Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

Art. 41a.

§ 1.Sąd może orzec zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego lub inne przestępstwo przeciwko wolności oraz w razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym zwłaszcza przemocy wobec osoby najbliższej. Zakaz lub nakaz może być połączony z obowiązkiem zgłaszania się do Policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu, a zakaz zbliżania się do określonych osób – również kontrolowany w systemie dozoru elektronicznego.

§ 1a.Sąd na wniosek pokrzywdzonego orzeka zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności. Zakaz lub nakaz może być połączony z obowiązkiem zgłaszania się do Policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu, a zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego – również kontrolowany w systemie dozoru elektronicznego.

§ 2.Sąd orzeka zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności. Zakaz lub nakaz może być połączony z obowiązkiem zgłaszania się do Policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu, a zakaz zbliżania się do określonych osób – również kontrolowany w systemie dozoru elektronicznego.

§ 3.Sąd może orzec zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu dożywotnio w razie ponownego skazania sprawcy w warunkach określonych w § 2.

§ 3a.W razie orzeczenia nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym za przestępstwa określone w rozdziałach XXV i XXVI sąd orzeka na ten sam okres zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego.

§ 4.Orzekając zakaz zbliżania się do określonych osób, sąd wskazuje odległość od osób chronionych, którą skazany obowiązany jest zachować.

§ 5.Orzekając nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, sąd określa termin jego wykonania.

§ 6.Zakaz kontaktowania się z określoną osobą obejmuje wszelkie czynności związane z próbą nawiązania kontaktu z osobą chronioną, w tym podejmowane przez skazanego za pośrednictwem innej osoby lub z wykorzystaniem sieci teleinformatycznej.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 41a Kodeksu karnego wprowadza możliwość orzekania przez sąd różnych zakazów związanych z kontaktami i miejscami pobytu skazanego. Przepis ten umożliwia sądowi zastosowanie zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakazu kontaktowania się z określonymi osobami, zakazu zbliżania się do nich lub nakazu okresowego opuszczenia lokalu wspólnie zajmowanego z pokrzywdzonym. Ponadto, zakazy te mogą być połączone z obowiązkiem zgłaszania się do Policji lub innego wyznaczonego organu oraz – szczególnie w przypadku zakazu zbliżania – mogą być kontrolowane elektronicznie. Normy te przeważnie dotyczą przestępstw popełnionych na szkodę małoletnich, przestępstw przeciwko wolności seksualnej, obyczajności oraz umyślne przestępstwa z użyciem przemocy, szczególnie wobec osób najbliższych.

Przepis ma zastosowanie głównie w kontekście skazania sprawcy określonych przestępstw seksualnych oraz przemocy, w tym też gdy orzeczono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia. W takich sytuacjach i na wniosek pokrzywdzonego lub z urzędu, sąd może zastosować zakazy mające na celu ochronę ofiary przed dalszymi naruszeniami jej wolności i bezpieczeństwa. Zakaz może być orzekany także dożywotnio, jeśli sprawca popełni ponownie przestępstwo określone w paragrafie 2. Dodatkowo sąd precyzuje odległość, którą skazany musi zachować w przypadku zakazu zbliżania się do danej osoby oraz określa termin obowiązywania nakazu opuszczenia lokalu.

Przykładem zastosowania tego przepisu może być sytuacja, gdy osoba została skazana za przestępstwo na szkodę małoletniego członka rodziny. Sąd może wtedy orzec, aby skazany nie zbliżał się do dziecka na określoną odległość, zakazać mu kontaktu przez telefon lub internet, a także nakazać tymczasowe opuszczenie wspólnie zajmowanego mieszkania. W ten sposób chroni się fizyczną i psychiczną integralność pokrzywdzonego, a obowiązek zgłaszania się na Policję umożliwia monitorowanie przestrzegania tych zakazów.

W praktyce przy stosowaniu art. 41a KK pojawiają się jednak nieporozumienia, takie jak błędne rozumienie zakresu zakazu kontaktu lub niedokładne określenie miejsc i osób, których dotyczy zakaz. Często dochodzi także do niedopełnienia obowiązków związanych ze zgłaszaniem się do organów kontrolujących lub do błędów przy wyznaczaniu odległości, które skazany powinien zachować. Warto pamiętać, że zakazy z tego artykułu mają precyzyjnie określony cel ochrony pokrzywdzonego i nie stanowią dania sądowi arbitralnej swobody, lecz powinny odnosić się ściśle do okoliczności danej sprawy. W każdej indywidualnej sytuacji interpretacja i zastosowanie art. 41a KK wymaga konsultacji z profesjonalnym prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy sąd może orzec zakaz zbliżania się do określonych osób?

Sąd może to zrobić po skazaniu za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej, obyczajności lub za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, zwłaszcza wobec osoby najbliższej.

Czy zakaz kontaktowania się obejmuje też kontakt przez Internet?

Tak, zakaz kontaktowania się obejmuje wszelkie próby nawiązania kontaktu, w tym również za pośrednictwem sieci teleinformatycznej.

Na jak długo może zostać orzeczony zakaz przebywania w określonych miejscach?

Sąd określa termin wykonywania nakazu opuszczenia lokalu, a zakaz zbliżania może być także orzeczony dożywotnio w przypadku ponownego skazania.

Czy zakaz zbliżania się może być monitorowany elektronicznie?

Tak, zakaz zbliżania się do określonych osób może być kontrolowany systemem dozoru elektronicznego.

Czy w każdej sprawie z tego przepisu można liczyć na takie zakazy?

Orzeczenie zakazu zależy od konkretnej sytuacji i decyzji sądu; w indywidualnych przypadkach warto skonsultować swoją sytuację z prawnikiem.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy