Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

Art. 118a.

§ 1.Kto, biorąc udział w masowym zamachu lub choćby w jednym z powtarzających się zamachów skierowanych przeciwko grupie ludności podjętych w celu wykonania lub wsparcia polityki państwa lub organizacji:

1)dopuszcza się zabójstwa,

2)powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka,

3)stwarza dla osób należących do grupy ludności warunki życia grożące ich biologicznej egzystencji, w szczególności przez pozbawienie dostępu do żywności lub opieki medycznej, które są obliczone na ich wyniszczenie, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 12 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

§ 2.Kto, biorąc udział w masowym zamachu lub choćby w jednym z powtarzających się zamachów skierowanych przeciwko grupie ludności podjętych w celu wykonania lub wsparcia polityki państwa lub organizacji:

1)powoduje oddanie osoby w stan niewolnictwa lub utrzymuje ją w tym stanie,

2)pozbawia osobę wolności na czas przekraczający 7 dni lub ze szczególnym udręczeniem,

3)stosuje tortury lub poddaje osobę okrutnemu lub nieludzkiemu traktowaniu,

4)dopuszcza się zgwałcenia albo stosując przemoc, groźbę bezprawną lub podstęp w inny sposób narusza wolność seksualną osoby,

5)stosując przemoc lub groźbę bezprawną powoduje zajście przez kobietę w ciążę w zamiarze wpłynięcia na skład etniczny grupy ludności lub dokonania innych poważnych naruszeń prawa międzynarodowego,

6)pozbawia osobę wolności i odmawia udzielenia informacji dotyczących tej osoby lub miejsca jej pobytu lub przekazuje nieprawdziwe informacje dotyczące tej osoby lub miejsca jej pobytu, w zamiarze pozbawienia takiej osoby ochrony prawnej przez dłuższy okres, podlega karze pozbawienia wolności od lat 5 do 25.

§ 3.Kto, biorąc udział w masowym zamachu lub choćby w jednym z powtarzających się zamachów skierowanych przeciwko grupie ludności podjętych w celu wykonania lub wsparcia polityki państwa lub organizacji:

1)naruszając prawo międzynarodowe zmusza osoby do zmiany ich zgodnego z prawem miejsca zamieszkania,

2)dopuszcza się poważnego prześladowania grupy ludności z powodów uznanych za niedopuszczalne na podstawie prawa międzynarodowego, w szczególności politycznych, rasowych, narodowych, etnicznych, kulturowych, wyznaniowych lub z powodu bezwyznaniowości, światopoglądu lub płci, powodując pozbawienie praw podstawowych, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 118a Kodeksu karnego wprowadza szczególne przepisy penalizujące udział w masowych zamachach skierowanych przeciwko grupom ludności, podejmowanych w celu realizacji lub wsparcia polityki państwa lub organizacji. Przepis dzieli przestępstwa na trzy kategorie, różnicując je ze względu na stopień społecznej szkodliwości czynu i przewidziane za nie kary. W pierwszym paragrafie art. 118a mowa jest o najpoważniejszych czynach, takich jak zabójstwo, ciężki uszczerbek na zdrowiu oraz stwarzanie warunków życia grożących biologicznej egzystencji osób w danej grupie ludności, które są czynnościami obliczonymi na wyniszczenie tej grupy. Za te czyny grozi kara pozbawienia wolności nie krótsza niż 12 lat lub dożywotnie więzienie. Drugi paragraf wskazuje na czyny związane z pozbawianiem wolności, torturami, gwałtami, a także przemocą seksualną z celami etnicznymi lub innymi poważnymi naruszeniami prawa międzynarodowego, z karą od 5 do 25 lat pozbawienia wolności. Trzeci paragraf obejmuje przymusowe zmiany miejsca zamieszkania oraz poważne prześladowania grup ludności z powodów politycznych, rasowych, narodowych, wyznaniowych i innych, z karą od 3 do 20 lat więzienia. Przepis ten kładzie nacisk na ochronę grup ludności przed przemocą o charakterze masowym w związku z realizacją polityki państwa lub organizacji.

Przepis znajduje zastosowanie, gdy dochodzi do działań powtarzających się lub masowych, wymierzonych przeciwko konkretnej grupie ludności, a ich motywem jest wspieranie polityki – państwowej lub organizacyjnej. Zakres działań obejmuje skrajne naruszenia praw ludzkich, takie jak zamachy na życie, zdrowie, wolność czy godność człowieka oraz prześladowania o podłożu etnicznym, religijnym czy politycznym. Do zastosowania przepisu konieczne jest ustalenie związku między sprawcą a wykonywanym zamachem, a także celowości tych działań w kontekście politycznym.

Przykładem zastosowania art. 118a może być sytuacja, w której członek grupy paramilitarnej bierze udział w wielokrotnych atakach wymierzonych w ludność określonego regionu, stosując przemoc, tortury i odbierając dostęp do opieki medycznej. Jeśli działania te mają na celu wsparcie polityki organizacji dążącej do wyniszczenia tej grupy, sprawca będzie odpowiadał z pierwszego lub drugiego paragrafu przepisu, w zależności od popełnionych czynów i ich skutków. Zastosowanie normy pozwala na ściganie zbrodni o charakterze masowym, chroniąc ofiary przed poważnymi naruszeniami praw człowieka.

Częstym błędem przy stosowaniu art. 118a KK jest niewłaściwe rozpoznanie przesłanek wskazujących na „masowy zamach” lub „powtarzające się zamachy” oraz celu politycznego działań sprawcy. Czasem prawo jest stosowane zbyt szeroko wobec pojedynczych aktów przemocy, które nie spełniają wymogów co do politycznego kontekstu i skali zorganizowania. Inne nieporozumienie polega na mylnym przypisywaniu odpowiedzialności za działania całej organizacji indywidualnym sprawcom bez dostatecznych dowodów na ich udział w konkretnych czynach. Artykuł 118a wymaga precyzyjnego wykazania udziału sprawcy oraz celowości działań w odniesieniu do grupy ludności i polityki, którą mają wspierać czy realizować. W indywidualnych przypadkach interpretacja i zastosowanie przepisu warto omówić z prawnikiem specjalizującym się w prawie karnym i międzynarodowym.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza udział w masowym zamachu według art. 118a KK?

Oznacza to uczestniczenie w działaniach skierowanych przeciwko grupie ludności, powtarzających się lub o charakterze masowym, w celu wykonania lub wsparcia polityki państwa lub organizacji.

Jakie kary przewiduje art. 118a KK za najpoważniejsze czyny?

Za zabójstwo, ciężki uszczerbek na zdrowiu lub wyniszczenie grupy możliwe są kary pozbawienia wolności nie krótsze niż 12 lat lub kara dożywotniego więzienia.

Czy art. 118a KK dotyczy także przymusowego przesiedlenia?

Tak, przepis obejmuje także przymusowe zmuszanie osób do zmiany miejsca zamieszkania zgodnie z prawem międzynarodowym, co jest karane pozbawieniem wolności od 3 do 20 lat.

Czy można stosować art. 118a KK wobec pojedynczych aktów przemocy?

Przepis dotyczy masowych lub powtarzających się zamachów o charakterze politycznym; pojedyncze akty przemocy nie zawsze spełniają przesłanki tego przepisu.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem w sprawie art. 118a KK?

W przypadku indywidualnego udziału w zdarzeniach objętych tym przepisem zawsze warto zasięgnąć porady prawnika, aby właściwie ocenić zakres odpowiedzialności.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy