Art. 70 5 kodeksu cywilnego przewiduje szczególne uprawnienia dla uczestników oraz organizatorów aukcji lub przetargów, umożliwiając im żądanie unieważnienia umowy zawartej w wyniku tych czynności, jeśli wynik został przez kogoś zmanipulowany w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Przepis wymienia trzy grupy podmiotów, które mogą powodować nieważność: stronę umowy, innego uczestnika aukcji lub osobę działającą w porozumieniu z nimi. Dodatkowo, gdy umowa została zawarta na cudzy rachunek, uprawnienie do unieważnienia przysługuje także temu, na czyj rachunek umowa została zawarta oraz zlecającemu zawarcie tej umowy. To szczególne prawo ma charakter ochronny i ma zapobiegać skutkom działania niezgodnego z regułami uczciwości i prawa, które wpływają na przebieg aukcji lub przetargu.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy dochodzi do przypadków nieuczciwej konkurencji, manipulacji ofertami, zmowy między uczestnikami aukcji lub innych działań naruszających porządek prawny i zasady etyczne obowiązujące w tego typu publicznych procedurach. Z chwilą wykrycia takich działań, osoby uprawnione mogą żądać stwierdzenia nieważności zawartej umowy, co pozwala na zniwelowanie negatywnych skutków zafałszowania wyniku. Jednakże prawo to jest ograniczone terminowo: wykonanie go musi nastąpić w ciągu miesiąca od momentu dowiedzenia się o podstawie do unieważnienia, a w każdym wypadku nie później niż rok od daty zawarcia umowy.
Przykładem zastosowania artykułu 70 5 KC może być sytuacja, gdy uczestnik aukcji odkrywa, że inna strona zawarła porozumienie z osobą trzecia w celu sztucznego zawyżenia ceny. Dotyczy to również przypadków, gdy organizator aukcji sam ingeruje w przebieg licytacji, naruszając zasady uczciwości. Po uzyskaniu dowodów potwierdzających takie działania, poszkodowana strona może wystąpić z żądaniem unieważnienia umowy zawartej wskutek tego wyniku. Przesłanki ustawowe oraz terminy ustawowe wymuszają szybkie reakcje, co chroni interesy oraz reputację uczestników i organizatora aukcji.
Często spotyka się błędne przekonania dotyczące przedawnienia prawa do unieważnienia umowy w takich sytuacjach. Nierzadko uprawnieni nie są świadomi, że ich żądanie musi być zgłoszone w terminie jednego miesiąca od odkrycia przyczyny unieważnienia, co jest terminem zawitym, a przekroczenie go skutkuje utratą prawa do działania. Ponadto ważne jest, aby zrozumieć, że możliwość unieważnienia dotyczy tylko przypadków naruszeń prawa lub dobrych obyczajów, co wymaga wykazania tych okoliczności. W wielu sytuacjach konieczne jest też ustalenie, czy umowa została zawarta na cudzy rachunek, ponieważ to rozszerza katalog uprawionych do żądania unieważnienia. W przypadku indywidualnych problemów warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże ocenić możliwość zastosowania art. 70 5 KC oraz efektywnie dochodzić przysługujących praw.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.