Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
§ 1.Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku sam jest uprawniony do zachowku, może on żądać zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń w takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny zachowek.
§ 2.Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis zwykły uczyniony na jego rzecz podlega zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
Art. 1005 KC odnosi się do sytuacji, w której osoby będące uprawnione do zachowku mają jednocześnie roszczenia lub prawa wynikające ze spadku. W § 1 przepis pozwala spadkobiercy, który musi zaspokoić roszczenie o zachowek, żądać zmniejszenia tzw. zapisów zwykłych i poleceń aż do momentu, gdy pozostanie mu niezbywalne prawo do własnego zachowku. Oznacza to, że spadkobierca może ograniczyć inne przyjęte korzyści spadkowe, by zachowek nie został mu uszczuplony. W § 2 zapisobierca, który jest uprawniony do zachowku, podlega zmniejszeniu zapisu zwykłego tylko wtedy, gdy wartość tego zapisu przekracza jego własny zachowek.
Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy w spadku pojawia się konieczność zaspokojenia roszczenia o zachowek, a jednocześnie osoby objęte tym roszczeniem mają prawo do zachowku lub otrzymały zapisy lub polecenia. Dotyczy to sytuacji konfliktu interesów między roszczeniem zachowkowym a wcześniejszymi rozporządzeniami spadkowymi, gdzie konieczna jest korekta wysokości przyznanych świadczeń, aby chronić uprawnienia spadkobiercy lub zapisobiercy do zachowku.
Wyobraźmy sobie sytuację, w której Jan jest spadkobiercą i uprawnionym do zachowku. Otrzymał on w spadku zapis zwykły od spadkodawcy, ale ma też roszczenie zachowkowe względem innego spadkobiercy. Jan może więc żądać, by wartość zapisu zwykłego lub poleceń zmniejszono, tak aby pozostała mu kwota odpowiadająca jego własnemu zachowkowi. Innymi słowy, jeśli zapis zwykły jest większy niż zachowek, nadwyżka może zostać usunięta, tak by zachowek Jana został w pełni zabezpieczony.
Częstym błędem jest mylenie zapisów zwykłych z zachowkiem – przy czym zapisy zwykłe nie są tożsame z zachowkiem, ale mogą wpływać na jego wysokość. Innym nieporozumieniem jest traktowanie roszczeń o zachowek jako oddzielnych od zapisów, przez co czasem dochodzi do podwójnego zaspokojenia. Ponadto, zapisobierca może mylnie sądzić, że jego zapis zwykły nigdy nie podlega zmniejszeniu, co nie jest prawdą, jeśli wartość zapisu przekracza jego zachowek. Zastosowanie art. 1005 KC wymaga starannej analizy obu wartości, aby prawidłowo ustalić zakres zmniejszenia.
W każdej indywidualnej sprawie warto zasięgnąć porady prawnika, aby właściwie zastosować przepisy dotyczące zachowku i zapisów.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Oznacza to ograniczenie wartości zapisów lub poleceń, aż do wysokości zachowku przysługującego uprawnionemu, by nie utracił swojego roszczenia.
Tak, zgodnie z art. 1005 § 1 KC spadkobierca może żądać zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń, by pozostał mu własny zachowek.
Zapis zwykły może zostać zmniejszony tylko do wysokości nadwyżki ponad jego własny zachowek, zgodnie z art. 1005 § 2 KC.
Nie, zmniejszeniu podlegają tylko zapisy zwykłe i polecenia, a w przypadku zapisobiercy tylko nadwyżka ponad jego zachowek.
Ponieważ sytuacje dotyczące zachowku i zapisów mogą być skomplikowane, a prawidłowa interpretacja art. 1005 wymaga dokładnej analizy konkretnego przypadku.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI