmiot, który zawarł ze spółką
prowadzącą giełdę umowę o członkostwo i na podstawie regulaminu giełdy jest
dopuszczony do zawierania transakcji giełdowych;
6)działalności maklerskiej – rozumie się przez to działalność w zakresie obrotu
towarami giełdowymi, realizowaną na giełdzie towarowej;
7)(uchylony)
8)towarowym domu maklerskim – rozumie się przez to spółkę akcyjną albo spółkę
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, prowadzącą działalność maklerską w zakresie obrotu towarami
giełdowymi;
9)domu maklerskim – rozumie się przez to:
a)domy maklerskie,
b)banki prowadzące działalność maklerską,
c)zagraniczne firmy inwestycyjne lub zagraniczne osoby prawne, o których
mowa w przepisach ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi, prowadzące działalność maklerską na terytorium Rzeczy-
pospolitej Polskiej
– jeżeli dokonują czynności w zakresie obrotu towarami giełdowymi;
10)tajemnicy zawodowej – rozumie się przez to informację uzyskaną przez osobę
wymienioną w art. 53 ust. 1 w związku z czynnościami służbowymi,
zatrudnieniem, stosunkiem zlecenia lub innym stosunkiem prawnym
o podobnym charakterze, dotyczącą giełdowego obrotu towarami giełdowymi
lub czynności wynikających z uczestnictwa w tym obrocie, albo działalności
podmiotów podlegających nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego, zwanej
dalej „Komisją”, jeżeli nieuprawnione ujawnienie takiej informacji mogłoby
narazić na szkodę interes państwa, interes publiczny lub prawnie chroniony
interes osoby fizycznej lub prawnej, bądź jednostki organizacyjnej, której ta
informacja dotyczy, a w szczególności informację zawierającą:
a)dane osobowe klienta, inwestora, strony umowy, czynności lub transakcji,
b)treść umowy i przedmiot czynności lub transakcji,
c)dane o sytuacji majątkowej osób, o których mowa w lit. a, w tym
oznaczenie rachunku lub rejestru towarów giełdowych lub rachunku
pieniężnego oraz stany tych rachunków;
11)podmiocie dominującym – rozumie się przez to podmiot dominujący
w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej
i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego
systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 592);
12)(uchylony)
13)instytucjach rynku towarów giełdowych – rozumie się przez to giełdy towarowe,
giełdowe izby rozrachunkowe oraz towarowe domy maklerskie;
14)radzie nadzorczej giełdy – rozumie się przez to radę nadzorczą spółki
prowadzącej giełdę towarową;
15)(uchylony)
16)gwarantowaniu – rozumie się przez to nieodwołalne zobowiązanie do wykonania
każdego zobowiązania wynikającego z transakcji towarami giełdowymi;
17)łączeniu rynków – rozumie się przez to tworzony przez operatora systemu
przesyłowego elektroenergetycznego, operatora systemu przesyłowego
gazowego lub operatora systemu przesyłowego wodorowego i podmiot
prowadzący giełdę towarową transgraniczny mechanizm łączenia rynków
krajowych oparty o wspólny algorytm ustalania cen i udostępnione uczestnikom
połączonych rynków zdolności przesyłowe na połączeniach z innymi systemami
przesyłowymi elektroenergetycznymi, gazowymi lub wodorowymi;
18)obrocie transgranicznym – rozumie się przez to obrót energią elektryczną,
paliwami gazowymi lub wodorem dokonywany przez użytkowników systemu
z użytkownikami innych systemów przesyłowych elektroenergetycznych,
gazowych lub wodorowych na podstawie umów dwustronnych lub transakcji
zawieranych w ramach łączenia rynków;
19)derywacie elektroenergetycznym – rozumie się przez to instrument finansowy
w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d i e ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi, który odnosi się do energii elektrycznej;
20)derywacie gazowym – rozumie się przez to instrument finansowy w rozumieniu
art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d i e ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi, który odnosi się do gazu ziemnego;
21)informacji wewnętrznej – rozumie się przez to informację wewnętrzną, o której
mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 1227/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie integralności i przej-
rzystości hurtowego rynku energii (Dz. Urz. UE L 326 z 08.12.2011, str. 1);
22)manipulacji na rynku – rozumie się przez to manipulację na rynku, o której mowa
w art. 2 pkt 2 rozporządzenia wymienionego w pkt 21;
23)próbie manipulacji na rynku – rozumie się przez to próbę manipulacji na rynku,
o której mowa w art. 2 pkt 3 rozporządzenia wymienionego w pkt 21.
(uchylony)
1.Oświadczenia woli składane w związku z dokonywaniem czynności
w zakresie obrotu towarami giełdowymi oraz prawami lub obowiązkami, o których
mowa w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz. U. z 2025 r. poz.
610),
mogą być składane w postaci elektronicznej
2.Dokumenty związane z czynnościami, o których mowa w ust. 1, mogą być
sporządzane na informatycznych nośnikach danych, jeżeli dokumenty te będą
w sposób należyty utworzone, utrwalone, przechowywane i zabezpieczone.
3.Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, uznaje się, że
czynność dokonana w formie, o której mowa w ust. 1, spełnia wymagania formy
pisemnej także wtedy, gdy forma pisemna została zastrzeżona pod rygorem
nieważności.
4.Minister właściwy do spraw gospodarki może określić, w drodze
rozporządzenia, zasady tworzenia, utrwalania, przechowywania i zabezpieczania,
w tym przy zastosowaniu podpisu elektronicznego, dokumentów, o których mowa
w ust. 2, tak aby zapewnić bezpieczeństwo obrotu towarami giełdowymi.
Rozdział 2. Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdy towarowej
Celem działania spółki prowadzącej giełdę jest:
1)koncentracja podaży i popytu na towary giełdowe;
2)zapewnienie bezpiecznego i sprawnego przebiegu transakcji giełdowych
i rozliczeń;
3)upowszechnianie jednolitych informacji umożliwiających ocenę aktualnej
wartości towarów giełdowych.
1.Giełda towarowa, zwana dalej „giełdą”, może być prowadzona
wyłącznie przez spółkę akcyjną.
2.Przedmiotem przedsiębiorstwa spółki, o której mowa w ust. 1, może być
wyłącznie prowadzenie giełdy, z zastrzeżeniem ust. 2b, 2h, 2k, 2l i 3 oraz przepisów
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.
2a.Spółka, o której mowa w ust. 1, może również dokonywać łączenia rynków
w celu umożliwienia członkom giełdy udziału w obrocie transgranicznym.
2b.Spółka, o której mowa w ust. 1, może prowadzić rynek regulowany w
rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi. Prowadzenie rynku regulowanego wymaga zezwolenia wydawanego z
zachowaniem trybu określonego w art. 25 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi.
2c.Na rynku regulowanym, o którym mowa w ust. 2b, może być prowadzony
obrót wyłącznie:
1)instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, e oraz
i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, których
instrumentem bazowym jest towar giełdowy dopuszczony do obrotu na giełdzie
towarowej, w tym derywatami elektroenergetycznymi i derywatami gazowymi;
2)instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
3)instrumentami pochodnymi, których instrumentem bazowym jest instrument
finansowy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
4)pięciodniowymi kontraktami terminowymi typu future, o których mowa
w art. 3 pkt 30b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi.
2d.(uchylony)
2e.Do spółki, o której mowa w ust. 1, oraz do rynku regulowanego, o którym
mowa w ust. 2b, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
obrocie instrumentami finansowymi, z wyłączeniem:
1)możliwości organizowania alternatywnego systemu obrotu;
2)art. 21 ust. 3a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi.
2f.Spółka, o której mowa w ust. 1, prowadząca rynek regulowany w rozumieniu
przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi może
prowadzić platformę aukcyjną. Prowadzenie platformy aukcyjnej wymaga zezwolenia
wydanego na podstawie art. 29a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi.
2g.W skład zarządu spółki, o której mowa w ust. 1, wchodzą osoby posiadające
wykształcenie wyższe, co najmniej trzyletni staż pracy na stanowisku kierowniczym
w podmiotach, których przedmiot działalności związany jest z obrotem hurtowym
towarami giełdowymi dopuszczonymi do obrotu organizowanego przez tę spółkę,
nieposzlakowaną opinię w związku ze sprawowanymi funkcjami oraz wiedzę,
kompetencje i doświadczenie niezbędne do zarządzania tą spółką, z tym że co
najmniej jeden członek zarządu spółki, o której mowa w ust. 1, zamiast stażu pracy
w podmiotach, których przedmiot działalności związany jest z obrotem hurtowym
towarami giełdowymi dopuszczonymi do obrotu organizowanego przez tę spółkę,
powinien posiadać staż pracy w instytucjach rynku finansowego lub podmiotach
świadczących usługi na rzecz instytucji rynku finansowego w zakresie podstawowej
działalności tych instytucji.
2h.Spółka, o której mowa w ust. 1, prowadząca rynek regulowany w rozumieniu
przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi może
prowadzić zorganizowaną platformę obrotu w rozumieniu tej ustawy.
2i.Na zorganizowanej platformie obrotu, o której mowa w ust. 2h, może być
prowadzony obrót wyłącznie:
1)instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, e oraz
i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, których
instrumentem bazowym jest towar giełdowy dopuszczony do obrotu na giełdzie
towarowej, w tym derywatami elektroenergetycznymi i derywatami gazowymi;
2)instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
3)instrumentami pochodnymi, których instrumentem bazowym jest instrument
finansowy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
4)produktami energetycznymi będącymi przedmiotem obrotu hurtowego, które
muszą być wykonywane przez dostawę, w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.
2j.Prowadzenie zorganizowanej platformy obrotu wymaga zezwolenia
wydanego z zachowaniem trybu określonego w art. 25 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o obrocie instrumentami finansowymi.
2k.Spółka, o której mowa w ust. 1, może również organizować rynek transakcji
na rynku wtórnym, o których mowa w art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o rynku mocy.
2l.Spółka, o której mowa w ust. 1, może prowadzić działalność polegającą na
świadczeniu usług finansowania społecznościowego w rozumieniu
art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1503
z dnia 7 października 2020 r. w sprawie europejskich dostawców usług finansowania
społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz zmieniającego
rozporządzenie (UE) 2017/1129 i dyrektywę (UE) 2019/1937 (Dz. Urz. UE L 347
z 20.10.2020, str.
1), po uzyskaniu zezwolenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 tego
rozporządzenia
3.Spółka, o której mowa w ust. 1, może dokonywać rozliczeń:
1)transakcji giełdowych,
2)transakcji zawartych poza giełdą przez będące jej członkami przedsiębiorstwa
energetyczne, o których mowa w art. 9 ust. 3 pkt 4, jeżeli ich przedmiotem są
określone rodzaje energii, paliwa gazowe, wodór lub prawa majątkowe,
o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d i f,
3)transakcji zawartych w obrocie, o którym mowa w ust. 2i
– jeżeli zasady dokonywania rozliczeń takich transakcji zostaną określone
odpowiednio w regulaminie giełdy lub zorganizowanej platformy obrotu.
3a.W przypadku prowadzenia działalności określonej w ust. 3 spółka
prowadząca giełdę może być stroną transakcji wyłącznie w celu dokonania rozliczeń
transakcji zawartych przez członków giełdy.
3b.Spółka prowadząca giełdę może powierzyć rozliczanie transakcji
określonych w ust. 3 giełdowej izbie rozrachunkowej, utworzonej z jej udziałem.
3c.Spółka, o której mowa w ust. 1, może również dokonywać rozliczeń
transakcji na rynku wtórnym, o których mowa w art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o rynku mocy, oraz dokonywać zgłoszeń tych transakcji do podmiotu
prowadzącego właściwy rejestr lub system, a także przesyłać informacje o tych
transakcjach do innych podmiotów, jeżeli taki obowiązek spoczywa na stronie
transakcji zgodnie z przepisami prawa.
4.(uchylony)
5.Z zastrzeżeniem ust. 6, minimalna wysokość kapitału zakładowego spółki
prowadzącej giełdę wynosi 3 000 000 zł.
5a.Minimalna wysokość kapitału własnego spółki prowadzącej rynek
regulowany, o której mowa w ust. 2b, wynosi 10 000 000 zł. Przepis art. 21 ust. 8
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi stosuje się
odpowiednio.
6.Minimalna wysokość kapitału zakładowego spółki prowadzącej giełdę, na
której jest dokonywany obrót wyłącznie towarami, o których mowa w art. 2 pkt 2
lit. a, wynosi 1 000 000 zł.
7.Na jedną akcję przypada tylko jeden głos na walnym zgromadzeniu.
8.(uchylony)
1.Akcje spółki prowadzącej giełdę mogą być wyłącznie imienne.
