Art. 140 Kodeksu karnego reguluje odpowiedzialność karną za działania wymierzone przeciwko obronności Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności przestępstwa polegające na dokonywaniu gwałtownych zamachów na jednostki Sił Zbrojnych oraz niszczeniu lub uszkadzaniu obiektów i urządzeń o znaczeniu obronnym. Przepis dzieli się na cztery paragrafy, z których pierwszy ustanawia karę pozbawienia wolności od roku do 10 lat dla sprawców tych czynów popełnionych z zamiarem osłabienia mocy obronnej państwa. Paragraf drugi zaostrza sankcje w przypadku, gdy skutkiem czynów określonych w pierwszym paragrafie będzie śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób – wtedy kara wynosi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności. Trzeci paragraf penalizuje przygotowania do opisanych przestępstw, przewidując karę pozbawienia wolności do lat 3. Wreszcie czwarty paragraf umożliwia sądowi orzeczenie przepadku przedmiotów związanych z popełnieniem przestępstw określonych w tej normie, nawet jeśli nie są własnością sprawcy.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy podejmowane działania zagrażają zdolności obronnej państwa, a więc rzeczowa ochrona dotyczy zarówno osób, jak i infrastruktury o charakterze militarnym, co obejmuje zarówno jednostki wojskowe, jak i obiekty czy urządzenia istotne dla bezpieczeństwa narodowego. Aby przepis mógł znaleźć zastosowanie, musi wystąpić cel umyślny – działanie w intencji osłabienia mocy obronnej RP. Ponadto przesłanką jest faktyczne popełnienie zamachu, zniszczenie lub uszkodzenie, a także ewentualne przygotowywanie do takich czynów.
Praktyczny przykład zastosowania art. 140 KK może dotyczyć osoby, która usiłuje podpalić budynek należący do jednostki wojskowej. Założeniem sprawcy jest osłabienie obronności kraju poprzez zakłócenie funkcjonowania tej jednostki. Jeśli uda mu się spowodować pożar zniszczający mienie, może podlegać karze określonej w § 1. Gdyby wskutek pożaru doszło do śmierci lub poważnych obrażeń u personelu jednostki, odpowiedzialność karną zwiększa § 2. Przygotowania do takiego podpalenia, np. zakup materiałów wybuchowych, są zagrożone karą na podstawie § 3.
Zdarza się, że stosujący prawo nieprawidłowo interpretują zakres przedmiotowy przepisu, myląc obiekty o znaczeniu cywilnym z tymi, które mają charakter obronny. Istotne jest, by dokładnie ustalić związek obiektu lub urządzenia z obronnością państwa. Inną pomyłką jest niewspółmierność kary z rzeczywistymi skutkami czynu, gdy sąd nie bierze pod uwagę stopnia szkody ani okoliczności wpływających na ciężar odpowiedzialności. Przepis zawiera też możliwość przepadku przedmiotów, co czasem jest pomijane w praktyce procesowej. W przypadku indywidualnych problemów związanych ze stosowaniem tego przepisu, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.