Art. 33.

Art. 33 Kodeksu cywilnego wskazuje, kto w rozumieniu prawa cywilnego jest uznawany za osobę prawną. Z przepisu wynika, że osobami prawnymi są przede wszystkim Skarb Państwa oraz jednostki organizacyjne, którym inne przepisy szczególne nadają osobowość prawną. Oznacza to, że osoby prawne nie tworzy się jedynie przez samą formę organizacyjną czy nazwę, ale przede wszystkim poprzez uznanie ich za osoby prawne na mocy ustaw lub innych aktów prawnych. Skarb Państwa jako państwowa jednostka organizacyjna posiada osobowość prawną z mocy samego prawa, a jednostki organizacyjne muszą taką osobowość uzyskać w szczególnych przepisach, by mogły działać jako podmioty prawa cywilnego.

Przepis ma zastosowanie w momentach, gdy konieczne jest ustalenie, jakie podmioty są zdolne do bytu prawnego, czyli mogą we własnym imieniu być podmiotem praw i obowiązków. Dotyczy to sytuacji prawnych, w których podmiot chce zaciągać zobowiązania, zawierać umowy, posiadać majątek czy występować przed sądem jako strona. Art. 33 KC ułatwia także klasyfikację różnych podmiotów prawnych, podkreślając, że nie każda jednostka organizacyjna jest osobą prawną, co jest decydujące przy stosowaniu prawa cywilnego.

Przykładem zastosowania tego przepisu może być sytuacja, w której dana instytucja publiczna chce zawrzeć umowę. Aby umowa była ważna i skuteczna, należy najpierw ustalić, czy ta instytucja ma osobowość prawną, czyli czy może działać jako osoba prawna. Jeśli instytucja jest na przykład jednostką organizacyjną powołaną na podstawie szczególnej ustawy, która nadaje jej osobowość prawną, umowa będzie zawarta prawidłowo. W przeciwnym razie brak osobowości prawnej wyklucza skuteczność takich działań w charakterze podmiotu prawa cywilnego.

Częstym błędem jest utożsamianie każdej jednostki organizacyjnej z osobą prawną. Nie każda jednostka posiada osobowość prawną, o czym stanowi właśnie Art. 33 KC. Pomija się też, że niektóre podmioty mogą mieć zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w ograniczonym zakresie, mimo braku osobowości prawnej. Nie zawsze też wiadomo, jakie przepisy szczególne nadają osobowość prawną danemu podmiotowi, co może prowadzić do nieporozumień przy zawieraniu umów czy prowadzeniu spraw. W odniesieniu do Art. 33 KC w indywidualnych przypadkach zawsze wskazane jest zasięgnięcie porady prawnika, by właściwie zidentyfikować status prawny podmiotu.