Art. 172.

Art. 172 Kodeksu karnego stanowi, że osoba, która przeszkadza w działaniu mającym na celu zapobieżenie poważnemu zagrożeniu dla życia lub zdrowia wielu osób bądź mienia o wielkich rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Przepis ten nakłada odpowiedzialność karną za ingerencję w proces ratowania lub zabezpieczenia przed niebezpieczeństwem o poważnych skutkach. Takie działanie może mieć charakter aktywny, np. przeszkadzanie służbom ratowniczym, lub bierny, np. zaniechanie w sytuacji, gdy obowiązek działania ciąży na danej osobie. Celem normy jest zapewnienie skuteczności działań prewencyjnych i ratowniczych ważnych dla ochrony życia i zdrowia znacznej liczby osób oraz ochrony cennego mienia.

Przepis ma zastosowanie, gdy istnieje realne zagrożenie dotykające wiele osób lub duże wartości majątkowe, a dana osoba celowo lub w wyniku rażącego niedbalstwa utrudnia lub uniemożliwia podjęcie skutecznych działań zaradczych. Przeszkodzenie musi być powiązane z działaniem zapobiegającym zagrożeniu, a samo zagrożenie musi mieć rozmiary kwalifikowane jako duże – co oznacza wyjątkową wagę przypadku. Istotne jest, że normę stosuje się również wtedy, gdy działanie ma charakter czasowy lub częściowy, lecz skutkiem tego jest zmniejszenie skuteczności ochrony.

Przykładowo może to dotyczyć sytuacji, gdy podczas pożaru budynku osoba uniemożliwia strażakom wejście i prowadzenie akcji ratunkowej, blokując drzwi lub prowadząc działania dezinformujące. W takim wypadku przepis art. 172 KK znajduje swoje zastosowanie, ponieważ zagrożone jest życie i zdrowie wielu osób a także potencjalnie mienie o dużej wartości. Osoba naruszająca porządek prawny swoim zachowaniem utrudnia skuteczne zapobieżenie szkodzie, co zgodnie z normą jest przestępstwem.

Częstym błędem przy stosowaniu art. 172 KK jest mylenie przeszkadzania z nieumyślnym brakiem działania lub trudnościami organizacyjnymi. Przepis wymaga, żeby przeszkodzenie było świadome i rzeczywiście wpływało negatywnie na działania zapobiegawcze. Ponadto często pojawia się problem z oceną, kiedy zagrożenie jest na tyle poważne, by norma mogła być zastosowana. Nie każde utrudnienie kwalifikuje się pod tę kategorię, ważna jest proporcjonalność oraz celowość zachowania. W przypadku wątpliwości co do indywidualnej sytuacji rekomenduje się konsultację z prawnikiem, który dokładnie oceni spełnienie przesłanek przestępstwa.