2.Pokrycie obejmowanych akcji lub zapłata za nabywane akcje spółki
prowadzącej giełdę nie może pochodzić z pożyczek, kredytów ani
z nieudokumentowanych źródeł.
3.Kapitał zakładowy powinien być pokryty w całości przed złożeniem wniosku
o zarejestrowanie spółki.
4.Spółka prowadząca giełdę ma obowiązek i wyłączne prawo zamieszczania
w firmie spółki wyrazów „giełda towarowa”.
5.W zakresie nieuregulowanym w ustawie do utworzenia i działania spółki
prowadzącej giełdę stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych dotyczące spółki
akcyjnej.
6.Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy spółka prowadząca giełdę
jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie
publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do
zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.
1.Prowadzenie giełdy wymaga zezwolenia, które wydaje minister
właściwy do spraw gospodarki na wniosek spółki zaopiniowany przez Komisję.
2.Wniosek o udzielenie zezwolenia powinien zawierać:
1)firmę, siedzibę i adres spółki;
2)dane osobowe członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, o ile jest
przewidziana, jak również innych osób, które odpowiadają za rozpoczęcie
działalności giełdy lub będą nią kierować, ich kwalifikacje zawodowe oraz
dotychczasowy przebieg pracy zawodowej;
3)przewidywaną wysokość środków własnych, pożyczek i kredytów
przeznaczonych na uruchomienie giełdy oraz określenie sposobu finansowania
działalności;
4)dane o wysokości i strukturze kapitałów spółki oraz źródeł ich pochodzenia;
5)listę akcjonariuszy, obejmującą w stosunku do osób:
a)prawnych – dane, o których mowa w pkt 1 i 2,
b)fizycznych – imię, nazwisko, adres, kwalifikacje zawodowe oraz
dotychczasowy przebieg pracy zawodowej
– wraz z procentowym określeniem posiadanych przez nich głosów na walnym
zgromadzeniu;
6)informację o podmiotach dominujących i zależnych wobec akcjonariuszy,
obejmującą dane, o których mowa w pkt 1 i 2;
7)dane o przewidywanej lokalizacji giełdy oraz środkach technicznych
umożliwiających funkcjonowanie giełdy, a w szczególności o posiadanych
urządzeniach telekomunikacyjnych i warunkach lokalowych;
8)informację o rodzajach towarów giełdowych, mających być przedmiotem obrotu
na giełdzie;
9)zobowiązania do prowadzenia działalności na danej giełdzie co najmniej:
a)5 towarowych domów maklerskich lub spółek handlowych, prowadzących
działalność maklerską zgodnie z przepisami ustawy – w przypadku gdy
przedmiotem obrotu na giełdzie mają być towary giełdowe, o których mowa
w art. 2 pkt 2 lit. a,
b)3 towarowych domów maklerskich albo 2 towarowych domów maklerskich
oraz 4 przedsiębiorstw energetycznych posiadających koncesję na
wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną –
w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
i spełniających warunki, o których mowa w art. 50b ust. 1 – w przypadku
gdy przedmiotem obrotu na giełdzie mają być towary giełdowe, o których
mowa w art. 2 pkt 2 lit. b,
c)6 towarowych domów maklerskich lub domów maklerskich albo
2 towarowych domów maklerskich lub domów maklerskich oraz
6 przedsiębiorstw energetycznych posiadających koncesję na wytwarzanie,
przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną, i spełniających
warunki, o których mowa w art. 50b ust. 1 – w przypadku gdy przedmiotem
obrotu na giełdzie mają być towary giełdowe, o których mowa w art. 2 pkt 2
lit. d.
d)(uchylona)
3.Do wniosku należy dołączyć statut spółki, regulamin giełdy oraz analizę
ekonomiczno-finansową możliwości prowadzenia giełdy w okresie co najmniej 3 lat.
4.Wydając zezwolenie, minister właściwy do spraw gospodarki zatwierdza
statut spółki i regulamin giełdy oraz regulamin giełdowej izby rozrachunkowej.
Minister właściwy do spraw gospodarki wydaje decyzję odmawiającą zezwolenia na prowadzenie giełdy, jeżeli z analizy wniosku i dołączonych do niego dokumentów wynika, że spółka występująca z wnioskiem może prowadzić działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników obrotu towarami giełdowymi lub zagrażający bezpieczeństwu obrotu towarami giełdowymi.
1.Statut spółki, poza danymi, o których mowa w art. 304 Kodeksu spółek
handlowych, określa:
1)podmioty mogące być akcjonariuszami spółki;
2)rodzaje towarów giełdowych, które mogą być dopuszczone do obrotu na danej
giełdzie.
2.Z zastrzeżeniem art. 5 ust. 3a, stronami transakcji giełdowych mogą być
wyłącznie podmioty, o których mowa w art. 2 pkt 3, oraz giełdowa izba
rozrachunkowa, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A., zwany dalej
„Krajowym Depozytem”, i spółka której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie
czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a także spółki prowadzące giełdy
towarowe lub giełdowe izby rozrachunkowe poza terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej.
3.Członkami giełdy mogą być wyłącznie:
1)towarowe domy maklerskie;
2)domy maklerskie;
3)(uchylony)
4)przedsiębiorstwa energetyczne, w tym przedsiębiorcy, o których mowa
w art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, oraz
będący osobami prawnymi odbiorcy uprawnieni do zmiany sprzedawcy
w rozumieniu tej ustawy;
5)grupy producentów rolnych, o których mowa w ustawie z dnia 15 września
2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych
ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1145);
6)(uchylony)
7)zagraniczne osoby prawne, o których mowa w art. 50 ust. 1;
8)niebędące towarowymi domami maklerskimi spółki handlowe, prowadzące
działalność, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 i 4 w zakresie obrotu towarami
giełdowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a.
4.(uchylony)
5.(uchylony)
6.Podmioty, o których mowa w ust. 3 pkt 4, mogą być wyłącznie stronami
zawieranych na własny rachunek transakcji giełdowych, których przedmiotem są
towary giełdowe będące określonymi rodzajami energii, paliwami gazowymi,
wodorem lub prawami majątkowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d i f, po
spełnieniu warunków, o których mowa w art. 50b ust. 1.
6a.Przepisów ust. 6 oraz rozdziału 7 nie stosuje się do czynności z zakresu
działalności maklerskiej wykonywanych wyłącznie na rzecz podmiotów należących
do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 44 ustawy z dnia
29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120, 295 i 1598 oraz z
2024 r. poz. 619, 1685 i
1863), do której należy podmiot wykonujący te czynności
7.Podmioty, o których mowa w ust. 3 pkt 5, mogą być wyłącznie stronami
transakcji giełdowych zawieranych na rachunek własny, których przedmiotem są
towary giełdowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a.
8.Podmioty, o których mowa w ust. 3 pkt 8, mogą być wyłącznie stronami
transakcji giełdowych, których przedmiotem są towary giełdowe, o których mowa
w art. 2 pkt 2 lit. a.
9.Towarowy dom maklerski, dom maklerski, a także podmioty, które spełniają
warunek, o którym mowa w art. 50b ust. 1 pkt 2, w transakcjach giełdowych są
reprezentowane przez osoby, które spełniają wymagania określone w art. 41a ust. 1.
10.Transakcja giełdowa dokonana przez podmioty inne niż określone w ust. 3
lub z naruszeniem ust. 6–9 jest nieważna.
11.Podmioty, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2, mogą być uczestnikami rynku,
o którym mowa w art. 5 ust. 2k, w zakresie prowadzenia działalności brokerskiej
polegającej na zawieraniu transakcji, o których mowa w art. 48 ust. 1 ustawy z dnia
8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, w imieniu własnym na rachunek dającego zlecenie.
Transakcja giełdowa nie stanowi gry ani zakładu w rozumieniu art. 413 Kodeksu cywilnego, ani też gry losowej lub zakładu wzajemnego w rozumieniu przepisów o grach hazardowych, nawet jeżeli według wyraźnej lub do- rozumianej woli stron rzeczywiste spełnienie wzajemnych świadczeń jest wyłączone, a tylko jedna lub druga ze stron jest obowiązana zapłacić różnicę między umówioną ceną sprzedaży a ceną rynkową w czasie wykonania umowy.
1.Regulamin giełdy uchwala rada nadzorcza giełdy.
2.Regulamin giełdy określa w szczególności:
1)rodzaje transakcji giełdowych zawieranych na danej giełdzie;
2)sposoby określenia wymagań jakościowych towarów giełdowych, o których
mowa w art. 2 pkt 2 lit. a i b, i standardów przewidzianych dla transakcji
dotyczących praw majątkowych, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d, a także
sposoby kontroli jakości towarów giełdowych;
3)zasady i tryb dopuszczania towarów giełdowych do obrotu giełdowego;
4)zasady wprowadzania towarów giełdowych do obrotu giełdowego, zawieszania
notowań i wykluczania towarów z obrotu;
5)zasady i warunki dopuszczania podmiotów do zawierania transakcji na giełdzie
oraz ich prawa i obowiązki (członkostwo giełdy);
6)zasady składania zleceń nabycia i zbycia towarów giełdowych;
7)systemy notowań giełdowych oraz zasady ustalania kursów i cen towarów
giełdowych;
8)dni otwarcia danej giełdy i godziny sesji giełdowych;
9)formy zabezpieczenia transakcji giełdowych;
10)dane o systemie informacyjnym giełdy;
11)zasady ustalania, rodzaje i wysokość opłat giełdowych;
12)wymagania w zakresie oznaczeń kodowych towarów, według obowiązujących
klasyfikacji statystycznych dla obrotu wewnętrznego i zagranicznego;
13)sposób i tryb rozstrzygania sporów wynikających z transakcji giełdowych;
14)środki dyscyplinarne i porządkowe, które mogą być stosowane wobec członków
naruszających obowiązki wynikające z członkostwa bądź nieprzestrzegających
zasad regulaminu, oraz zasady i tryb ich stosowania;
15)(uchylony)
16)wskazanie sposobu rozliczania transakcji.
3.(uchylony)
1.Zmiany statutu spółki i regulaminu giełdowego wymagają dla swej
ważności zgody Komisji.
2.Komisja odmawia udzielenia zgody na dokonanie zmian w statucie
i regulaminie, jeżeli proponowane zmiany są sprzeczne z przepisami prawa lub
mogłyby naruszyć bezpieczeństwo obrotu.
1.Spółka prowadząca giełdę tworzy i utrzymuje skuteczne
mechanizmy i procedury mające na celu przeciwdziałanie oraz identyfikację
przypadków niezgodnego z prawem wykorzystywania informacji wewnętrznej,
manipulacji na rynku lub próby manipulacji na rynku. Przez niezgodne z prawem
wykorzystywanie informacji wewnętrznej rozumie się działania wbrew zakazom
określonym w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 1227/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie integralności i przejrzystości
hurtowego rynku energii.
2.Spółka prowadząca giełdę, w sposób ciągły i adekwatny do ryzyka, prowadzi
nadzór nad przestrzeganiem przez członków tego rynku wdrożonych przez tę spółkę
mechanizmów i procedur, o których mowa w ust. 1.
3.Spółka prowadząca giełdę monitoruje składane zlecenia i transakcje zawierane
na rynku towarów giełdowych przez jego członków w celu identyfikowania wszelkich
przypadków naruszenia zasad uczciwego obrotu oraz przypadków uzasadniających
podejrzenie wystąpienia manipulacji na rynku lub próby manipulacji na rynku lub
wykorzystania informacji wewnętrznej wbrew zakazom, o których mowa w art. 3
i art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1227/2011 z dnia
25 października 2011 r. w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku
energii, a także przypadków naruszenia obowiązków wynikających z art. 4 tego
rozporządzenia.
4.Spółka prowadząca giełdę informuje niezwłocznie Prezesa Urzędu Regulacji
Energetyki i Agencję do spraw Współpracy Organów Regulacji Energetyki, jednak
niepóźniej niż w terminie czterech tygodni od dnia, w którym powzięła informację
o wystąpieniu podejrzanego zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Informacja zawiera
szczegółowy opis takiego przypadku.
5.Spółka prowadząca giełdę ustala i wdraża procedury umożliwiające jej
sprawowanie nadzoru, o którym mowa w ust. 2.
(uchylony)
Rozdział 3. Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdowej izby rozrachunkowej
1.Prowadzenie giełdowej izby rozrachunkowej wymaga zezwolenia,
które wydaje minister właściwy do spraw gospodarki na wniosek spółki zaopiniowany
przez Komisję.
1a.Do wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenie giełdowej izby
rozrachunkowej stosuje się odpowiednio art. 7 ust. 2 pkt 1–8 i ust. 4.
