Art. 575 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, w której sprzedana rzecz obciążona jest wadą prawną, czyli istnieje przeszkoda prawna uniemożliwiająca trwałe korzystanie z niej przez kupującego. Przepis stanowi, że jeśli kupujący zostanie zmuszony do wydania rzeczy osobie trzeciej z powodu tej wady, sprzedawca nie może uchylić swojej odpowiedzialności z tytułu rękojmi za tę wadę, nawet jeśli umowa zawiera klauzulę wyłączającą tę odpowiedzialność. Wyjątki od tej zasady występują, gdy kupujący wiedział o spornych prawach sprzedawcy lub nabył rzecz na własne ryzyko. Wówczas sprzedawca może być zwolniony z obowiązku zwrotu ceny.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, kiedy rzecz sprzedana obciążona jest wadą prawną. Wadą taką może być np. sytuacja, gdy inna osoba ma prawo do rzeczy lub gdy sprzedawca nie miał prawa jej sprzedać. Gdy wskutek takiej wady kupujący musi zwrócić rzecz osobie trzeciej, czyli na przykład prawowitemu właścicielowi, przepis chroni interes kupującego poprzez nakazanie sprzedawcy zwrotu ceny. Zasada ta obowiązuje, chyba że kupujący był świadom okoliczności dotyczących spornych praw lub ryzyka nabycia rzeczy z wadą prawną.
Przykładem zastosowania art. 575 KC może być sytuacja, gdy osoba kupiła używany samochód, który okazał się skradziony. W rezultacie prawowity właściciel wystąpił o jego zwrot. Kupujący, mimo klauzuli wyłączającej rękojmię, musi zwrócić samochód, a sprzedawca zobowiązany jest zwrócić otrzymaną od kupującego cenę, chyba że kupujący wiedział o nieuregulowanym pochodzeniu pojazdu lub zgodził się na ryzyko nabycia skradzionego auta.
Często występującym błędem w stosowaniu art. 575 KC jest mylenie go z rękojmią za wady fizyczne rzeczy lub nadmierne poleganie na umownym wyłączeniu odpowiedzialności sprzedawcy. Należy pamiętać, że wyłączenie odpowiedzialności nie zwalnia sprzedawcy, gdy wada jest prawna i kupujący zmuszony jest oddać rzecz osobie trzeciej. Ponadto, rozumienie pojęcia „własnego niebezpieczeństwa” nie powinno być nadmiernie rozszerzane, gdyż wymaga to znajomości i zgody kupującego na ryzyko. Artykuł 575 KC ma chronić kupującego przed utratą zarówno rzeczy, jak i ceny, zapewniając mu ochronę w przypadku wad prawnych.
W indywidualnej sprawie zastosowanie przepisu i jego konsekwencje warto omówić z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności zdarzeń.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.