Art. 791 Kodeksu cywilnego określa zasady dotyczące roszczeń przeciwko przewoźnikowi po realizacji umowy przewozu. Zgodnie z § 1 tego artykułu, wszelkie roszczenia wynikające z umowy przewozu wygasają w chwili, gdy odbiorca zapłaci przewoźnikowi należność i jednocześnie przyjmie przesyłkę bez zgłaszania zastrzeżeń. Oznacza to, że czynności te mają charakter kończący obowiązki przewoźnika w ramach umowy i wykluczają dalsze dochodzenie roszczeń. Jednakże przepis wprowadza wyjątek od tej zasady w odniesieniu do uszkodzeń, które nie były widoczne przy odbiorze przesyłki. Jeżeli odbiorca w terminie jednego tygodnia od przyjęcia zawiadomi przewoźnika o takich niewidocznych uszkodzeniach, roszczenia z tego tytułu nadal mogą być dochodzone.
Art. 791 § 2 precyzuje, że powyższa zasada wygaśnięcia roszczeń nie ma zastosowania, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika. W takich sytuacjach przewoźnik ponosi pełną odpowiedzialność, co oznacza możliwość dalszego dochodzenia roszczeń nawet po zapłacie i przyjęciu przesyłki bez zastrzeżeń.
Przepis ma zastosowanie w typowych umowach przewozu, gdzie dochodzi do przekazania towaru odbiorcy za wynagrodzeniem dla przewoźnika. Odbiorca, aby utrzymać prawo do reklamacji, powinien niezwłocznie zgłosić wszelkie widoczne wady przy odbiorze, a także powiadomić o ukrytych uszkodzeniach w terminie siedmiu dni. Natomiast przewoźnik musi zachować należytą staranność podczas przewozu, aby uniknąć zarzutu winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa.
Na przykład klient hurtowni zamówił dostawę towaru transportem drogowym. Po otrzymaniu przesyłki zapłacił przewoźnikowi i nie zgłosił żadnych uwag. Po kilku dniach zauważył jednak ukryte uszkodzenia opakowania i zawartości. Zgodnie z art. 791 § 1 mógł w ciągu tygodnia od odbioru powiadomić przewoźnika, zachowując w ten sposób prawo do roszczenia odszkodowawczego. Gdyby natomiast szkoda powstała wskutek rażącego zaniedbania przewoźnika, mogłaby zostać dochodzona niezależnie od terminów odbioru czy zapłaty.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 791 KC jest mylne przekonanie, że zapłata i odbiór przesyłki całkowicie likwidują wszelkie roszczenia bez względu na okoliczności. Ponadto odbiorcy nie zawsze wiedzą, że mają tylko tydzień na zgłoszenie niewidocznych uszkodzeń. Zdarza się również brak świadomości dotyczącej przedłużonej odpowiedzialności przewoźnika za winę umyślną lub rażące niedbalstwo. Prawidłowa interpretacja art. 791 wymaga uwzględnienia obu jego paragrafów oraz zachowania określonych terminów. W sprawach indywidualnych warto skonsultować się z prawnikiem, aby właściwie ocenić swoje prawa i obowiązki.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.