1b.Do wniosku należy dołączyć statut spółki prowadzącej giełdową izbę
rozrachunkową, regulamin tej izby, oraz analizę ekonomiczno-finansową możliwości
prowadzenia przez izbę rozliczeń finansowych transakcji giełdowych w okresie
co najmniej trzech lat.
2.Giełdową izbę rozrachunkową tworzy się wyłącznie w formie spółki akcyjnej.
Giełdową izbę rozrachunkową tworzy się w celu dokonywania obsługi finansowej
transakcji giełdowych oraz w celu realizacji zadań określonych w art. 15 ust. 5 i 6.
2a.(uchylony)
2b.Giełdowa izba rozrachunkowa może zawierać umowy określające tryb,
terminy i warunki przekazywania zbywcom towarów giełdowych środków
pieniężnych otrzymanych przez izbę od nabywców tych towarów.
2c.Giełdowa izba rozrachunkowa może także dokonywać obsługi finansowej
oraz wykonywać zadania określone w art. 15 ust. 5 i 6 w odniesieniu do transakcji
innych niż transakcje giełdowe, jeżeli ich przedmiotem są określone rodzaje energii,
paliwa gazowe, wodór lub prawa majątkowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d i f.
2d.Giełdowa izba rozrachunkowa może, na zlecenie jej członka, dokonywać
zgłoszeń zawartych przez niego transakcji, których przedmiotem są określone rodzaje
energii, paliwa gazowe, wodór lub prawa majątkowe, o których mowa w art. 2
pkt 2 lit. d i f, przekazując te zgłoszenia do podmiotu prowadzącego właściwy rejestr
lub system, w ramach których są realizowane świadczenia niepieniężne wynikające
z tych transakcji, a także przesyłać informacje o takich transakcjach do innych
podmiotów, jeżeli taki obowiązek spoczywa na jej członku zgodnie z przepisami
prawa.
2e.Giełdowa izba rozrachunkowa może dokonywać obsługi finansowej
transakcji zawartych w ramach obrotu na zorganizowanej platformie obrotu
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi, której przedmiotem są produkty energetyczne będące przedmiotem
obrotu hurtowego, które muszą być wykonywane przez dostawę w rozumieniu
przepisów tej ustawy.
3.Giełdowa izba rozrachunkowa nie może prowadzić działalności innej niż
określona w ust. 2 i 2b–2e, z uwzględnieniem ust. 3a.
3a.Spółka prowadząca giełdową izbę rozrachunkową może także dokonywać
obsługi finansowej, wykonywać zadania określone w art. 15 ust. 5 i 6 oraz dokonywać
zgłoszeń transakcji na rynku wtórnym, o których mowa w art. 48 ust. 1 ustawy z dnia
8 grudnia 2017 r. o rynku mocy.
3b.Ogłoszenie upadłości, obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego, otwarcie
postępowania restrukturyzacyjnego, wszczęcie postępowania egzekucyjnego lub
zabezpieczającego lub wydanie innego orzeczenia lub decyzji o likwidacji,
zawieszeniu lub ograniczeniu prowadzenia działalności:
1)Krajowego Depozytu lub spółki, której Krajowy Depozyt przekazał
wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
2)spółki prowadzącej giełdową izbę rozrachunkową lub pełniącej taką funkcję na
podstawie obowiązujących przepisów
– skutkujących zawieszeniem lub ograniczeniem dokonywania przez ten podmiot
spłaty zadłużenia albo ograniczających jego zdolność swobodnego rozporządzania
mieniem, nie wywołuje skutków prawnych wobec środków znajdujących się na
rachunku pieniężnym, rachunku bankowym lub ewidencji towarów giełdowych tych
podmiotów, służących do realizacji zobowiązań wynikających z rozliczeń transakcji
w Krajowym Depozycie, spółce, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie
czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, albo giełdowej izbie rozrachunkowej
lub spółce pełniącej taką funkcję na podstawie obowiązujących przepisów, w zakresie,
w jakim środki te są potrzebne do realizacji tych zobowiązań, chociażby postępowanie
zostało wszczęte albo inne orzeczenie lub decyzja zostały wydane przed ich
zrealizowaniem.
4.Akcjonariuszami giełdowej izby rozrachunkowej mogą być wyłącznie spółki
prowadzące giełdę, akcjonariusze spółki prowadzącej giełdę, banki, Skarb Państwa
oraz Krajowy Depozyt.
5.Do spółki będącej giełdową izbą rozrachunkową stosuje się przepisy art. 5
ust. 7 oraz art. 6 ust. 3.
6.(uchylony)
7.Minimalna wysokość kapitału zakładowego spółki prowadzącej giełdową izbę
rozrachunkową wynosi 1 500 000 zł.
1.(uchylony)
2.Członkami giełdowej izby rozrachunkowej mogą być wyłącznie jej
akcjonariusze, spółki prowadzące giełdę towarową, zorganizowaną platformę obrotu
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi lub giełdową izbę rozrachunkową z siedzibą w państwach
członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub w państwach
członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronach
umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, towarowe domy maklerskie, domy
maklerskie oraz podmioty, o których mowa w art. 9 ust. 3 pkt 4 i w art. 50 ust. 1.
3.Członkami giełdowej izby rozrachunkowej mogą być również inne krajowe
instytucje finansowe, w tym banki,
jeżeli zamierzają współdziałać z giełdową izbą rozrachunkową w zakresie
wykonywania jej zadań oraz, na warunkach określonych w regulaminie izby, o którym
mowa w art. 16, osoby prawne lub inne jednostki organizacyjne z siedzibą za granicą,
wykonujące zadania w zakresie rozliczania transakcji zawieranych w obrocie
towarami giełdowymi.
4.Można być członkiem więcej niż jednej giełdowej izby rozrachunkowej, jak
również członkiem osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych z siedzibą
za granicą, które dokonują rozliczania transakcji zawieranych w obrocie towarami
giełdowymi.
5.Do zadań giełdowej izby rozrachunkowej należy organizacja i prowadzenie
rozliczeń transakcji giełdowych, w szczególności:
1)badanie stanu finansowego członków w zakresie możliwości terminowego
wywiązywania się z zobowiązań wynikających z transakcji giełdowych;
2)organizowanie i zarządzanie systemem gwarantującym prawidłowe wykonanie
zobowiązań wynikających z transakcji;
3)(uchylony)
4)wyrażanie zgody na zawarcie przez członka giełdowej izby rozrachunkowej
umowy o rozliczanie transakcji, o której mowa w art. 50b ust. 1 pkt 1.
6.Giełdowa izba rozrachunkowa zapewnia przeprowadzanie rozliczeń członków
z tytułu transakcji giełdowych, w szczególności przez organizowanie i zarządzanie
systemem gwarantującym prawidłowe wykonanie zobowiązań wynikających
bezpośrednio z tych transakcji.
6a.Giełdowa izba rozrachunkowa może realizować zadania z zakresu rozliczeń
i rozrachunku w odniesieniu do jednolitego łączenia rynków dnia następnego
i jednolitego łączenia rynków dnia bieżącego na zasadach określonych w art. 68
rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1222 z dnia 24 lipca 2015 r. ustanawiającego
wytyczne dotyczące alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami
przesyłowymi (Dz. Urz. UE L 197 z 25.07.2015, str. 24, z późn. zm.2)).
7.Giełdowa izba rozrachunkowa może prowadzić rachunki pieniężne,
dokonywać rozliczeń pieniężnych, udzielać pożyczek oraz uczestniczyć
w rozrachunkach dokonywanych przez Narodowy Bank Polski, na zasadach
stosowanych w przypadku rozrachunków międzybankowych, w zakresie niezbędnym
do realizacji zadań określonych w ust. 1, 5 i 6.
8.Do spółki prowadzącej giełdową izbę rozrachunkową stosuje się odpowiednio
art. 9.
1.Prawa i obowiązki członków giełdowej izby rozrachunkowej określa
regulamin izby uchwalony przez radę nadzorczą i zatwierdzony przez walne
zgromadzenie. Przepisy art. 12 stosuje się odpowiednio.
2.Regulamin giełdowej izby rozrachunkowej reguluje w szczególności:
1)tryb zgłaszania izbie i rejestracji przez izbę wierzytelności członków izby,
wynikających z transakcji przez nią obsługiwanych;
2)terminy i sposoby zaspokajania wierzytelności członków izby, wynikających
z transakcji przez nią obsługiwanych, w tym w szczególności szczegółowe
zasady rozliczania tych transakcji;
3)tryb postępowania przy wykonywaniu innych zleceń przekazanych izbie przez
jej członków w związku z obsługiwanymi przez nią transakcjami;
4)zakres odpowiedzialności spółki będącej giełdową izbą rozrachunkową za
terminowe i należyte przeprowadzenie czynności zleconych przez członków
izby;
5)szczegółowe zasady postępowania przy gromadzeniu, utrzymywaniu
i dokonywaniu zwrotu wadiów.
(uchylony)
1.Funkcję giełdowej izby rozrachunkowej może pełnić Krajowy
Depozyt lub spółka, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności
z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o obrocie instrumentami finansowymi.
1a.Funkcję giełdowej izby rozrachunkowej może pełnić również podmiot
będący CCP, o którym mowa w art. 3 pkt 49 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowym. Przepisy ust. 3–5 stosuje się odpowiednio.
2.(uchylony)
3.Do rozliczania przez podmiot, o którym mowa w ust. 1, transakcji giełdowych
lub innych transakcji w ramach wykonywania funkcji giełdowej izby rozrachunkowej
stosuje się odpowiednio przepisy art. 14 ust. 2 zdanie drugie, ust. 2b–2e oraz art. 15,
a w pozostałym zakresie – przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi.
4.W przypadku gdy funkcję giełdowej izby rozrachunkowej pełni podmiot,
o którym mowa w ust. 1, prawa i obowiązki członków giełdowej izby rozrachunkowej
oraz zasady rozliczania transakcji giełdowych lub innych transakcji określa odrębny
regulamin uchwalony przez radę nadzorczą danego podmiotu, na wniosek jego
zarządu. Regulamin ten zawiera w szczególności elementy, o których mowa w art. 16
ust. 2.
5.Regulamin, o którym mowa w ust. 4, jak również jego zmiany wymagają
zatwierdzenia przez Komisję. Komisja odmawia zatwierdzenia regulaminu albo jego
zmiany, jeżeli ich treść byłaby sprzeczna z prawem lub mogłaby naruszyć
bezpieczeństwo obrotu.
1.Na potrzeby rozliczeń transakcji, o których mowa w art. 14 ust. 2c,
giełdowa izba rozrachunkowa, Krajowy Depozyt, a także spółka, której Krajowy
Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa
w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
mogą być stronami tych transakcji.
2.Na potrzeby rozliczeń transakcji, o których mowa w art. 14 ust. 2e, giełdowa
izba rozrachunkowa może być stroną transakcji.
Rozdział 4. Zadania Komisji w zakresie instytucji rynku towarów giełdowych
(uchylony)
1.W zakresie nieuregulowanym w ustawie do sposobu działania oraz
zadań Komisji stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad
rynkiem kapitałowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1161 i 1222 oraz z 2025 r. poz.
146)oraz
ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2025 r.
poz
640)
2.(uchylony)
(uchylony)
1.Upoważniony przedstawiciel Komisji ma prawo:
1)wstępu do siedziby i do lokalu spółki prowadzącej giełdę w celu wglądu do
ksiąg, dokumentów i innych nośników informacji;
2)uczestniczenia w posiedzeniach rady nadzorczej giełdy oraz na walnych
zgromadzeniach.
2.Na żądanie Komisji lub jej upoważnionych przedstawicieli spółka prowadząca
giełdę jest obowiązana do niezwłocznego sporządzenia i przekazania kopii
dokumentów oraz innych nośników informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz
do udzielenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień.
3.Na pisemne żądanie Komisji zarząd spółki prowadzącej giełdę jest
obowiązany do:
1)zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia lub
2)umieszczenia spraw wskazanych przez Komisję w porządku obrad walnego
zgromadzenia.
4.W przypadku niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 3, do
żądania Komisji stosuje się odpowiednio przepisy art. 401 § 1 i 3 Kodeksu spółek
handlowych.
5.Komisja może nakazać radzie nadzorczej giełdy niezwłoczne podjęcie, jednak
nie później niż w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania pisemnego
stanowiska Komisji, uchwały w określonej sprawie.
6.Spółka prowadząca giełdę jest obowiązana do zawiadamiania Komisji
o wszystkich planowanych posiedzeniach rady nadzorczej giełdy oraz walnych
zgromadzeniach.
1.Komisja może wytoczyć przeciwko spółce prowadzącej giełdę
powództwo o:
1)stwierdzenie nieważności uchwały walnego zgromadzenia lub rady nadzorczej
giełdy – sprzecznej z ustawą lub podjętej z naruszeniem przepisów ustawy;
2)uchylenie uchwały walnego zgromadzenia lub rady nadzorczej giełdy –
sprzecznej ze statutem spółki, regulaminem giełdy, naruszającej zasady
bezpieczeństwa obrotu lub podjętej z naruszeniem postanowień statutu lub
regulaminu.
2.Powództwo należy wnieść w terminie 30 dni od dnia otrzymania wiadomości
o uchwale, nie później jednak niż w terminie 6 miesięcy od dnia podjęcia uchwały.
3.Wniesienie powództwa powoduje wstrzymanie wykonalności zaskarżonej
uchwały.
4.Prawomocny wyrok stwierdzający nieważność albo uchylający uchwałę
walnego zgromadzenia ma moc obowiązującą w stosunkach między spółką
a wszystkimi akcjonariuszami oraz między spółką a członkami organów spółki.
W przypadkach, w których ważność czynności dokonanej przez spółkę jest zależna od
uchwały walnego zgromadzenia, stwierdzenie nieważności takiej uchwały albo jej
uchylenie nie ma skutku wobec osób trzecich działających w dobrej wierze.
1.Minister właściwy do spraw gospodarki, na wniosek Komisji, może
cofnąć zezwolenie na prowadzenie giełdy, w przypadku gdy spółka prowadząca
giełdę:
1)nie rozpoczęła prowadzenia działalności objętej zezwoleniem w terminie
wskazanym w decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia;
2)przez okres co najmniej 6 miesięcy nie prowadziła działalności objętej
zezwoleniem;
3)otrzymała zezwolenie na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów
zaświadczających nieprawdę;
4)przestała spełniać warunki, które były podstawą udzielenia zezwolenia;
5)prowadzi działalność z naruszeniem przepisów prawa, postanowień
regulaminów lub procedur regulujących prowadzenie giełdy;
6)nie przestrzega zasad uczciwego obrotu;
7)narusza interesy uczestników obrotu.
2.W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lub 5–7, Komisja może:
1)odstąpić od wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1 i nałożyć na
spółkę prowadzącą giełdę towarową karę pieniężną do wysokości 10 %
całkowitego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu
finansowym, a w przypadku braku takiego sprawozdania karę pieniężną do
wysokości 10 % prognozowanego przychodu określonego w załączonej do
wniosku o udzielenie zezwolenia, zgodnie z art. 7 ust. 3, analizie ekonomiczno-
-finansowej, nie większą jednak niż do wysokości 10 000 000 zł,
2)wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1 i jednocześnie nałożyć na spółkę
prowadzącą giełdę karę pieniężną, o której mowa w pkt 1, do wysokości 10 %
całkowitego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu
finansowym, a w przypadku braku takiego sprawozdania karę pieniężną do
wysokości 10 % prognozowanego przychodu określonego w załączonej do
wniosku o udzielenie zezwolenia, zgodnie z art. 7 ust. 3, analizie ekonomiczno-
-finansowej, nie większą jednak niż do wysokości 10 000 000 zł
– jeżeli uzasadnia to stopień naruszeń, których dopuściła się spółka prowadząca
giełdę.
W zakresie nadzoru nad działalnością giełdowych izb rozrachunkowych stosuje się przepisy art. 22 i 23.
Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do sposobu organizowania łączenia rynków w obrocie transgranicznym.
Rozdział 5. Opłaty
1.Udzielenie zezwolenia lub zgody przewidzianych niniejszą ustawą
podlega opłacie w wysokości nie większej niż równowartość w złotych 4500 euro.
2.Od spółki prowadzącej giełdę pobiera się roczną opłatę ustalaną na podstawie
średniej wartości przychodów w okresie trzech lat poprzedzających rok, za który
należna jest opłata, z wyłączeniem dywidend otrzymanych od jednostek zależnych
i stowarzyszonych, w wysokości nie większej niż 3,5 % tej średniej, jednak nie mniej
niż równowartość w złotych 6250 euro.
3.Od spółki prowadzącej giełdową izbę rozrachunkową pobiera się roczną opłatę
ustalaną na podstawie średniej wartości przychodów w okresie trzech lat
poprzedzających rok, za który należna jest opłata, z wyłączeniem dywidend
otrzymanych od jednostek zależnych i stowarzyszonych, w wysokości nie większej
niż 5,5 % tej średniej, jednak nie mniej niż równowartość w złotych 6250 euro.
4.Od towarowego domu maklerskiego pobiera się roczną opłatę ustalaną na
podstawie średniej wartości przychodów ogółem w okresie trzech lat poprzedzających
rok, za który należna jest opłata, w wysokości nie większej niż 0,5 % tej średniej,
jednak nie mniej niż równowartość w złotych 750 euro. Wielkość przychodów
ogółem, o których mowa w zdaniu pierwszym, stanowi suma następujących pozycji
rachunku zysków i strat:
1)przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów:
a)przychody netto ze sprzedaży produktów,
b)przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów;
2)pozostałe przychody operacyjne:
a)zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych,
b)dotacje,
c)inne przychody operacyjne;
3)przychody finansowe:
a)dywidendy i udziały w zyskach,
b)odsetki,
c)zysk ze zbycia inwestycji,
d)aktualizacja wartości inwestycji,
e)inne.
5.Od zagranicznej osoby prawnej, o której mowa w art. 50 ust. 1, prowadzącej
działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w formie oddziału, pobiera się
roczną opłatę ustalaną na podstawie przychodów oddziału w poprzednim roku
kalendarzowym, w wysokości nie większej niż 0,15 % tych przychodów, jednak nie
mniej niż równowartość w złotych 500 euro. Przychody, o których mowa w zdaniu
pierwszym, są przychodami oddziału w rozumieniu przepisów o podatku
dochodowym od osób prawnych.
6.(uchylony)
7.Przeznaczenie i rozdysponowanie wpływów z opłat, o których mowa w ust. 1–
5, oraz ustalenie wysokości, naliczanie i uiszczanie tych opłat następuje na zasadach,
w trybie i na warunkach określonych w art. 17 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o nadzorze nad rynkiem kapitałowym.
Rozdział 7. Towarowe domy maklerskie
1.O ile ustawa nie stanowi inaczej, działalność maklerska może być
prowadzona wyłącznie przez towarowy dom maklerski.
2.Akcje towarowego domu maklerskiego, z wyłączeniem akcji
zdematerializowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi, są akcjami imiennymi.
3.Zapłata za obejmowane lub nabywane udziały albo akcje towarowego domu
maklerskiego, które nie są zdematerializowane, nie może pochodzić z pożyczek,
kredytów ani z nieudokumentowanych źródeł.
4.(uchylony)
5.(uchylony)
6.Towarowy dom maklerski może być członkiem więcej niż jednej giełdy
towarowej.
7.Towarowy dom maklerski ma wyłączne prawo i obowiązek używać w swej
firmie określenia „towarowy dom maklerski”.
1.Z zastrzeżeniem art. 50a, prowadzenie działalności maklerskiej
wymaga zezwolenia Komisji, wydanego na wniosek zainteresowanego podmiotu.
2.Działalność, o której mowa w ust. 1, obejmuje wykonywanie czynności
związanych z obrotem towarami giełdowymi, polegających na:
1)(uchylony)
2)nabywaniu lub zbywaniu towarów giełdowych na cudzy rachunek na zasadach
określonych w art. 38b, w tym dokonywaniu rozliczeń transakcji
zleceniodawców;
3)prowadzeniu rachunków lub rejestrów towarów giełdowych w obrocie
giełdowym, z wyłączeniem towarów, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a;
4)doradztwie w zakresie obrotu giełdowego.
5)(uchylony)
6)(uchylony)
3.(uchylony)
(uchylony)
1.W umowie o świadczenie usług brokerskich w zakresie obrotu
towarami giełdowymi towarowy dom maklerski zobowiązuje się wobec dającego
zlecenie do zawierania umów nabycia lub zbycia towarów giełdowych w imieniu
własnym, lecz na rachunek dającego zlecenie.
2.W umowie o świadczenie usług brokerskich w zakresie obrotu towarami
giełdowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. b i d, towarowy dom maklerski
zobowiązuje się do prowadzenia rachunku lub rejestru towarów giełdowych oraz
rachunku pieniężnego, służącego do obsługi realizacji jego zobowiązań wobec
dającego zlecenie.
3.Towarowy dom maklerski odpowiada wobec dającego zlecenie za wykonanie
zobowiązania wynikającego z transakcji giełdowej, której przedmiotem są towary
giełdowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d.
4.Umowy, o których mowa w ust. 1, powinny zostać zawarte w formie
pisemnej pod rygorem nieważności.
5.W zakresie nieuregulowanym w ust. 1–4 do umowy:
1)o świadczenie usług brokerskich w zakresie obrotu towarami giełdowymi –
stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy
zlecenia, z wyłączeniem art. 737;
2)zlecenia nabycia lub zbycia towarów giełdowych – stosuje się odpowiednio
przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy komisu, z wyłączeniem
art. 768 § 3.
6.Do umowy o prowadzenie rachunku pieniężnego, o którym mowa w ust. 2,
stosuje się odpowiednio przepisy art. 725, art. 727, art. 728 § 3 oraz art. 729–733
ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061
i 1237 oraz z 2025 r. poz.
769), z zastrzeżeniem art. 38g ust. 5 i 6
Przez doradztwo w zakresie obrotu giełdowego rozumie się odpłatne udzielanie pisemnej lub ustnej rekomendacji nabycia lub zbycia oznaczonych towarów giełdowych albo powstrzymania się od zawarcia transakcji dotyczącej tych towarów.
(uchylony)
1.Towarowy dom maklerski może nabywać towary giełdowe we
własnym imieniu i na własny rachunek.
2.Minister właściwy do spraw gospodarki może określić, w drodze
rozporządzenia, inne niż określone w ust. 1 czynności:
1)których wykonywanie przez towarowy dom maklerski nie wymaga uzyskania
zezwolenia, o ile czynności te są związane z obrotem towarowym,
2)które mogą być wykonywane przez towarowy dom maklerski po uzyskaniu
zezwolenia Komisji
– ustalając zakres i warunki wykonywania tych czynności. Rozporządzenie powinno
uwzględniać zapewnienie bezpieczeństwa obrotu towarami giełdowymi oraz należyte
zabezpieczenie interesów klientów.
1.Towarowy dom maklerski może wykonywać wyłącznie czynności
określone w zezwoleniu oraz czynności, o których mowa w art. 38e.
2.Towarowy dom maklerski może prowadzić działalność dotyczącą hurtowych
produktów energetycznych, polegającą na:
1)nabywaniu lub zbywaniu hurtowych produktów energetycznych na rachunek
własny;
2)wykonywaniu zleceń nabycia lub zbycia hurtowych produktów energetycznych,
w tym dokonywaniu rozliczeń transakcji – pod warunkiem posiadania
zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2;
3)doradztwie w zakresie obrotu hurtowymi produktami energetycznymi – pod
warunkiem posiadania zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa
w art. 38 ust. 2 pkt 4;
4)prowadzeniu rachunków lub rejestrów hurtowych produktów energetycznych –
pod warunkiem posiadania zezwolenia na wykonywanie działalności, o której
mowa w art. 38 ust. 2 pkt 3.
3.Do działalności, o której mowa w ust. 2, przepisy art. 73 ust. 4–5e i 5g–6a,
art. 73a ust. 5, art. 83a ust. 3a–3c, art. 83b ust. 7 oraz art. 83c ust. 1 i 2 ustawy z dnia
29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi stosuje się odpowiednio.
1.Towarowy dom maklerski deponuje środki pieniężne powierzone
mu w związku ze świadczeniem przez niego usług brokerskich, w sposób
umożliwiający wyodrębnienie tych środków pieniężnych od jego własnych środków
oraz ustalenie wysokości roszczeń o ich zwrot.
2.W przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko
towarowemu domowi maklerskiemu środki pieniężne powierzone mu w związku ze
świadczeniem przez niego usług brokerskich nie podlegają zajęciu.
3.W przypadku ogłoszenia upadłości towarowego domu maklerskiego środki
pieniężne powierzone mu w związku ze świadczeniem przez niego usług brokerskich
podlegają wyłączeniu z masy upadłości.
4.Przepisy ust. 2 i 3 nie naruszają przepisów gwarantujących rozliczenie
i rozrachunek zawartych transakcji.
5.Towarowy dom maklerski nie może wykorzystywać na własny rachunek
środków pieniężnych powierzonych mu w związku ze świadczeniem przez niego
usług brokerskich.
6.Przepisu ust. 5 nie stosuje się w przypadku, gdy wykonanie zlecenia wymaga
ustanowienia przez towarowy dom maklerski zabezpieczenia w środkach pieniężnych.
7.Zasady oprocentowania środków pieniężnych powierzonych towarowemu
domowi maklerskiemu w związku ze świadczeniem przez niego usług brokerskich
określa umowa o prowadzenie rachunku pieniężnego, o której mowa w art. 38b ust. 6.
1.Wniosek o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności
maklerskiej powinien zawierać:
1)dane osobowe (imiona, nazwiska, daty urodzenia, miejsca urodzenia oraz adresy
zamieszkania) członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, o ile jest
przewidziana, jak również innych osób, które odpowiadają za rozpoczęcie przez
spółkę działalności maklerskiej lub będą nią kierować, ich kwalifikacje
zawodowe oraz dotychczasowy przebieg pracy zawodowej;
2)listę wspólników albo akcjonariuszy wraz z procentowym określeniem
posiadanych przez nich głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym
zgromadzeniu;
3)informację o podmiotach dominujących i zależnych wobec wnioskodawcy;
4)zakres czynności, które wnioskodawca zamierza wykonywać;
5)określenie rodzajów towarów giełdowych lub innych instrumentów, które będą
przedmiotem czynności, o których mowa w pkt 4;
6)określenie giełdy lub giełd, na których wnioskodawca zamierza prowadzić
działalność maklerską;
6a)określenie zorganizowanej platformy obrotu w rozumieniu przepisów ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, na której
wnioskodawca zamierza prowadzić działalność;
7)informację o wysokości kapitału własnego, ze wskazaniem źródeł jego
pochodzenia;
8)analizę ekonomiczno-finansową możliwości prowadzenia działalności
maklerskiej przez pierwsze trzy lata;
9)oświadczenia osób, które będą kierować działalnością maklerską lub
działalnością dotyczącą hurtowych produktów energetycznych, o niekaralności
za przestępstwa lub wykroczenia określone w art. 41a ust. 1 pkt 4;
10)informacje o planowanej organizacji spółki;
11)informacje o posiadanych urządzeniach telekomunikacyjnych i warunkach
lokalowych;
12)informacje o poprzednio prowadzonej przez wnioskodawcę działalności
gospodarczej i przyczynach zaprzestania tej działalności;
13)w przypadku wspólników albo akcjonariuszy będących osobami fizycznymi,
posiadających co najmniej 5 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na
walnym zgromadzeniu lub co najmniej 5 % kapitału zakładowego
wnioskodawcy – dane osobowe tych osób, informacje o dotychczasowym
przebiegu pracy zawodowej lub wykonywanej działalności gospodarczej oraz
informacje o źródłach pochodzenia środków przeznaczonych na nabycie
udziałów albo akcji towarowego domu maklerskiego;
14)w przypadku wspólników albo akcjonariuszy będących osobami prawnymi,
posiadających co najmniej 5 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na
walnym zgromadzeniu lub co najmniej 5 % kapitału zakładowego spółki będącej
wnioskodawcą – informację na temat wykonywanej działalności gospodarczej,
zaświadczenie albo oświadczenie o wpisie do właściwego rejestru wraz
z numerem wpisu oraz ostatnie sprawozdanie finansowe wraz ze sprawozdaniem
z badania, jeżeli badanie jest wymagane przepisami prawa;
15)informację o podmiotach dominujących i zależnych wobec wspólników albo
akcjonariuszy posiadających co najmniej 5 % głosów na zgromadzeniu
wspólników albo na walnym zgromadzeniu lub 5 % kapitału zakładowego spółki
będącej wnioskodawcą obejmującą wskazanie ich firmy (nazwy) lub imienia
i nazwiska, siedziby i adresu lub miejsca zamieszkania oraz opisu prowadzonej
działalności gospodarczej.
1a.Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 14, składa się pod rygorem
odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie
jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy
odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta
zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych
zeznań.
2.Do wniosku dołącza się:
1)umowę spółki albo statut spółki oraz wyciąg z rejestru przedsiębiorców;
2)regulaminy określające sposób wykonywania czynności, o których mowa
w ust. 1 pkt 4;
3)regulamin organizacyjny oraz regulamin kontroli wewnętrznej;
3a)regulamin nadzoru zgodności działalności z prawem;
3b)regulamin ochrony przepływu informacji stanowiących tajemnicę zawodową
oraz procedury wewnętrzne zapobiegające wprowadzaniu do obrotu
finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub
nieujawnionych źródeł;
3c)regulamin zarządzania konfliktami interesów;
4)listę osób, które będą zatrudnione do wykonywania czynności, o których mowa
w art. 38 ust. 2 i art. 38e, zawierającą imiona i nazwiska, daty i miejsca
urodzenia, miejsca zamieszkania i numery PESEL tych osób, a w przypadku
braku numeru PESEL – serię i numer paszportu lub innego dokumentu
potwierdzającego tożsamość;
5)ostatnie sprawozdanie finansowe wraz ze sprawozdaniem z badania,
w przypadku gdy wnioskodawca w chwili składania wniosku prowadzi
działalność w innej dziedzinie lub prowadził ją przed złożeniem wniosku;
6)(uchylony)
7)regulacje wewnętrzne, o których mowa w art. 41a ust. 3.
3.W przypadku powstania uzasadnionych wątpliwości, czy wnioskodawca
będzie przestrzegać zasad uczciwego obrotu i prowadzić działalność w sposób
należycie zabezpieczający interesy klientów, Komisja może, w zakresie niezbędnym
do sprawdzenia faktów podanych we wniosku, żądać przedstawienia innych
informacji dotyczących sytuacji finansowej i prawnej wnioskodawcy lub jego
wspólników albo akcjonariuszy posiadających co najmniej 5 % głosów na
zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu.
1.Komisja, z zastrzeżeniem ust. 2, rozpoznaje wniosek o zezwolenie na
prowadzenie działalności maklerskiej w terminie 2 miesięcy od dnia jego złożenia.
2.W przypadku gdy Komisja zażąda przedstawienia dodatkowych danych,
o których mowa w art. 39 ust. 3, do terminu 2 miesięcy nie wlicza się okresów
oczekiwania na przedstawienie dodatkowych danych.
3.Zezwolenie zawiera:
1)firmę, siedzibę oraz adres towarowego domu maklerskiego;
2)wskazanie czynności, na wykonywanie których jest udzielone zezwolenie;
3)minimalną wysokość środków własnych, ustaloną zgodnie z odrębnymi
przepisami;
4)termin rozpoczęcia działalności maklerskiej;
5)określenie warunków technicznych i organizacyjnych, wymaganych do
prowadzenia działalności przez towarowy dom maklerski.
4.(uchylony)
Komisja wydaje decyzję odmawiającą zezwolenia w przypadku, gdy:
1)wniosek o wydanie zezwolenia nie spełnia wymagań określonych w art. 39 ust. 1
i 2;
2)wnioskodawca nie przedstawi, na żądanie Komisji, informacji, o których mowa
w art. 39 ust. 3;
3)z analizy wniosku i załączonych do niego dokumentów wynika, że spółka nie
zapewnia przestrzegania zasad uczciwego obrotu lub prowadzenia działalności
w sposób należycie zabezpieczający interesy klientów.
1.Towarowy dom maklerski posiadający zezwolenie na prowadzenie
działalności maklerskiej jest obowiązany zatrudniać do wykonywania czynności,
o których mowa w art. 38 ust. 2 i art. 38e, osoby, które:
1)dają rękojmię należytego wykonywania obowiązków, w szczególności mają
odpowiednią wiedzę, kwalifikacje, umiejętności i doświadczenie,
2)mają pełną zdolność do czynności prawnych,
3)korzystają z pełni praw publicznych,
4)nie były uznane prawomocnym orzeczeniem za winne przestępstwa skarbowego,
przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi
gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, przestępstwa
lub wykroczenia określonego w art. 305, art. 307 lub art. 308 ustawy z dnia
30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1170), przestępstwa określonego w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie
publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do
zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, przestępstwa
określonego w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem
kapitałowym lub przestępstwa określonego w niniejszej ustawie
– w liczbie odpowiedniej do rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności oraz
wewnętrznej struktury organizacyjnej.
2.Pełnia praw publicznych osoby niemającej obywatelstwa polskiego jest
oceniana według prawa państwa, którego obywatelstwo ma dana osoba.
3.Towarowy dom maklerski jest obowiązany wprowadzić i stosować regulacje
wewnętrzne określające sposób weryfikacji spełniania wymogów określonych
w ust. 1 przez osoby wykonujące czynności określone w art. 38 ust. 2 i art. 38e.
Weryfikację potwierdza odpowiedni dokument określony w tych regulacjach.
4.Osoby, o których mowa w ust. 1, powinny władać językiem polskim
w stopniu niezbędnym do wykonywania czynności, o których mowa w art. 38 ust. 2
i art. 38e.
1.Z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, środki własne na prowadzenie przez
towarowy dom maklerski działalności maklerskiej wynoszą nie mniej niż 500 000 zł.
2.Wymogu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się, jeżeli towarowy dom
maklerski prowadzi działalność maklerską wyłącznie w zakresie obrotu towarami
giełdowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a.
3.Środki własne na prowadzenie działalności maklerskiej przez towarowy dom
maklerski, który nie prowadzi rachunków pieniężnych oraz rachunków lub rejestrów
towarów giełdowych ani nie przyjmuje środków pieniężnych od klientów, wynoszą
nie mniej niż 250 000 zł.
1.Upoważniony przedstawiciel Komisji ma prawo wstępu do siedziby
towarowego domu maklerskiego i do jego lokalu oraz wglądu do ksiąg, dokumentów
i innych nośników informacji.
2.Na żądanie Komisji lub jej upoważnionego przedstawiciela towarowy dom
maklerski jest obowiązany do niezwłocznego sporządzenia i przekazania kopii
dokumentów i innych nośników informacji oraz do udzielenia pisemnych lub ustnych
wyjaśnień.
3.W razie powzięcia wątpliwości co do prawidłowości lub rzetelności
sprawozdań finansowych albo innych informacji finansowych, których obowiązek
sporządzenia wynika z odrębnych przepisów, lub prawidłowości prowadzenia ksiąg
rachunkowych, Komisja może zlecić kontrolę tych sprawozdań, informacji i ksiąg
rachunkowych firmie audytorskiej. W przypadku gdy kontrola wykaże, że
wątpliwości były uzasadnione, towarowy dom maklerski zwraca Komisji koszty prze-
prowadzenia kontroli.
1.W przypadku gdy towarowy dom maklerski narusza przepisy prawa,
nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu, przekracza zakres zezwolenia, nie
przestrzega zasad uczciwego obrotu lub narusza interesy klientów, Komisja może
podjąć decyzję o:
1)cofnięciu zezwolenia albo ograniczeniu zakresu dozwolonych czynności, albo
2)nałożeniu kary pieniężnej do wysokości 500 000 zł, albo
3)zastosowaniu jednej z sankcji, o których mowa w pkt 1, i jednocześnie nałożeniu
kary pieniężnej, o której mowa w pkt 2.
2.Wydanie decyzji następuje po przeprowadzeniu rozprawy. Komisja może
nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
3.Decyzja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Komisji Nadzoru
Finansowego. Komisja może nakazać jej ogłoszenie w 2 dziennikach ogólnopolskich
na koszt towarowego domu maklerskiego.
1.Zezwolenie wygasa z dniem otwarcia likwidacji lub z dniem
ogłoszenia upadłości towarowego domu maklerskiego, a także w przypadku
nierozpoczęcia przez towarowy dom maklerski prowadzenia działalności w terminie,
o którym mowa w art. 40 ust. 3 pkt 4.
2.W postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym, jak również
w przypadku cofnięcia zezwolenia, przepis art. 42 stosuje się odpowiednio.
3.Do czasu zakończenia likwidacji albo – w przypadku cofnięcia zezwolenia –
do czasu zaprzestania prowadzenia działalności towarowy dom maklerski wykonuje
wyłącznie czynności wynikające z już zawartych umów w obrocie towarami
giełdowymi – bez możliwości zawierania nowych umów, chyba że jest to niezbędne
do realizacji umów już zawartych.
4.W przypadku wygaśnięcia lub cofnięcia zezwolenia, Komisja może nakazać
przeniesienie środków pieniężnych, rachunków lub rejestrów towarów giełdowych,
a także innych dokumentów związanych ze świadczeniem usług przez towarowy dom
maklerski, do innego towarowego domu maklerskiego, który uprzednio wyraził na to
zgodę. W innym przypadku do postępowania z dokumentami związanymi
z prowadzeniem działalności maklerskiej stosuje się art. 288 § 3 albo art. 476
§ 3 Kodeksu spółek handlowych. Właściwy sąd niezwłocznie zawiadamia Komisję
o wyznaczonym przechowawcy.
1.Spółka, która zaprzestała prowadzenia działalności maklerskiej, ma
obowiązek archiwizowania i przechowywania, przez okres 5 lat, dokumentów oraz
innych nośników informacji związanych z prowadzeniem tej działalności.
2.Upoważniony przedstawiciel Komisji ma prawo wstępu do siedziby lub lokalu
podmiotu przechowującego dokumenty i inne nośniki informacji celem wglądu do
tych dokumentów i nośników.
3.Na pisemne żądanie Komisji lub jej upoważnionego przedstawiciela podmiot
przechowujący dokumenty jest obowiązany do niezwłocznego sporządzenia
i przekazania kopii tych dokumentów.
Towarowy dom maklerski jest obowiązany niezwłocznie informować Komisję o:
1)wszelkich zmianach danych zawartych we wniosku o udzielenie zezwolenia
i w załącznikach do niego, z zastrzeżeniem pkt 2;
2)zmianach w składzie wspólników albo akcjonariuszy posiadających co najmniej
5 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu;
3)nabyciu lub objęciu akcji lub udziałów w innych spółkach w liczbie, która
zapewnia prawo do co najmniej 5 % głosów na walnym zgromadzeniu.
4)(uchylony)
(uchylony)
1.Nabycie lub objęcie udziałów lub akcji towarowego domu
maklerskiego w liczbie, która spowoduje osiągnięcie lub przekroczenie 10 %, 20 %,
33 % lub 50 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu,
wymaga zgody Komisji, przy czym nabycie lub posiadanie udziałów lub akcji przez
podmiot zależny uważa się za nabycie lub posiadanie przez podmiot dominujący,
a nabycie lub posiadanie udziałów lub akcji przez podmiot dominujący uważa się za
nabycie lub posiadanie przez podmiot zależny.
2.Komisja nie udziela zgody, jeżeli w jej ocenie podmiot zamierzający nabyć
udziały albo akcje nie zapewnia wykonywania prawa głosu w sposób należycie
zabezpieczający interesy uczestników obrotu towarami giełdowymi lub przestrzegania
przez towarowy dom maklerski zasad uczciwego obrotu.
3.Obowiązek uzyskania zgody Komisji, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy
nabycia udziałów albo akcji towarowego domu maklerskiego w drodze dziedziczenia.
1.Towarowe domy maklerskie, w liczbie co najmniej 15, mogą
utworzyć, na zasadach określonych w odrębnej ustawie, izbę gospodarczą, zwaną dalej
„izbą”.
2.Do obowiązków izby należy, w szczególności, określanie i kodyfikacja zasad
uczciwego obrotu oraz przyjętych w obrocie zwyczajów.
3.Organizację władz izby, tryb ich powoływania, zakres kompetencji oraz
zadania izby określa statut izby.
1.O ile umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Rzeczpospolitą
Polską nie stanowią inaczej, zagraniczna osoba prawna prowadząca działalność
maklerską w zakresie obrotu towarami giełdowymi w państwie będącym członkiem
Unii Europejskiej może prowadzić taką działalność na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej w formie oddziału.
2.O ile umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Rzeczpospolitą Polską nie
stanowią inaczej, doradztwo w zakresie obrotu towarami giełdowymi może być
wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne osoby
prawne świadczące usługi o tym samym charakterze w obcym państwie, bez
zachowania warunku określonego w ust. 1.
3.Z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez oddział zagranicznej osoby prawnej
występuje organ zarządzający zagranicznej osoby prawnej.
4.Do oddziału zagranicznej osoby prawnej, o której mowa w ust. 1, stosuje się
odpowiednio przepisy art. 37 ust. 6, art. 38–46, art. 49 i art. 52.
1.Działalność maklerska, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 i 4,
w zakresie obrotu towarami giełdowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, może
być prowadzona także przez niebędące towarowymi domami maklerskimi spółki
handlowe.
2.Spółki handlowe, o których mowa w ust. 1, mogą w obrocie giełdowym
nabywać na rachunek własny towary giełdowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a.
3.Spółki handlowe, o których mowa w ust. 1, mogą także zawierać z klientami,
w imieniu zleceniodawców, umowy dotyczące towarów giełdowych, o których mowa
w art. 2 pkt 2 lit. a, na zasadach określonych w art. 758–7649 Kodeksu cywilnego,
z zastrzeżeniem ust. 5.
4.Jeżeli regulamin giełdy tak stanowi, spółki handlowe, o których mowa
w ust. 1, mogą pośredniczyć na rzecz zleceniodawców przy zawieraniu z klientami
umów dotyczących towarów giełdowych, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, na
zasadach określonych w art. 758–7649 Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem ust. 5.
5.Zleceniodawcą może być również podmiot niebędący przedsiębiorcą.
1.Podmioty, o których mowa w art. 9 ust. 3 pkt 4, mogą zawierać na
giełdzie, we własnym imieniu, transakcje, których przedmiotem są towary giełdowe
będące określonymi rodzajami energii, paliwami gazowymi, wodorem lub prawami
majątkowymi, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d i f, pod warunkiem:
1)zawarcia z towarowym domem maklerskim lub domem maklerskim, będącymi
członkami giełdowej izby rozrachunkowej, umowy o rozliczanie transakcji albo
2)członkostwa w giełdowej izbie rozrachunkowej.
2.W przypadku zawarcia umowy o rozliczenie transakcji, o której mowa
w ust. 1 pkt 1, transakcje zawierane przez podmioty, o których mowa w art. 9 ust. 3
pkt 4, będą rozliczane przez będący członkiem danej giełdy towarowy dom maklerski
lub dom maklerski albo przez będący członkiem giełdowej izby rozrachunkowej
towarowy dom maklerski lub dom maklerski, który na podstawie tej umowy będzie
gwarantować wywiązywanie się przez te podmioty z wszelkich zobowiązań z tytułu
zawieranych transakcji giełdowych lub transakcji zawieranych w obrocie
transgranicznym.
3.(uchylony)
4.(uchylony)
5.(uchylony)
6.(uchylony)
7.(uchylony)
8.(uchylony)
9.(uchylony)
1.Ogłoszenie upadłości, otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego,
wszczęcie postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego lub wydanie innego
orzeczenia lub decyzji o likwidacji, zawieszeniu lub ograniczeniu prowadzenia
działalności:
1)członka giełdowej izby rozrachunkowej prowadzonej przez Krajowy Depozyt
lub spółkę, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu
zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi, lub
2)członka innej giełdowej izby rozrachunkowej lub spółki pełniącej taką funkcję
na podstawie obowiązujących przepisów
– skutkujących zawieszeniem lub ograniczeniem dokonywania przez niego spłaty
zadłużenia albo ograniczających jego zdolność swobodnego rozporządzania mieniem,
nie wywołuje skutków prawnych wobec środków znajdujących się na rachunku
pieniężnym, rachunku bankowym lub ewidencji towarów giełdowych, służących do
realizacji zobowiązań tego członka wynikających z rozliczeń transakcji w Krajowym
Depozycie, spółce, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności
z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o obrocie instrumentami finansowymi, albo giełdowej izbie rozrachunkowej lub
spółce pełniącej taką funkcję na podstawie obowiązujących przepisów, w zakresie,
w jakim środki te są potrzebne do realizacji tych zobowiązań, chociażby postępowanie
zostało wszczęte albo inne orzeczenie lub decyzja zostały wydane przed ich
zrealizowaniem.
2.W celu doprowadzenia do wykonania zobowiązań określonych
w ust. 1 Krajowy Depozyt, spółka, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie
czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, giełdowa izba rozrachunkowa lub
spółka pełniąca taką funkcję na podstawie obowiązujących przepisów są uprawnione
do dysponowania środkami członka izby, o których mowa w ust. 1.
3.Środki prawne, o których mowa w ust. 1, nie wywołują skutków prawnych
wobec przedmiotu zabezpieczenia ustanowionego na zasadach określonych
w regulaminach, o których mowa w art. 16 ust. 1 lub art. 18 ust. 4, przez członka
giełdowej izby rozrachunkowej na rzecz Krajowego Depozytu, spółki, której Krajowy
Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa
w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
lub giełdowej izby rozrachunkowej, jak również nie mają wpływu na uprawnienia tych
podmiotów wynikające z ustanowienia takiego zabezpieczenia.
(uchylony)
1.Podmioty nadzorowane, o których mowa w art. 5 pkt 1, 2, 12 i 13
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym, są obowiązane
do niezwłocznego, jednak niepóźniej niż w terminie czterech tygodni od dnia,
w którym podmioty te powzięły informację o wystąpieniu podejrzanego zdarzenia,
przekazania Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki i Agencji do spraw Współpracy
Organów Regulacji Energetyki informacji o każdym uzasadnionym podejrzeniu
manipulacji na rynku lub próby manipulacji na rynku, zawierającej:
1)szczegółowe dane dotyczące podejrzanej transakcji, ze wskazaniem:
a)towaru giełdowego w rozumieniu art. 2 pkt 2, będącego przedmiotem
transakcji,
b)rodzaju transakcji i trybu jej zawarcia,
c)daty i miejsca transakcji,
d)ceny i wolumenu transakcji,
e)rodzaju rynku i systemu notowań towarów giełdowych, których dotyczy
transakcja,
f)opisu zlecenia dotyczącego towarów giełdowych, których dotyczy
transakcja, w tym jego typu i wielkości,
g)osoby, która złożyła zlecenie lub zawarła transakcję, z określeniem
w szczególności, czy działała ona na rachunek własny czy na rzecz osoby
trzeciej;
2)opis powodów uzasadniających podejrzenie;
3)informacje pozwalające na identyfikację osób, na rachunek których zlecenie
zostało złożone lub została zawarta transakcja, oraz innych osób mających
związek z zawieraną transakcją;
4)określenie związku podmiotu nadzorowanego z podejrzaną transakcją i osobami,
o których mowa w pkt 3, wynikającego z charakteru wykonywanych przez ten
podmiot czynności;
5)inne informacje, które w ocenie podmiotu nadzorowanego, o którym mowa w
art. 5 pkt 1, 2, 12 i 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem
kapitałowym, mogą mieć istotne znaczenie dla weryfikacji podejrzenia;
6)datę i miejsce sporządzenia informacji oraz podpis osoby przekazującej
informację.
2.W przypadku gdy wykonując obowiązek, o którym mowa w ust. 1, podmiot
nadzorowany nie posiada wszystkich informacji, przekazuje te informacje, które są
mu znane, co najmniej ze wskazaniem powodu powzięcia podejrzenia manipulacji na
rynku lub próby manipulacji na rynku. Pozostałe informacje, w których posiadanie
podmiot nadzorowany wszedł później, podmiot ten przekazuje niezwłocznie po ich
uzyskaniu.
3.Informacje, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą być sporządzane
i przekazywane przez podmiot nadzorowany pisemnie lub w inny sposób,
w szczególności w postaci elektronicznej lub przy użyciu środków porozumiewania
się na odległość, z zachowaniem poufności tych informacji. W takim przypadku
podmiot nadzorowany, na żądanie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, przedstawia
dokument potwierdzający na piśmie fakt przekazania informacji.
4.Podmiot wykonujący obowiązek, o którym mowa w ust. 1, zarówno o fakcie
dokonania zgłoszenia, jak i jego treści, nie może informować podmiotów innych niż
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, w szczególności osób, na których rachunek
transakcje przeprowadzono, lub podmiotów powiązanych z tymi osobami,
z wyłączeniem przypadków, w których obowiązek przekazania tych informacji
wynika z przepisów innych ustaw.
5.Podmioty nadzorowane, o których mowa w ust. 1, tworzą i utrzymują
skuteczne mechanizmy i procedury mające na celu przeciwdziałanie oraz
identyfikację przypadków niezgodnego z prawem wykorzystywania informacji
wewnętrznej, manipulacji na rynku lub próby manipulacji na rynku.
6.Do podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 3 pkt 4, stosuje się odpowiednio
przepisy ust. 1–5.
1.Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze
rozporządzenia:
1)tryb i warunki postępowania towarowych domów maklerskich przy zawieraniu
transakcji i dokonywaniu rozliczeń, przy prowadzeniu ewidencji i archiwizacji
tych transakcji, przy ustanawianiu i realizacji zabezpieczeń spłaty kredytów
i pożyczek udzielonych na nabycie towarów giełdowych oraz w przypadku
zabezpieczenia wierzytelności na towarach giełdowych; rozporządzenie określi
szczegółowy tryb i warunki postępowania, tak aby zapewnić bezpieczeństwo
obrotu, wiarygodność i zupełność ewidencji, poufność transakcji oraz zapewnić
możliwości prawidłowego wykonywania przez Komisję nadzoru nad
prawidłowością transakcji i rozliczeń;
2)minimalną wielkość środków własnych towarowego domu maklerskiego oraz
warunki zaliczania zobowiązań do kapitałów własnych towarowego domu
maklerskiego, w zależności od zakresu zezwolenia i rozmiarów tej działalności,
oraz maksymalną wysokość kredytów, pożyczek i wyemitowanych dłużnych
papierów wartościowych w stosunku do środków własnych; rozporządzenie
powinno określić wielkość środków własnych towarowego domu maklerskiego,
tak aby zapewnić pewność obrotu i wywiązanie się towarowego domu
maklerskiego z podjętych zobowiązań wobec dających zlecenia;
3)zakres, tryb oraz terminy dostarczania innych niż wymienione w art. 39 ust. 1
i 2 informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarowych
domów maklerskich; rozporządzenie powinno określać zakres informacji oraz
częstotliwość ich przekazywania, tak aby umożliwić Komisji ocenę sytuacji
finansowej i gospodarczej towarowego domu maklerskiego;
4)tryb postępowania w celu ochrony informacji stanowiących tajemnicę zawodową
w towarowych domach maklerskich, a także nadzoru nad przepływem
i wykorzystaniem tych informacji; rozporządzenie powinno szczegółowo
określać procedurę postępowania, tak aby zapewnić ochronę informacji
w towarowych domach maklerskich przed osobami trzecimi oraz umożliwić
wykonywanie przez Komisję nadzoru w tym zakresie.
2.Minister właściwy do spraw gospodarki może określić, w drodze
rozporządzenia:
1)(uchylony)
2)(uchylony)
3)tryb postępowania towarowych domów maklerskich w celu przeciwdziałania
zawieraniu transakcji oraz wykonywaniu innych operacji na rynku towarów
giełdowych, z wykorzystaniem środków pieniężnych, co do których ujawniono
okoliczności wskazujące, że środki te mogą pochodzić z przestępstwa lub
z uczestnictwa w jego popełnieniu albo że ich pochodzenie ma zostać ukryte
z przyczyn związanych z przestępstwem; rozporządzenie powinno określić
przypadki, w których podmioty te są obowiązane rejestrować operacje finansowe
uczestników obrotu, zakres oraz zasady pozyskiwania danych o tych
uczestnikach, w celu ustalenia, czy środki pieniężne mogą pochodzić z
przestępstwa lub uczestnictwa w jego popełnieniu albo że ich pochodzenie ma
zostać ukryte z przyczyn związanych z przestępstwem.
1.Do zachowania tajemnicy zawodowej są obowiązani:
1)(uchylony)
2)(uchylony)
2a)(uchylony)
3)osoby wchodzące w skład statutowych organów:
a)towarowego domu maklerskiego,
b)spółki prowadzącej giełdę oraz spółki prowadzącej giełdową izbę
rozrachunkową,
c)izby,
d)(uchylona)
e)domu maklerskiego,
f)zagranicznej osoby prawnej, o której mowa w art. 50 ust. 1,
g)spółek handlowych, o których mowa w art. 50a,
h)Krajowego Depozytu,
i)spółki, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności
z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
4)osoby pozostające z podmiotami, o których mowa w pkt 2a i 3, w stosunku
pracy, zlecenia lub w innym stosunku prawnym o podobnym charakterze.
2.Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej istnieje również po ustaniu
stosunków prawnych, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4.
1.Z zastrzeżeniem art. 55–55b, informacje stanowiące tajemnicę
zawodową mogą być ujawniane wyłącznie na żądanie:
1)sądu lub prokuratora:
a)w związku z toczącym się przeciwko osobie fizycznej, będącej stroną
umowy, czynności lub transakcji zawartej z podmiotem obowiązanym do
zachowania tajemnicy zawodowej, postępowaniem karnym lub karnym
skarbowym albo w związku z wykonaniem wniosku o udzielenie pomocy
prawnej, pochodzącego od państwa obcego, które na mocy ratyfikowanej
umowy międzynarodowej wiążącej Rzeczpospolitą Polską ma prawo
występować o udzielenie informacji objętych tajemnicą zawodową,
b)w związku z toczącym się postępowaniem karnym lub karnym skarbowym
o przestępstwo popełnione w związku z działaniem osoby prawnej lub
jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej
stroną umowy, czynności lub transakcji zawartej z podmiotem
obowiązanym do zachowania tajemnicy zawodowej;
2)sądu – w związku z prowadzonym postępowaniem spadkowym lub o podział
majątku między małżonkami albo prowadzoną przeciwko osobie fizycznej,
będącej stroną umowy, czynności lub transakcji zawartej z podmiotem obo-
wiązanym do zachowania tajemnicy zawodowej, sprawą o alimenty lub o rentę
o charakterze alimentacyjnym;
3)organu Krajowej Administracji Skarbowej:
a)w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie o przestępstwo
skarbowe lub wykroczenie skarbowe:
– przeciwko osobie fizycznej, będącej stroną umowy, czynności lub
transakcji zawartej z podmiotem obowiązanym do zachowania
tajemnicy zawodowej lub
– popełnione w zakresie działalności osoby prawnej lub jednostki
organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej stroną
umowy, czynności lub transakcji zawartej z podmiotem obowiązanym
do zachowania tajemnicy zawodowej,
b)jeżeli jest to konieczne do skutecznego zapobieżenia przestępstwom lub
przestępstwom skarbowym, ich wykrycia albo ustalenia ich sprawców i
uzyskania dowodów ich popełnienia, a także wykrycia i identyfikacji
przedmiotów i innych korzyści majątkowych pochodzących z przestępstwa
lub przestępstwa skarbowego albo ich równowartości – w zakresie, o
którym mowa w art. 127a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej
Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.3));
4)Prezesa Najwyższej Izby Kontroli lub upoważnionego przez niego kontrolera –
w zakresie danych dotyczących jednostki kontrolowanej, niezbędnych do
ustalenia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu kontrolnym
dotyczącym tej jednostki, określonym w ustawie z dnia 23 grudnia 1994 r.
o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2022 r. poz. 623);
5)biegłego rewidenta upoważnionego do badania sprawozdań finansowych
podmiotu obowiązanego do zachowania tajemnicy zawodowej, na podstawie
zawartej z nim umowy – jeżeli jest to niezbędne do celów tego badania;
6)Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego,
Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura
Antykorupcyjnego, Policji, Żandarmerii Wojskowej, Straży Granicznej, Służby
Więziennej, Służbie Ochrony Państwa i ich upoważnionych pisemnie
funkcjonariuszy lub żołnierzy – w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia
postępowania sprawdzającego na podstawie przepisów o ochronie informacji
niejawnych;
7)Policji – jeżeli jest to konieczne do skutecznego zapobieżenia popełnieniu
przestępstwa, jego wykrycia albo ustalenia sprawców i uzyskania dowodów, a
także wykrycia i identyfikacji przedmiotów i innych korzyści majątkowych
pochodzących z przestępstwa albo ich równowartości, na zasadach i w trybie
określonych w art. 20 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025
r. poz. 636 i 718);
7a)Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w trybie i na zasadach
określonych w art. 34a ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2025 r. poz. 902);
7b)Żandarmerii Wojskowej – jeżeli jest to konieczne do skutecznego zapobieżenia
popełnieniu przestępstwa, jego wykrycia albo ustalenia sprawców i uzyskania
dowodów, a także wykrycia i identyfikacji przedmiotów i innych korzyści
majątkowych pochodzących z przestępstwa albo ich równowartości, na zasadach
i w trybie określonych w art. 40b ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii
Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 12 i
179);
7c)Straży Granicznej – jeżeli jest to konieczne do skutecznego zapobieżenia
popełnieniu przestępstwa, jego wykrycia albo ustalenia sprawców i uzyskania
dowodów, a także wykrycia i identyfikacji przedmiotów i innych korzyści
majątkowych pochodzących z przestępstwa albo ich równowartości, na zasadach
i w trybie określonych w art. 10c ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży
Granicznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 914);
8)komornika sądowego – w związku z toczącym się postępowaniem
egzekucyjnym lub zabezpieczającym albo wykonywaniem postanowienia
o zabezpieczeniu spadku lub ze sporządzaniem spisu inwentarza;
8a)administracyjnego organu egzekucyjnego oraz centralnego biura łącznikowego,
o którym mowa w art. 9 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej
pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności
pieniężnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2009), w zakresie wykonywania ich
ustawowych zadań;
9)Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki – w zakresie niezbędnym do kontroli
wykonywania przez przedsiębiorstwa energetyczne oraz inne podmioty
obowiązków określonych w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo
energetyczne;
10)Inspektora Nadzoru Wewnętrznego – jeżeli jest to konieczne dla skutecznego
zapobieżenia przestępstwom lub wykrycia ich sprawców i uzyskania dowodów,
a także wykrycia i identyfikacji przedmiotów i innych korzyści majątkowych
pochodzących z przestępstwa albo ich równowartości, na zasadach i w trybie
określonych w art. 11p ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach
sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (Dz.
U. z 2025 r. poz. 529).
11)(uchylony)
2.Nie narusza obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej:
1)przekazywanie, przechowywanie oraz ujawnianie danych w trybie i na
warunkach określonych w ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu
informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 85);
1a)przekazywanie informacji Komisji, w zakresie niezbędnym do wykonywania
zadania określonego w art. 4 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 21 lipca 2006 r.
o nadzorze nad rynkiem finansowym;
2)przekazywanie informacji przez towarowy dom maklerski lub zagraniczną osobę
prawną prowadzącą działalność maklerską w formie oddziału:
a)podmiotowi wiodącemu w rozumieniu art. 4 ust. 5 i 6 ustawy z dnia
15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami
kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami
inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego (Dz. U.
z 2020 r. poz. 1413), zwanej dalej „ustawą o nadzorze uzupełniającym”,
b)koordynatorowi w rozumieniu art. 3 pkt 19 ustawy o nadzorze
uzupełniającym,
c)koordynatorowi zagranicznemu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy
o nadzorze uzupełniającym
– w wykonaniu obowiązków określonych ustawą o nadzorze uzupełniającym.
W związku z wykonywaniem ustawowo określonych zadań w zakresie nadzoru, Komisja oraz jej upoważnieni przedstawiciele mają prawo dostępu do informacji stanowiących tajemnicę zawodową, będących w posiadaniu podmiotów zobowiązanych do jej zachowania.
Nie narusza obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej przekazywanie informacji stanowiących taką tajemnicę:
1)w zawiadomieniu o przestępstwie lub w załączonych do niego dokumentach;
2)Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej, Szefowi Krajowego Centrum
Informacji Kryminalnych, organom podatkowym lub organom celnym –
w zakresie, trybie i na warunkach określonych w odrębnych ustawach;
3)przez Komisję lub jej upoważnionego przedstawiciela do publicznej wiadomości
w zakresie dotyczącym treści podjętych uchwał i decyzji, także w sprawach
indywidualnych, na podstawie których są wydawane decyzje administracyjne –
jeżeli ze względu na interes rynku towarowego Komisja uznała przekazanie
takiej informacji za uzasadnione;
4)w wykonaniu obowiązków informacyjnych, publikacyjnych lub
sprawozdawczych określonych w ustawie lub przepisach wydanych na jej
podstawie;
4a)operatorowi systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub operatorowi
systemu przesyłowego gazowego przez spółkę prowadzącą giełdę towarową lub
spółkę prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową, jeżeli ze względu na interes
rynku towarowego spółka uznała przekazanie takiej informacji za uzasadnione;
5)za zgodą osoby, której ta informacja dotyczy.
Komisja może przekazać będące w jej posiadaniu informacje stanowiące tajemnicę zawodową:
1)(uchylony)
2)rzecznikowi sądu lub sądowi izby, wyłącznie w zakresie niezbędnym do
ustalenia, na potrzeby prowadzonego postępowania, naruszenia przez członka
izby zasad etyki lub zasad rzetelnego wykonywania działalności gospodarczej.
Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej rozciąga się również na osoby, którym informacje stanowiące taką tajemnicę zostały ujawnione na podstawie art. 54–55b.
1.Lista osób, o której mowa w art. 42 ust. 1 rozporządzenia
1031/2010, zawiera:
1)imię, nazwisko, serię i numer dokumentu tożsamości oraz adres zamieszkania
osoby posiadającej dostęp do określonej informacji wewnętrznej;
2)wskazanie przyczyny wpisania na listę, z określeniem całokształtu stosunków
prawnych łączących osobę wpisywaną na listę z podmiotem, o którym mowa
w art. 42 ust. 1 rozporządzenia 1031/2010;
3)wskazanie daty uzyskania przez osobę, o której mowa w pkt 1, dostępu do
określonej informacji wewnętrznej;
4)wzmiankę o pouczeniu osoby, o której mowa w pkt 1, o odpowiedzialności
karnej i administracyjnej związanej z bezprawnym ujawnieniem lub
wykorzystaniem informacji wewnętrznych, jak również nieodpowiednim
zabezpieczeniem takich informacji;
5)wzmiankę o utracie przez osobę, o której mowa w pkt 1, dostępu do określonej
informacji wewnętrznej, o której mowa w art. 37 lit. a rozporządzenia
1031/2010;
6)wskazanie daty utraty przez osobę, o której mowa w pkt 1, dostępu do określonej
informacji wewnętrznej, o której mowa w art. 37 lit. a rozporządzenia
1031/2010;
7)datę sporządzenia listy oraz daty jej kolejnych aktualizacji.
2.Aktualizacji listy dokonuje się w każdym przypadku zmiany danych
określonych w ust. 1 pkt 1 i 2, niezwłocznie po uzyskaniu informacji o zmianie tych
danych. Aktualizacja polega również na wpisaniu na listę kolejnej osoby mającej
dostęp do określonej informacji wewnętrznej.
3.Lista może być prowadzona w postaci elektronicznej.
4.Listę przechowuje się przez okres co najmniej 5 lat od dnia jej sporządzenia,
a w przypadku jej aktualizacji – przez okres co najmniej 5 lat od dnia ostatniej
aktualizacji, chyba że odrębne przepisy wymagają jej dłuższego przechowywania.
Rozdział 9. Odpowiedzialność cywilna, administracyjna i karna
(uchylony)
(uchylony)
1.Osoby, o których mowa w art. 53 oraz w art. 55c, ponoszą,
z zastrzeżeniem ust. 2, odpowiedzialność za szkody wynikające z ujawnienia
informacji stanowiącej tajemnicę zawodową i wykorzystania jej niezgodnie z
przeznaczeniem.
2.Osoby, o których mowa w art. 53, nie ponoszą odpowiedzialności za szkodę
wynikającą z ujawnienia i wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem informacji
stanowiącej tajemnicę zawodową przez osoby, którym informacje takie zostały
przekazane na podstawie art. 54–55b.
Kto bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom prowadzi giełdę, giełdową izbę rozrachunkową lub towarowy dom maklerski, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Kto, będąc obowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej, ujawnia lub wykorzystuje w obrocie towarami giełdowymi informacje stanowiące tajemnicę zawodową, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
1.Kto wbrew zakazowi, o którym mowa w art. 38
ust. 1 rozporządzenia 1031/2010, wykorzystuje informację wewnętrzną, o której
mowa w art. 37 lit. a rozporządzenia 1031/2010, poprzez składanie, zmianę lub
wycofanie oferty, na własny rachunek lub w imieniu osoby trzeciej, bezpośrednio lub
pośrednio, w odniesieniu do produktów sprzedawanych na aukcji, których informacja
ta dotyczy, podlega grzywnie do 5 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności od
3 miesięcy do lat 5, albo obu tym karom łącznie.
2.Jeżeli czynu określonego w ust. 1 dopuszcza się osoba, o której mowa
w art. 38 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1031/2010, podlega ona grzywnie do 5 000 000 zł
albo karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8, albo obu tym karom łącznie.
Kto wbrew zakazowi, o którym mowa w art. 39 lit. a rozporządzenia 1031/2010, ujawnia informację wewnętrzną, o której mowa w art. 37 lit. a tego rozporządzenia, jakiejkolwiek innej osobie, podlega grzywnie do 2 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności do lat 4, albo obu tym karom łącznie.
Kto wbrew zakazowi, o którym mowa w art. 39 lit. b rozporządzenia 1031/2010, zaleca innej osobie złożenie lub nakłania ją, na podstawie informacji wewnętrznej, o której mowa w art. 37 lit. a tego rozporządzenia, do złożenia, zmiany lub wycofania oferty na produkty sprzedawane na aukcji, których dotyczą te informacje, podlega grzywnie do 2 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności do lat 4, albo obu tym karom łącznie.
1.Na osobę, która nie wykonała obowiązku lub nienależycie wykonała
obowiązek, o którym mowa w art. 42 ust. 2 rozporządzenia 1031/2010, Komisja może
nałożyć, w drodze decyzji, karę pieniężną do wysokości 100 000 zł.
2.Wydanie decyzji przez Komisję następuje po przeprowadzeniu rozprawy.
1.Kto powoduje sztuczne podwyższenie lub obniżenie ceny towarów
giełdowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do lat 2.
2.Kto wchodzi w porozumienie mające na celu sztuczne podwyższenie lub
obniżenie ceny towarów giełdowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności
albo pozbawienia wolności do lat 2.
1.Kto dokonuje manipulacji na rynku, o której mowa w art. 37 lit. b
pkt i, ii, iii zdanie drugie rozporządzenia 1031/2010, podlega grzywnie do
5 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, albo obu tym
karom łącznie.
2.Kto wchodzi w porozumienie z inną osobą mające na celu manipulację na
rynku, o której mowa w art. 37 lit. b pkt i, ii, iii zdanie drugie rozporządzenia
1031/2010, podlega grzywnie do 2 000 000 zł.
1.Na każdego kto dokonuje manipulacji na rynku, o której mowa
w art. 37 lit. b pkt iii zdanie pierwsze rozporządzenia 1031/2010, Komisja może,
w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 200 000 zł lub karę pieniężną
do wysokości dziesięciokrotności uzyskanej korzyści majątkowej.
2.Tej samej karze podlega, kto wchodzi w porozumienie mające na celu
dokonanie manipulacji na rynku, o której mowa w art. 37 lit. b pkt iii zdanie pierwsze
rozporządzenia 1031/2010.
3.Wydanie decyzji przez Komisję następuje po przeprowadzeniu rozprawy.
4.Rozstrzygnięcie, o którym mowa w ust. 1, Komisja w całości lub w części
ogłasza w Dzienniku Urzędowym Komisji Nadzoru Finansowego lub nakazuje jego
ogłoszenie w 2 dziennikach ogólnopolskich, na koszt strony, chyba że
spowodowałoby to poniesienie przez uczestników obrotu niewspółmiernej szkody lub
naraziłoby na poważne niebezpieczeństwo rynki finansowe.
1.W przypadku gdy wymaga tego bezpieczeństwo przebiegu aukcji
dwudniowymi kontraktami na rynku kasowym lub zagrożony jest interes uczestników
rynku, spółka prowadząca platformę aukcyjną, na żądanie Komisji, unieważnia
aukcję.
2.W przypadku gdy aukcja zostaje unieważniona na podstawie ust. 1, wolumen
uprawnień do sprzedania na aukcji jest rozdzielany na zasadach określonych w art. 32
ust. 5 rozporządzenia 1031/2010.
3.Żądanie, o którym mowa w ust. 1, powinno wskazywać szczegółowe
przyczyny, które je uzasadniają.
4.Spółka prowadząca platformę aukcyjną przekazuje niezwłocznie do
publicznej wiadomości, za pośrednictwem agencji informacyjnej, o której mowa
w art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach
wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz
o spółkach publicznych, informację o unieważnieniu aukcji i rozdzieleniu wolumenu
uprawnień do sprzedania, zgodnie z zasadami, o których mowa w ust. 2.
5.Komisja podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości informację
o wystąpieniu z żądaniem, o którym mowa w ust. 1, oraz informację o sposobie
podziału wolumenu uprawnień do sprzedania na aukcji, o którym mowa w ust. 2.
6.Spółka prowadząca platformę aukcyjną nie ponosi opłat za czynności agencji
informacyjnej wynikające z przekazywania informacji, o których mowa w ust. 4.
1.W przypadku gdy obrót określonymi dwudniowymi kontraktami na
rynku kasowym jest dokonywany w okolicznościach wskazujących na możliwość
zagrożenia prawidłowego funkcjonowania lub bezpieczeństwa tego obrotu lub
naruszenia interesów jego uczestników, na żądanie Komisji, spółka prowadząca
platformę aukcyjną zawiesza obrót tymi dwudniowymi kontraktami na rynku
kasowym, na okres nie dłuższy niż miesiąc.
2.Na żądanie Komisji, spółka prowadząca platformę aukcyjną wyklucza
z obrotu wskazane przez Komisję dwudniowe kontrakty na rynku kasowym,
w przypadku gdy obrót nimi zagraża w sposób istotny prawidłowemu funkcjonowaniu
obrotu lub bezpieczeństwu obrotu na tej platformie, albo powoduje naruszenie
interesów uczestników tego obrotu.
3.Żądanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, powinno wskazywać szczegółowe
przyczyny, które je uzasadniają.
4.Komisja, w przypadku otrzymania od organu nadzoru nad platformą aukcyjną
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej informacji o wystąpieniu przez
ten organ z żądaniem zawieszenia lub wykluczenia z obrotu określonych
dwudniowych kontraktów na rynku kasowym, występuje do spółki prowadzącej
platformę aukcyjną z żądaniem odpowiednio zawieszenia lub wykluczenia z obrotu
tych dwudniowych kontraktów na rynku kasowym, o ile nie spowoduje to znaczącego
naruszenia interesów uczestników obrotu ani nie zagrozi bezpieczeństwu obrotu.
5.Spółka prowadząca platformę aukcyjną przekazuje niezwłocznie do
publicznej wiadomości, za pośrednictwem agencji informacyjnej, o której mowa
w art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach
wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz
o spółkach publicznych, informację o zawieszeniu lub wykluczeniu z obrotu
określonych dwudniowych kontraktów na rynku kasowym.
6.Komisja podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości informację
o wystąpieniu z żądaniem, o którym mowa w ust. 1 i 2.
7.Spółka prowadząca platformę aukcyjną nie ponosi opłat za czynności agencji
informacyjnej wynikające z przekazywania informacji, o których mowa w ust. 5.
(uchylony)
1.Kto uniemożliwia bądź utrudnia przeprowadzenie czynności,
o których mowa w art. 22 ust. 1 i 3, art. 25 w związku z art. 22 ust. 1 i 3 oraz art. 42
ust. 1, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywnie.
2.Tej samej karze podlega, kto działając w imieniu lub w interesie osoby
prawnej wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 22 ust. 2, art. 25 w związku
z art. 22 ust. 2 oraz art. 39 ust. 2, nie przekazuje niezwłocznie kopii dokumentów lub
innych nośników informacji albo nie udziela wyjaśnień.
3.Tej samej karze podlega, kto, wbrew nakazowi określonemu w art. 44 ust. 4,
nie dokonuje przeniesienia środków pieniężnych, rachunków lub rejestrów towarów
giełdowych oraz dokumentów związanych ze świadczeniem usług maklerskich
w zakresie obrotu towarami giełdowymi.
4.Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 45
ust. 1, nie archiwizuje lub nie przechowuje dokumentów lub innych nośników
informacji związanych z prowadzeniem działalności maklerskiej.
5.Rozpoznawanie spraw o czyny przewidziane w niniejszym artykule następuje
w postępowaniu przewidzianym dla spraw o wykroczenia.
(uchylony)
Rozdział 10. Zmiany w przepisach obowiązujących
(pominięte)
Rozdział 11. Przepisy przejściowe i końcowe
(pominięte)
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia4), z wyjątkiem:
1)art. 26 ust. 2, który wchodzi w życie po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia;
2)art. 29, który wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Orzeczenia powiązane z tą ustawą
Wybrane orzeczenia sądów, w których zastosowano przepisy tej ustawy.
- Roszczenia z terminowych operacji finansowych - wyrok SN 2004II CK 460/03 · 2004-07-09 · Przepisy: Art. 5.
- Powaga rzeczy osądzonej w sprawach wzorców umownych - uchwała SNIII CZP 95/03 · 2003-12-19 · Przepisy: Art. 23.
- VII AGa 704/20VII AGa 704/20 · 2021-06-25 · Przepisy: Art. 2.
- VII AGa 1998/18VII AGa 1998/18 · 2020-07-30 · Przepisy: Art. 2.
- XXVI GC 712/17XXVI GC 712/17 · 2020-02-21 · Przepisy: Art. 2.
- I AGa 317/18I AGa 317/18 · 2019-02-12 · Przepisy: Art. 2.
- II Ca 242/16II Ca 242/16 · 2016-04-15 · Przepisy: Art. 23.
- I ACa 1214/15I ACa 1214/15 · 2016-04-13 · Przepisy: Art. 2.
- I ACa 642/12I ACa 642/12 · 2012-06-29 · Przepisy: Art. 2.
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę