Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Art. 443.

Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z którego szkoda wynikła, stanowiło niewykonanie lub nienależyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu czynu nie- dozwolonego, chyba że z treści istniejącego uprzednio zobowiązania wynika co innego.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 443 Kodeksu cywilnego stanowi, że fakt, iż szkoda powstała na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania istniejącego wcześniej zobowiązania, nie wyklucza roszczenia o naprawienie szkody z tytułu czynu niedozwolonego. Oznacza to, że osoba poszkodowana może zażądać odszkodowania nie tylko na podstawie stosunku zobowiązaniowego, lecz również w oparciu o przepisy dotyczące odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy z treści ustalonego wcześniej zobowiązania wynika odmienne postanowienie, np. wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności za określone szkody. W takim przypadku roszczenie z czynu niedozwolonego może być wyłączone.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy istnieje zobowiązanie między stronami, na przykład umowa, której wykonanie jest wadliwe lub nie zostało wykonane w terminie. Pomimo tego, poszkodowany może dochodzić odszkodowania także z tytułu czynu niedozwolonego, jeśli przyczyną szkody było również zachowanie naruszające zasady ogólne odpowiedzialności. Warunkiem jest, by w treści zobowiązania nie zawarto postanowień, które skutecznie wyłączają taką możliwość. Przepis ten chroni interesy poszkodowanych i umożliwia kontrahentom szersze dochodzenie roszczeń.

Jako przykład można rozważyć sytuację, gdy jedna ze stron umowy dostawy towaru wykonuje ją wadliwie, co powoduje szkodę u drugiej strony. Oprócz roszczenia wynikającego z umowy o naprawę szkody z tytułu niewykonania zobowiązania, poszkodowany może także żądać odszkodowania z tytułu czynu niedozwolonego, jeśli np. wada wynika z zaniedbania lub działania umyślnego. Przepis Art. 443 KC pozwala na prowadzenie równoległego dochodzenia roszczeń, co często zwiększa szanse poszkodowanego na pełne zrekompensowanie poniesionej szkody.

Często popełnianym błędem jest mylenie roszczeń wynikających ze zobowiązania z tymi z czynu niedozwolonego i ograniczenie się wyłącznie do jednej podstawy prawnej. Ponadto, osoby stosujące ten przepis niekiedy nie zwracają uwagi na treść istniejącego zobowiązania, która może zawierać wyjątki dotyczące odpowiedzialności. Warto także pamiętać, że roszczenia z czynu niedozwolonego mają specyficzne przesłanki, takie jak zawinioność, których nie zawsze można wykazać. W przypadku wątpliwości co do właściwości rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności należy sięgnąć do dokładnej analizy przepisów i ewentualnie zasięgnąć porady prawnej.

W indywidualnej sprawie, ze względu na złożoność problematyki, zaleca się konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie zobowiązań i odpowiedzialności cywilnej.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zawsze mogę dochodzić szkody na podstawie czynu niedozwolonego, gdy istnieje zobowiązanie?

Nie, roszczenie z czynu niedozwolonego przysługuje, chyba że z treści istniejącego zobowiązania wynika inaczej.

Co to znaczy, że zobowiązanie zawiera wyłączenie roszczenia z czynu niedozwolonego?

Oznacza to, że w umowie może być zapis blokujący możliwość żądania odszkodowania z tytułu czynu niedozwolonego za daną szkodę.

Czy można dochodzić odszkodowania z dwóch tytułów jednocześnie?

Tak, Art. 443 KC przewiduje możliwość łączenia roszczeń z tytułu niewykonania zobowiązania oraz z czynu niedozwolonego.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby roszczenie z czynu niedozwolonego było możliwe?

Należy wykazać, że szkoda wynikła z czynu zabronionego, czyli działania lub zaniechania naruszającego normy prawne i że istnieje związek przyczynowy.

Czy zawsze możliwe jest stosowanie Art. 443 KC w praktyce?

Stosowanie przepisu zależy od konkretnych okoliczności oraz treści zobowiązania, dlatego w każdej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI