Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… wykonania obowiązku zwrotu przez powódkę otrzymanych przez nią świadczeń wzajemnych dochodzonych na drodze sądowej albo zabezpieczenia ich wykonanie ( art. 497 k.c. w zw. z art. 496 k.c. ), - zarzut przedawnienia wszelkich roszczeń z tytułu zobowiązań dochodzonych przez powódkę po upływie okresu określonego w art. 554 k.c. w zw. z art. 612 k.c. Sąd Okręgowy – Sąd Gospodarczy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 30 maja 2014r.…
Fragment uzasadnienia
… postępowania apelacyjnego, chociaż apelacja została częściowo uwzględniona. Sąd Apelacyjny uwzględnił mianowicie apelację w zakresie podniesionego w niej zarzutu zatrzymania (art. 496 k.c.). Gdyby zaś przyjąć, że uwzględnienie wspomnianego zarzutu rzeczywiście nie uzasadniało stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu (art. 100 k.p.c.), to nie jest jasne, dlaczego Sąd Apelacyjny zasądził kwotę 8 100 zł zamiast kwoty 5 400 zł…
Fragment uzasadnienia
… z którym nieważność czynności prawnej uzasadnia jednak obowiązek zwrotu nienależnych świadczeń (art. 411 pkt 1 k.c.) jak również przywołał art. 497 k.c., zgodnie z którym art. 496 k.c. (wprowadzający prawo zatrzymania w razie zwrotu wzajemnych świadczeń przy odstąpieniu do umowy wzajemnej) stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej. Sąd nie przesądzając sporów wyrażonych w doktrynie prawa…
Fragment uzasadnienia
… że nieważność czynności prawnej uzasadnia jednak obowiązek zwrotu nienależnych świadczeń (art. 411 pkt 1 k.c.). Wskazać należy także na treść art. 497 k.c., zgodnie z którym art. 496 k.c. (wprowadzający prawo zatrzymania w razie zwrotu wzajemnych świadczeń przy odstąpieniu do umowy wzajemnej) stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej. Nie przesądzając sporów wyrażonych w doktrynie prawa…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 496: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 496 Kodeksu cywilnego określa zasady dotyczące sytuacji, gdy strony umowy odstępują od jej zawarcia, a w konsekwencji mają do siebie zwrócić świadczenia. Przepis przyznaje każdej ze stron prawo zatrzymania własnego świadczenia do czasu, aż druga strona nie zwróci otrzymanego świadczenia lub nie zabezpieczy roszczenia o zwrot. Oznacza to, że jeżeli umowa zostaje rozwiązana, a obie strony są zobowiązane do wzajemnych zwrotów, żadna ze stron nie musi zwracać swojego świadczenia, dopóki druga strona nie wykona swojego obowiązku lub nie udzieli odpowiednich zabezpieczeń. Zabezpieczenie to ma na celu ochronę strony przed ryzykiem niewykonania zwrotu przez kontrahenta.
Przepis ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji odstąpienia od umowy, a więc wówczas, gdy strony decydują się rozwiązać umowę i przy czym ich zobowiązania odnośnie do zwrotu wcześniej spełnionych świadczeń są wzajemne i odpowiednie. Warunkiem skorzystania z prawa zatrzymania jest wystąpienie świadczeń wzajemnych, które podlegają zwrotowi. Przepis zabezpiecza interesy stron w przypadku, gdy istnieje obawa, że druga strona nie wywiąże się z obowiązku zwrotu świadczenia. Nie ma zastosowania natomiast, gdy świadczenia nie są wzajemne lub gdy zwrot jednego świadczenia nie jest uzależniony od zwrotu drugiego.
Przykładem praktycznym zastosowania art. 496 KC może być sytuacja, gdy kupujący odstępuje od umowy sprzedaży towarów z przyczyn przewidzianych w umowie lub przepisach prawa. Strony umów powinny zwrócić sobie wzajemnie otrzymane rzeczy lub pieniądze. Kupujący ma prawo zatrzymać zakupiony towar, aż sprzedawca zwróci już wpłaconą kwotę lub zagwarantuje jej zwrot. Dzięki temu kupujący nie musi oddawać towaru bez pewności, że odzyska swoje pieniądze, co zabezpiecza obie strony przed jednostronną stratą.
Często pojawiającym się błędem jest niezrozumienie, że prawo zatrzymania jest automatyczne i nie wymaga dodatkowych formalności, choć musi dotyczyć świadczeń wzajemnych i być związane z odstąpieniem od umowy. Inni mylnie uważają, że zatrzymanie świadczenia dotyczy każdej sytuacji zwrotów, podczas gdy przepis dotyczy wyłącznie wzajemnych świadczeń w przypadku odstąpienia. Zdarza się także, że strony nie zabezpieczają roszczenia, przez co prawo zatrzymania nie może być skutecznie stosowane. Art. 496 KC podkreśla więc potrzebę jasnego ustalenia warunków zwrotu w umowie lub w drodze zabezpieczenia.
W przypadku indywidualnej sprawy warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże prawidłowo zastosować art. 496 KC zgodnie z okolicznościami konkretnej sytuacji.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Prawo zatrzymania oznacza, że jedna strona może wstrzymać zwrot świadczenia, dopóki druga strona nie zwróci otrzymanego lub nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.
Przepis stosuje się, gdy strony odstępują od umowy i mają obowiązek zwrócić sobie wzajemne świadczenia.
Nie, art. 496 KC dotyczy wyłącznie zwrotu świadczeń wzajemnych w sytuacji odstąpienia od umowy.
Zabezpieczenie roszczenia oznacza podjęcie działań gwarantujących, że zwrot świadczenia nastąpi, np. przez poręczenie lub blokadę konta.
Przepis nie wymaga szczególnej formy powiadomienia, ale dobrze jest jasno zakomunikować zamiar zatrzymania świadczenia drugiej stronie.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 496