Art. 180.

Artykuł 180 Kodeksu cywilnego stanowi, że właściciel rzeczy ruchomej może pozbyć się własności poprzez porzucenie tej rzeczy z zamiarem rezygnacji z niej. Oznacza to, że sama utrata fizycznego posiadania rzeczy nie wystarczy, aby nastąpiło wyzbycie się własności; istotny jest zamiar właściciela, wyrażony przez celowe porzucenie przedmiotu. Przepis odnosi się wyłącznie do rzeczy ruchomych, czyli takich, które można przemieścić bez szkody dla niej samej lub otoczenia. W przypadku rzeczy nieruchomych lub praw własnościnych zastosowanie tego artykułu nie występuje. Zasada ta pozwala na formalne uregulowanie sytuacji, w której właściciel zrzeka się własności bez jej przekazywania innej osobie w tradycyjny sposób, np. przez sprzedaż lub darowiznę.

Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy właściciel rzeczy ruchomej decyduje się na definitywne pozbycie się prawa własności poprzez fizyczne porzucenie rzeczy i wyraźną wolę rezygnacji z niej. Nie jest więc dopuszczalne, by właściciel miał zamiar zachować prawo własności lub odzyskać rzecz, a jednocześnie pozostawił ją przypadkowo bez opieki – w takim przypadku prawo własności nadal pozostaje przy właścicielu. Ponadto, aby działanie to miało skutek prawny, porzucenie musi być świadome i dobrowolne. Artykuł 180 KC umożliwia więc skuteczne pozbycie się własności w sposób odmienny niż umowa, używając faktycznego gestu porzucenia rzeczy.

Przykładem zastosowania tego przepisu może być sytuacja, gdy osoba posiadająca stare meble, które są dla niej bezużyteczne, decyduje się wyprowadzić poza granice swojej posesji te meble i pozostawić je tam z wyraźnym zamiarem zrzeknięcia się ich własności. W ten sposób osoba ta pozbawia się własności tych ruchomości. Jeśli inny podmiot znajdzie porzucone meble, może je legalnie przysposobić, ponieważ pierwotny właściciel porzucając przedmiot, wyzbył się prawa własności. Jednak ważnym elementem jest faktyczny zamiar właściciela pozbycia się rzeczy, bez którego porzucenie nie wywołuje skutków prawnych z mocy art. 180 KC.

Często pojawia się nieporozumienie, że samo odstawienie rzeczy lub ich pozostawienie w niekontrolowanym miejscu jest równoznaczne z zrzeczeniem się własności. Tymczasem konieczne jest, by działanie właściciela było świadome, z zamiarem wyzbycia się własności. Inny błąd polega na myleniu porzucenia rzeczy z jej zagubieniem czy kradzieżą; tylko pierwszy czyn prawnie zmienia status własności. Ponadto nie można zastosować tej normy do nieruchomości, co jest częstym nieporozumieniem. W kontekście artykułu 180 KC warto podkreślić, że każdy przypadek może wymagać indywidualnej analizy, dlatego w konkretnej sprawie zalecane jest skonsultowanie się z prawnikiem specjalistą.