Art. 839.

Artykuł 839 Kodeksu cywilnego wprowadza podstawową zasadę dotyczącą praw i obowiązków przechowawcy w stosunku do rzeczy powierzonych mu przez składającego. Norma prawna wyraźnie zabrania przechowawcy używania rzeczy bez uprzedniej zgody osoby, która ją złożyła, czyli właściciela lub innego uprawnionego. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, gdy użycie rzeczy jest konieczne do utrzymania jej w stanie niepogorszonym, co oznacza, że działania takie muszą służyć ochronie lub zachowaniu rzeczy. Innymi słowy, prawo pozwala przechowawcy na ingerencję tylko wtedy, gdy brak takiego działania mógłby doprowadzić do szkody lub pogorszenia stanu przedmiotu przechowywania. Przepis stanowi więc zabezpieczenie interesów składającego oraz ograniczenie swobody przechowawcy w dysponowaniu powierzonym mieniem.

Przepis ma zastosowanie w każdej sytuacji, gdy dochodzi do zawarcia umowy przechowania, a więc gdy jedna osoba zobowiązuje się do przechowania rzeczy drugiej osoby. Przechowawca zobowiązany jest do dołożenia należytej staranności, a używanie powierzonej rzeczy bez zgody jest dozwolone tylko wtedy, gdy jest to konieczne z uwagi na ochronę rzeczy. W praktyce dotyczy to wszelkiego rodzaju mienia przechowywanego, zarówno ruchomości, np. narzędzi, sprzętu, jak i innych przedmiotów. Przepis chroni prawa składającego, zapobiegając nieuzasadnionemu używaniu rzeczy, które mogłoby prowadzić do uszkodzenia lub utraty wartości rzeczy.

Dla zobrazowania można wyobrazić sobie, że ktoś powierza sąsiadowi rower do przechowania na czas swojej nieobecności. Zgodnie z art. 839 KC, przechowawca nie może korzystać z roweru bez zgody właściciela. Jednak jeśli na przykład rower jest przetrzymywany na zewnątrz, a nadchodzi deszcz lub zły stan pogodowy grozi korozją, przechowawca może przenieść rower do suchego pomieszczenia lub nawet na chwilę użyć roweru do przesunięcia go w bezpieczne miejsce. Takie użycie jest uzasadnione koniecznością zabezpieczenia rzeczy przed uszkodzeniem.

Częstym nieporozumieniem związanym z art. 839 KC jest interpretowanie zakazu używania rzeczy, jako całkowity zakaz dotykania lub jakiejkolwiek ingerencji przez przechowawcę. Rzeczywiście, przepis nie zabrania opieki nad rzeczą, lecz zakazuje korzystania z niej w sposób wykraczający poza działania konieczne do zachowania rzeczy w dobrym stanie. Do błędów należy też zakładanie, że zgoda składającego może być domniemana; w większości przypadków powinna być wyraźna. Ponadto, źle rozumiane jest pojęcie „konieczności” - nie każde użycie rzeczy jest uzasadnione, a prawo wskazuje na absolutną potrzebę ochrony stanu rzeczy. Warto pamiętać, że w konkretnej sprawie zawsze polecane jest skonsultowanie się z prawnikiem, aby prawidłowo ocenić, czy dany przypadek mieści się w wyjątkach przewidzianych przepisem.