Artykuł 556² Kodeksu cywilnego ustanawia szczególne domniemanie dotyczące odpowiedzialności sprzedawcy wobec konsumenta za wady rzeczy sprzedanej. Przepis stanowi, że jeżeli kupującym jest konsument, a wada została stwierdzona w ciągu roku od dnia wydania rzeczy, przyjmuje się, że wada lub jej przyczyna istniała już w chwili przejścia ryzyka na kupującego. Oznacza to, że konsument nie musi dowodzić, że wada istniała wcześniej, a ciężar udowodnienia, że wada powstała później, spoczywa na sprzedawcy. Intencją normy jest wzmocnienie ochrony konsumenta, który często dysponuje mniejszą wiedzą i możliwościami dowodowymi niż sprzedawca.
Przepis ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy kupującym jest konsument, czyli osoba fizyczna dokonująca zakupu w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Ważne jest również, że domniemanie dotyczy tylko wad ujawnionych w ciągu roku od dnia wydania rzeczy. Wada musi istnieć w momencie przejścia niebezpieczeństwa (ryzyka przypadkowej utraty rzeczy) na kupującego, co w praktyce oznacza, iż wada była już obecna przy odbiorze rzeczy lub ujawniła się później, ale z przyczyn tkwiących w rzeczy od początku. Przepisu nie stosuje się, gdy kupującym nie jest konsument albo wada została stwierdzona po upływie roku.
Przykładem zastosowania artykułu 556² KC może być zakup nowego telewizora przez konsumenta, który w ciągu kilku miesięcy od odbioru sprzętu zauważa usterkę uniemożliwiającą poprawne działanie urządzenia. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku reklamacji przyjmuje się, że wada ta istniała już w chwili wydania telewizora, chyba że sprzedawca udowodni inaczej. Dzięki temu konsument nie musi gromadzić dowodów na to, kiedy wada powstała, co zabezpiecza jego interesy oraz upraszcza procedurę reklamacyjną.
Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 556² KC jest błędne przekonanie, że domniemanie to działa bezwzględnie na korzyść konsumenta we wszystkich sytuacjach. Tymczasem domniemanie obejmuje tylko pierwsze 12 miesięcy od wydania rzeczy oraz wymaga, aby kupującym był konsument. Ponadto, sprzedawca ma prawo podważyć to domniemanie, przedstawiając dowody na powodę późniejszą powstania wady. Kolejnym częstym błędem jest mylne rozumienie momentu przejścia niebezpieczeństwa, który zwykle następuje z chwilą wydania rzeczy kupującemu, a nie np. w późniejszym czasie.
Podsumowując, art. 556² KC stanowi istotne ułatwienie dla konsumentów w dochodzeniu praw związanych z wadami rzeczy sprzedanej. W konkretnej sytuacji prawnej warto jednak skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo ocenić zastosowanie tego przepisu i ewentualne dalsze kroki procesowe.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.