Art. 789 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie odpowiedzialności przewoźników w sytuacji, gdy przesyłka zostaje oddana do przewozu kolejnemu przewoźnikowi. W paragrafie 1 przepis stanowi, że przewoźnik, który przekazuje przesyłkę innemu przewoźnikowi na całą trasę przewozu lub jej część, nadal ponosi odpowiedzialność za czynności tego dalszego przewoźnika tak jakby to były jego własne działania. Oznacza to, że pierwszemu przewoźnikowi nie zwalnia go od odpowiedzialności fakt powierzenia przesyłki kolejnej firmie transportowej. Paragraf 2 nakłada na wszystkich przewoźników, którzy przyjmują przesyłkę na podstawie tego samego listu przewozowego, solidarną odpowiedzialność za cały przewóz zgodnie z treścią listu, co oznacza, że każdy z nich może odpowiadać za całość szkody. W paragrafie 3 z kolei wskazano mechanizm roszczeń regresowych – przewoźnik, który wypłacił odszkodowanie, może żądać zwrotu od innych przewoźników ponoszących odpowiedzialność za przyczynienie się do szkody. Gdy nie da się ustalić odpowiedzialności konkretnego przewoźnika, odpowiedzialność rozkłada się proporcjonalnie do przebytej trasy. Ponadto, przewoźnik może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że szkoda nie powstała w okresie jego świadczenia usługi przewozu.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy przesyłka transportowana jest przez więcej niż jednego przewoźnika, co jest powszechne w transporcie międzynarodowym, wewnątrzkrajowym lub multimodalnym. Chodzi o to, aby odbiorca mógł egzekwować swoje roszczenia z tytułu uszkodzenia lub zagubienia przesyłki bez ryzyka, że odpowiedzialność rozmyje się między przewoźnikami. Solidarna odpowiedzialność i prawo do regresu dają możliwość skutecznego dochodzenia zadośćuczynienia oraz sprawiedliwe rozliczenie między firmami transportowymi.
Przykładowo, jeśli klient zleca przesyłkę do przewoźnika A, który po drodze przekazuje ją przewoźnikowi B, a przesyłka zaginie w trakcie przewozu realizowanego przez B, zgodnie z Art. 789 przewoźnik A odpowiada wobec klienta za całkowitą strata jak za własną. Przewoźnik A po wypłacie odszkodowania klientowi może zażądać zwrotu poniesionych kosztów od przewoźnika B, jeśli wskazałaby się jego odpowiedzialność za zaginięcie przesyłki. W przypadku, gdy nie ustali się, który z przewoźników odpowiada, koszt ten dzieli się proporcjonalnie do długości fragmentu trasy, który obsługiwali.
Częstym błędem przy stosowaniu Art. 789 jest sądzenie, że przekazanie przesyłki kolejnemu przewoźnikowi całkowicie zwalnia przewoźnika z pierwotnego zobowiązania, co jest nieprawidłowe. Nierzadko również przewoźnicy nie korzystają z możliwości dochodzenia regresu lub nie udokumentują należycie etapu przewozu, za który odpowiadają, co utrudnia ustalenie sprawcy szkody. Ponadto, solidarna odpowiedzialność bywa mylnie interpretowana jako podwójna odpowiedzialność, podczas gdy służy ona ochronie klienta i umożliwia dochodzenie roszczeń wobec każdego z przewoźników osobno. Artykuł 789 KC jest ważnym przepisem zabezpieczającym interesy stron w łańcuchu przewozowym.
W przypadku indywidualnych kwestii prawnych dotyczących odpowiedzialności przewoźników warto skonsultować się z prawnikiem, aby dokładnie ustalić zakres skutków danego stanu faktycznego.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.