Art. 90.

Art. 90 Kodeksu cywilnego określa zasadę, że ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, czyli nie wywołuje skutków prawnych z datą wcześniejszą od momentu jego spełnienia. Oznacza to, że dopiero od chwili, gdy warunek się ziszcza, wywierane są skutki prawne przewidziane w umowie lub ustawie. Jedynie w sytuacji, gdy strony wyraźnie inaczej zastrzegły w umowie, dopuszczalne jest, by skutki ziszczenia warunku działały wstecz – to jest tzw. działanie o charakterze ex tunc. Przepis ten zwraca uwagę na doczesność skutków warunkowych, co ma znaczenie przy interpretacji umów zawierających warunki zawieszające lub rozwiązujące.

Przepis Art. 90 KC ma zastosowanie w sytuacjach, gdy w treści umowy lub przepisach prawa występuje warunek – zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego uzależniona jest zmiana stanu prawnego. Wówczas, aż do momentu ziszczenia się warunku, nie wywołuje on żadnych skutków. Przykładowo, w umowie kupna-sprzedaży zawartej pod warunkiem sprzedaży poprzedniego mieszkania, dopiero spełnienie się tego warunku powoduje powstanie obowiązku przeniesienia własności. Ograniczenie mocy wstecznej ułatwia ocenę momentu powstania obowiązków oraz chroni przed niejasnościami dotyczącymi skutków prawnych.

Na przykład, jeśli ktoś kupuje samochód, a umowa przewiduje, że sprzedaż nastąpi pod warunkiem uzyskania kredytu, to tylko po uzyskaniu kredytu dochodzi do skutecznego przeniesienia własności pojazdu. Ziszczenie się tego warunku nie oznacza, że umowa zaczęła obowiązywać wcześniej – od dnia zawarcia – lecz od dnia spełnienia się warunku. Gdyby w umowie zawarto inaczej, wskazując, że skutki miałyby działać wstecz, to nabywca byłby właścicielem pojazdu z datą wcześniejszą niż dzień spełnienia warunku.

Częstym błędem jest mylenie ziszczenia warunku z datą zawarcia umowy i przypisywanie skutków prawnych od momentu umowy, nie zaś od ziszczenia warunku. Również niewłaściwe jest ignorowanie postanowień umownych, które mogą modyfikować działanie tej zasady i wprowadzać moc wsteczną. Odwołując się do Art. 90 KC, należy zawsze dokładnie sprawdzić formułowanie warunku i jego ustalenia w kontrakcie. W sprawach indywidualnych, z uwagi na różnorodność konstrukcji prawnych, wskazane jest skonsultowanie się z radcą lub adwokatem w celu prawidłowego rozumienia i zastosowania normy.