Art. 383¹.

Art. 3831 Kodeksu cywilnego ustanawia ograniczenie dotyczące pobierania opłat przez przedsiębiorców od konsumentów za korzystanie z różnych sposobów płatności. Zgodnie z tym przepisem, przedsiębiorca nie może żądać od konsumenta opłaty, która przewyższałaby rzeczywiste koszty poniesione przez przedsiębiorcę w związku z wybranym sposobem zapłaty. Oznacza to, że wszelkie dodatkowe opłaty muszą być proporcjonalne i odzwierciedlać faktyczne wydatki przedsiębiorcy, a nie stanowić dla niego źródła zysku. Przepis ten ma charakter ochronny wobec konsumentów, zapobiegając nadmiernym obciążeniom finansowym wynikającym z wyboru konkretnej metody płatności.

Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy konsument decyduje się na określony sposób zapłaty za towar lub usługę, np. przelew bankowy, płatność kartą czy płatność gotówką. Właśnie w tych przypadkach przedsiębiorca może ponosić różne koszty operacyjne związane z obsługą danej formy płatności, takie jak prowizje bankowe lub opłaty za terminale płatnicze. Jeżeli przedsiębiorca chce obciążyć konsumenta dodatkowymi kosztami, musi to precyzyjnie uzasadnić faktycznie poniesionymi wydatkami. W przeciwnym wypadku takie żądanie winno zostać uznane za niezgodne z prawem.

Przykładowo, wyobraźmy sobie sklep internetowy, który przyjmuje zapłatę kartą kredytową i pobiera od klienta dodatkową opłatę 5 zł za tę formę płatności. Jeśli faktyczne koszty bankowe wynoszą 2 zł, sklep nie może żądać od konsumenta więcej niż 2 zł. W przeciwnym razie klient ma prawo domagać się zwrotu nadpłaconej kwoty, ponieważ sprzeciwia się to wyraźnej normie art. 3831 KC. Taki przepis ułatwia konsumentom racjonalny wybór sposobu płatności, bez obawy o nieuzasadnione dodatkowe opłaty.

Częstym błędem jest traktowanie dodatkowych opłat jako zwykłego sposobu zwiększenia przychodów lub ukrytej marży. Przedsiębiorcy zapominają czasem, że art. 3831 KC nakłada ograniczenie i wyraźnie wymaga, by opłata była powiązana z rzeczywistymi kosztami. Ponadto, niekiedy dochodzi do braku transparentności i nieinformowania konsumenta o wysokości ponoszonych kosztów, co również jest niezgodne z duchem tego przepisu. Warto zwrócić uwagę na precyzyjne i rzetelne wyliczenie kosztów, które mogą być zweryfikowane przez konsumenta lub organy nadzorcze. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości, warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne warunki i zastosowanie przepisu w danej sytuacji.