Art. 92 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, gdy czynność prawna rozporządza prawem pod warunkiem. Przepis wskazuje, że po ziszczeniu się warunku późniejsze rozporządzenia prawem tracą moc, ale tylko w zakresie, w jakim ograniczają lub udaremniają skutek ziszczenia się warunku. Oznacza to, że wcześniejsza czynność prawna pod warunkiem decyduje o skutkach prawnych, a dalsze rozporządzenia muszą się dostosować do tego faktu, o ile zmieniają lub niweczą efekt tego warunku. Ponadto, § 2 wprowadza zabezpieczenie dla osób trzecich, które w dobrej wierze zawarły czynność prawną z kimś nieuprawnionym do rozporządzania prawem, gwarantując im ochronę na zasadach przewidzianych dla takich sytuacji. Dzięki temu przepis zapewnia równowagę między skutecznością czynności prawnych pod warunkiem a ochroną osób trzecich.
Przepis ma zastosowanie, gdy w czynności prawnej istnieje warunek jako okoliczność decydująca o jej skuteczności, a czynność ta polega na rozporządzeniu prawem, czyli przekazaniu, ograniczeniu albo zniesieniu praw. Przepis reguluje, jak skutki prawne ukształtowane przez warunek wpływają na dalsze rozporządzenia. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy po spełnieniu warunku następują kolejne czynności prawne dotyczące tego samego prawa, które mogą naruszać ustalone skutki. Ochrona osób trzecich ma zastosowanie, jeśli taka osoba nabywa prawo lub zostaje zwolniona z obowiązku w wyniku rozporządzenia dokonanym przez osobę nieuprawnioną, pod warunkiem że działała w dobrej wierze.
Przykładem zastosowania art. 92 KC może być sytuacja, gdy ojciec pod warunkiem zdania przez syna egzaminu urządza mu darowiznę mieszkania. Po spełnieniu warunku syn staje się właścicielem mieszkania, ale jeśli następnie syn próbuje sprzedać lokal osobie trzeciej, a to sprzedaż miałaby ograniczyć warunkowe prawo syna, to ta dalsza czynność prawna może być nieważna albo nieskuteczna. Jednak jeśli osoba trzecia nabywa mieszkanie w dobrej wierze, przepisy o ochronie tej osoby zostaną zastosowane odpowiednio, zabezpieczając jej prawo, nawet gdy sprzedający nie był do tego upoważniony.
Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 92 KC jest niewłaściwe rozumienie zakresu utraty mocy późniejszych rozporządzeń po ziszczeniu warunku. Nie zawsze cała czynność staje się nieskuteczna, lecz tylko w zakresie ograniczającym skutek warunku. Ponadto błędem jest pomijanie ochrony osób trzecich działających w dobrej wierze i uznawanie, że rozporządzenia dokonane przez nieuprawnionych są bezwzględnie bezskuteczne. Przepis wymaga też właściwej identyfikacji, czy czynność prawna pod warunkiem faktycznie dotyczy rozporządzenia prawem, co determinuje stosowanie art. 92 KC. W razie wątpliwości co do interpretacji lub zastosowania przepisu w konkretnej sprawie rekomendowane jest skonsultowanie się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.