Art. 142 Kodeksu karnego określa dwa odrębne przestępstwa związane z prowadzeniem zaciągu do obcej służby wojskowej albo służby najemnej, zróżnicowane pod względem prawnej oceny i wymiaru kary. W paragrafie pierwszym zakazane jest prowadzenie zaciągu obywateli polskich lub cudzoziemców przebywających w Polsce do służby wojskowej w obcym wojsku lub w obcej organizacji wojskowej, wbrew przepisom ustawy. Polega to na nakłanianiu, namawianiu czy organizowaniu osób do podjęcia takiej służby, gdy jest to zabronione przez obowiązujące prawo. Za to przestępstwo przewidziana jest kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Druga część przepisu, w paragrafie drugim, dotyczy bardziej zawężonego i surowiej traktowanego przestępstwa, tj. prowadzenia zaciągu do zakazanej przez prawo międzynarodowe wojskowej służby najemnej lub opłacania, organizowania, szkolenia albo wykorzystywania takiej służby najemnej. Tutaj zagrożenie karą jest wyższe – od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Podkreślić należy, że służba najemna, czyli udział w działaniach zbrojnych na rzecz obcych podmiotów w zamian za wynagrodzenie i poza oficjalną służbą wojskową, jest prawnie zakazana. Przepis ten ma zatem na celu przeciwdziałanie wszelkim formom nielegalnego werbunku do obcych służb zbrojnych i służby najemnej, chroniąc suwerenność i bezpieczeństwo państwa oraz wykorzystywanej w ten sposób osoby. Przepis znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy osoba zorganizuje lub prowadzi werbunek wbrew przepisom, czyli bez spełnienia wymogów prawa dotyczącego zaciągu do obcej służby wojskowej bądź gdy angażuje innych do zakazanej służby najemnej. Przykładem może być sytuacja, gdy obywatel Polski, nieuprawniony do tego, nakłania kolegów do wstąpienia do obcej armii lub organizacji paramilitarnej, oferując jednocześnie pomoc w przejściu procedur czy zapewniając wsparcie finansowe. W praktyce często pojawiają się błędy na etapie rozróżniania między legalnym i nielegalnym rekrutowaniem, zwłaszcza w zakresie oceny, czy dana służba wojskowa jest „obca” i czy zaciąg odbywa się „wbrew przepisom ustawy”. Warto także zwrócić uwagę na błędne rozumienie pojęcia służby najemnej, które nie zawsze obejmuje wszelką formę udziału w służbie zagranicznej. Art. 142 KK stanowi ochronę interesu publicznego i bezpieczeństwa państwa przed zewnętrznymi zagrożeniami militarnymi oraz nadużyciami wobec osób zaciąganych. W indywidualnych sprawach dotyczących zastosowania tego przepisu zaleca się konsultację z prawnikiem, by dokładnie ocenić specyfikę sytuacji i przepisy prawa.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.