Art. 109³.

Art. 1093 Kodeksu cywilnego stanowi, że do dokonania określonych czynności prawnych związanych z przedsiębiorstwem i nieruchomościami konieczne jest udzielenie pełnomocnictwa do poszczególnej czynności. Oznacza to, że w sytuacji, gdy ktoś ma zamiar sprzedać przedsiębiorstwo, oddać je do czasowego korzystania (np. w formie dzierżawy czy najmu), a także zbywać lub obciążać nieruchomość, potrzebne jest osobne pełnomocnictwo wyraźnie wskazujące tę konkretną czynność. Nie wystarczy ogólne pełnomocnictwo do zarządzania majątkiem lub prowadzenia spraw przedsiębiorstwa. Norma ta ma na celu ochronę interesów właściciela przedsiębiorstwa i nieruchomości oraz zapewnienie przejrzystości czynności prawnych na tym obszarze.

Przepis znajduje zastosowanie zawsze, gdy pełnomocnik działa w imieniu podmiotu posiadającego przedsiębiorstwo lub nieruchomość i chce dokonać właśnie tych wskazanych czynności: zbycia przedsiębiorstwa, przekazania do czasowego korzystania lub zbycia czy obciążenia nieruchomości. Istotne jest, że wymóg pełnomocnictwa dotyczy poszczególnej czynności, co oznacza, że dla każdej innej czynności potrzebne jest osobne umocowanie. Przepis wyklucza więc użycie pełnomocnictw ogólnych lub tacitnych do wykonywania takich operacji.

Przykładowo, jeśli właściciel firmy udzieli osobie trzeciej ogólne pełnomocnictwo do zarządzania przedsiębiorstwem, to ta osoba nie będzie mogła na jego podstawie dokonać sprzedaży całego przedsiębiorstwa lub wynajmu jego składników bez dodatkowego, szczegółowego pełnomocnictwa. Pełnomocnik musi mieć wyraźne upoważnienie do takiej czynności, co zabezpiecza właściciela przed nieautoryzowanymi działaniami naruszającymi jego prawa majątkowe. Ponadto, jeżeli przedsiębiorca planuje oddać nieruchomość firmową w dzierżawę lub sprzedać ją, musi się upewnić, że pełnomocnik posiada udzielone specjalnie do tego pełnomocnictwo.

Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 1093 KC jest przekonanie, że wystarczy pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia spraw przedsiębiorstwa. Tymczasem sąd czy inne organy mogą odrzucić czynność prawną dokonaną w oparciu o nieodpowiednie umocowanie jako bezskuteczną lub nieważną. Do innych błędów należy niewłaściwe formułowanie zakresu pełnomocnictwa bez precyzyjnego wskazania czynności albo niezwracanie uwagi na potrzebę odrębnych pełnomocnictw do każdej z wymienionych czynności. Dlatego przy zawieraniu umów związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa lub nieruchomości oraz przy ich oddawaniu do korzystania konieczne jest dokładne sprawdzenie, czy pełnomocnictwo jest właściwe.

Podsumowując, art. 1093 KC wprowadza jasną regułę wymogu posiadania szczegółowego pełnomocnictwa dla określonych działań prawnych dotyczących przedsiębiorstwa i nieruchomości. Ma to na celu uniemożliwienie podejmowania poważnych decyzji majątkowych bez odpowiedniego upoważnienia. W praktyce oznacza to, że przed dokonaniem takich czynności należy zwrócić szczególną uwagę na rodzaj i zakres pełnomocnictwa. W indywidualnych przypadkach często warto skonsultować się z prawnikiem, aby zweryfikować poprawność umocowania i uniknąć negatywnych skutków prawnych.