Art. 338.

Artykuł 338 Kodeksu cywilnego wskazuje, kto jest dzierżycielem rzeczy. Zapis ten formułuje definicję dzierżyciela jako osoby, która włada rzeczą faktycznie, czyli fizycznie, ale nie we własnym imieniu, lecz za kogoś innego. Oznacza to, że kluczową cechą dzierżyciela jest fakt, iż nie posiada on prawa własności do rzeczy, jednak posiada władzę nad nią na podstawie stosunku prawnego łączącego go z właścicielem albo innym uprawnionym podmiotem. Przepis ten odróżnia dzierżyciela od właściciela oraz osoby posiadającej rzecz samodzielnie. Dzierżyciel działa w imieniu i na rzecz innego podmiotu, posiadając przy tym rzeczywistą kontrolę nad przedmiotem.

Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba faktycznie korzysta z rzeczy lub ją przechowuje, choć nie jest jej właścicielem. Typowymi przykładami są najemcy, osoby użyczające rzeczy, osoby przechowujące rzeczy jako powiernicy, czy osoby mające rzecz w użytkowaniu na podstawie umowy zawartej z właścicielem. Charakterystyczne jest tutaj to, że dzierżyciel nie dysponuje prawem własności, więc jego władzę nad rzeczą konstytuuje przede wszystkim podstawa prawna oraz faktyczne władztwo nad rzeczą. Celem normy jest prawidłowe określenie pozycji dzierżyciela w obrocie prawnym, co ma znaczenie dla określenia praw i obowiązków względem rzeczy.

Przykładem zastosowania artykułu może być sytuacja, w której osoba wynajmuje mieszkanie. Wynajmujący pozostaje właścicielem lokalu, natomiast najemca włada nim faktycznie, zamieszkując i korzystając z niego. W takim przypadku najemca jest dzierżycielem wewnętrznym, gdyż włada rzeczą za właściciela, któremu przysługuje prawo własności. Istotne jest, że władzę te uzyskuje on na podstawie umowy najmu, dzięki czemu przepis definiuje jego status prawny jako dzierżyciela.

Często spotykanymi błędami przy stosowaniu Art. 338 KC są mylenie dzierżyciela z właścicielem lub posiadaczem samoistnym, gdyż osoby nieposiadające prawa własności często są mylnie uważane za właścicieli. Inny błąd to mniemanie, że dzierżyciel zawsze musi posiadać pisemną umowę potwierdzającą władzę nad rzeczą, podczas gdy istotna jest sama faktyczna możliwość władającego rzeczą i podstawa prawna jego działania. Nierzadko pojawia się również niejasność w rozróżnieniu między posiadaniem faktycznym a prawnym. Znajomość Art. 338 KC pozwala jednak prawidłowo wskazać stronę dzierżyciela i jej status. W indywidualnych przypadkach interpretacja przepisu może wymagać konsultacji z prawnikiem, aby właściwie ustalić sytuację faktyczną i prawną.