Art. 72.

Art. 72 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane z negocjacjami prowadzonymi w celu zawarcia umowy. Zgodnie z § 1 przepisu, umowa jest zawarta wtedy, gdy strony uzgodnią wszystkie jej postanowienia, które były przedmiotem negocjacji. Oznacza to, że samo prowadzenie rozmów nie skutkuje powstaniem umowy, jednak gdy dojdzie do pełnego porozumienia w kwestii wszystkich kluczowych elementów, umowa jest skutecznie zawarta. Przepis ten wskazuje na konieczność konkretnego i jednoznacznego porozumienia, co do istotnych warunków umowy.

Z kolei § 2 odnosi się do sytuacji, w której jedna ze stron prowadzi negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, na przykład bez zamiaru rzeczywistego zawarcia umowy. Jeżeli strona taka zaczęła lub prowadziła negocjacje w takim złym zamiarze, to zobowiązana jest do naprawienia szkody poniesionej przez drugą stronę. Szkoda ta wynika z utraconych nadziei na zawarcie umowy oraz potencjalnych strat poniesionych wskutek prowadzenia rozmów. Przepis ten ma na celu ochronę uczciwości i rzetelności w kontaktach negocjacyjnych i przeciwdziała nadużyciom.

Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy strony faktycznie prowadzą negocjacje dotyczące określonej umowy, a nie tylko wymieniają ogólne informacje. Konieczne jest, aby istniały konkretnie ustalone i negocjowane postanowienia, które mają zostać przyjęte. Również odpowiedzialność z tytułu naruszenia dobrych obyczajów dotyczy sytuacji, gdy któraś ze stron chce wprowadzić drugą w błąd co do swoich zamiarów zawarcia umowy, co skutkuje wyrządzeniem szkody.

Przykładowa sytuacja może dotyczyć firmy, która negocjuje z kontrahentem warunki dostawy towarów. Jeżeli obie strony dojdą do porozumienia we wszystkich istotnych kwestiach, umowa jest zawarta. Natomiast jeśli jedna ze stron rozpoczęła negocjacje, jednak bez zamiaru ich finalizacji, by np. poznać ceny i warunki konkurencji, ta strona może zostać zobowiązana do naprawienia szkody drugiej stronie, która liczyła na zawarcie umowy i poniosła w tym czasie określone koszty przygotowawcze.

Częstym błędem jest mylenie samego procesu negocjacji z zawarciem umowy. Negocjacje mogą trwać długo i nie zawsze kończyć się porozumieniem. Inny błąd to nieuwzględnianie, że negocjacje prowadzone bez rzeczywistego zamiaru zawarcia umowy, lecz w celach taktycznych lub manipulacyjnych, mogą rodzić roszczenia odszkodowawcze. Ważne jest również dokładne ustalenie, jakie postanowienia były przedmiotem negocjacji, ponieważ tylko co do nich może dojść do zawarcia umowy według art. 72 § 1. W sprawach indywidualnych warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo ocenić skutki i status negocjacji oraz odpowiedzialności za naruszenie dobrych obyczajów.