Przepis art. 7617 Kodeksu cywilnego określa szczególne zasady odpowiedzialności agenta w ramach umowy agencyjnej. Zgodnie z § 1, w umowie agencyjnej zawartej na piśmie można zastrzec, że agent za oddzielnym wynagrodzeniem, zwanym prowizją del credere, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Oznacza to, że agent może brać na siebie ryzyko niewykonania świadczenia przez klienta i tylko wtedy, jeśli strony wyraźnie to uzgodnią i umowa jest sporządzona w formie pisemnej. Jeżeli umowa nie przewiduje inaczej, agent odpowiada nie za samo wykonanie zobowiązania, lecz jedynie za to, że klient je spełni. W przypadku braku formy pisemnej, umowę agencyjną uważa się za zawartą bez tego typu zastrzeżenia, co wyłącza odpowiedzialność agenta w tym zakresie.
Przepis ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacji zawierania umów agencyjnych, gdzie jedna ze stron (agent) pośredniczy w zawarciu umowy lub dokonuje jej w imieniu zleceniodawcy, podejmując się dodatkowo odpowiedzialności za wykonanie zobowiązania przez klienta. Kluczowym warunkiem jest forma pisemna zawartego porozumienia, a także wyraźne zastrzeżenie w umowie zakresu odpowiedzialności agenta i kwestii wynagrodzenia za tę odpowiedzialność. Bez dopełnienia tych warunków odpowiedzialność agenta z tytułu del credere nie biegnie.
Na przykład, firma handlowa zleca agentowi sprzedaż towarów klientom. W umowie agencyjnej, sporządzonej na piśmie, zawarto zapis, że agent otrzyma dodatkową prowizję del credere i odpowiada za zapłatę przez klienta za sprzedane towary. W takiej sytuacji, jeśli klient nie ureguluje należności, agent będzie musiał pokryć tę kwotę na rzecz firmy. Jednakże jeśli umowa nie zawierała takiego zapisu lub była zawarta ustnie, agent nie ponosiłby takiej odpowiedzialności.
Często pojawiają się nieporozumienia co do zakresu odpowiedzialności agenta oraz konieczności zachowania formy pisemnej, co jest warunkiem skuteczności zastrzeżenia del credere. Pomijanie formy pisemnej prowadzi do braku odpowiedzialności agenta za wykonanie zobowiązania klienta, co może rodzić spory prawne. Ponadto, błędnie interpretowana bywa odpowiedzialność agenta, gdy uznaje się ją za automatyczną bez wyraźnego zapisu w umowie. Zarówno agenci, jak i zleceniodawcy powinni precyzyjnie regulować te kwestie w umowie.
Warto podkreślić, że zgodnie z § 2 art. 7617 KC odpowiedzialność agenta del credere może dotyczyć tylko określonych umów z konkretnym klientem, przy których agent pośredniczył lub które zawarł w imieniu zleceniodawcy. Takie ograniczenia pozwalają na jednoznaczne wskazanie zakresu odpowiedzialności i uniknięcie niejasności. W związku z powyższym w indywidualnych sytuacjach prawnych zaleca się konsultację z prawnikiem celem właściwego uregulowania tej kwestii.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.