Artykuł 297 Kodeksu karnego reguluje kwestie związane z przestępstwami polegającymi na przedkładaniu nierzetelnych dokumentów w celu pozyskania wsparcia finansowego lub zamówienia publicznego. Przepis wskazuje, że osoba, która dla siebie lub innej osoby stara się uzyskać kredyt, pożyczkę, gwarancję, dotację, subwencję, instrument płatniczy lub zamówienie publiczne i do tego celu używa podrobionych, przerobionych, poświadczających nieprawdę albo nierzetelnych dokumentów czy pisemnych oświadczeń, podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Dodatkowo, identyczna sankcja grozi temu, kto mimo obowiązku nie zgłasza sytuacji mającej wpływ na ograniczenie lub wstrzymanie całego wsparcia finansowego lub zamówienia publicznego albo na dalsze korzystanie z instrumentu płatniczego. Trzeci paragraf tego artykułu przewiduje możliwość uniknięcia kary przez osobę, która dobrowolnie, przed wszczęciem postępowania karnego, zapobiegnie wykorzystaniu nienależnego wsparcia, zrezygnuje z dotacji lub zamówienia albo zaspokoi roszczenia pokrzywdzonego.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy w obrocie prawnym pojawia się usiłowanie uzyskania korzyści majątkowej przez posługiwanie się fałszywymi dokumentami lub zatajenie istotnych informacji wpływających na udzielenie wsparcia finansowego lub zamówienia. Dotyczy to podmiotów takich jak banki, jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów szczególnych, a także organów i instytucji dysponujących środkami publicznymi. Oznacza to, że odpowiedzialność karna może zostać poniesiona nie tylko za bezpośrednie fałszowanie dokumentów, ale także za zaniechanie obowiązku informowania o okolicznościach wpływających na wysokość czy kontynuację wsparcia.
W codziennej praktyce może to wyglądać następująco: przedsiębiorca ubiega się o dotację z funduszy publicznych na rozwój działalności gospodarczej. W celu uzyskania dotacji przedkłada sfałszowane zaświadczenie o obrotach firmy lub zmanipulowany raport finansowy. Gdy sprawa zostaje wykryta, w przypadku zgłoszenia się do właściwego organu przed rozpoczęciem postępowania, przedsiębiorca może uniknąć kary. Jednak brak zgłoszenia zmian, które wpływają na możliwość dalszego korzystania z pieniędzy, zgodnie z paragrafem 2, również skutkować będzie sankcjami.
Najczęściej pojawiające się błędy związane z tym przepisem dotyczą błędnego rozumienia, że więzienie grozi tylko za fałszerstwo dokumentów w formie podrobienia. Tymczasem istotą jest także używanie nierzetelnych lub poświadczających nieprawdę dokumentów, a także brak powiadomienia o zdarzeniach mających wpływ na wsparcie. Ponadto, mylnie niektórzy zakładają, że jeśli nie uzyskają osobiście korzyści, nie podlegają odpowiedzialności, a w rzeczywistości przepis obejmuje również działanie na rzecz innej osoby. Warto pamiętać również o możliwości uniknięcia odpowiedzialności karnej, którą reguluje paragraf 3.
Artykuł 297 KK pełni ważną funkcję prewencyjną i ochronną w obszarze finansów publicznych oraz obrotu gospodarczego. W każdej indywidualnej sprawie warto zasięgnąć porady prawnika, który szczegółowo oceni stan faktyczny i podpowie możliwe działania zgodne z obowiązującym prawem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.