Art. 43a.

Art. 43a Kodeksu karnego wprowadza możliwość orzekania świadczeń pieniężnych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, wiążąc je z wybranymi przestępstwami. Przepis ten w § 1 stanowi, że sąd może, zamiast wymierzenia kary lub w innych określonych przypadkach, orzec takie świadczenie pieniężne, którego maksymalna wysokość nie może przekroczyć 60 000 zł. W § 2 przepis wyraźnie nakłada obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego w przypadku skazania za wyliczone przestępstwa, ustalając minimalną kwotę na co najmniej 5 000 zł oraz maksymalną wysokość zgodnie z § 1. § 3 dotyczy innych wykroczeń lub przestępstw, gdzie obowiązek orzeczenia świadczenia wynosi co najmniej 10 000 zł, zwłaszcza jeśli czyn polegał na złamaniu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ostatecznie § 4 odnosi się do przestępstw bójki lub pobicia, gdzie sąd ma obowiązek orzec świadczenie na co najmniej 5 000 zł, a gdy jednocześnie orzeka obowiązek lub nawiązkę, ma prawo, ale nie obowiązek, tego świadczenia udzielić. Przepis ten ma na celu wsparcie osób pokrzywdzonych poprzez kierowanie do konkretnego funduszu środków pieniężnych zasądzanych od sprawców przestępstw. Zastosowanie art. 43a KK zachodzi zawsze, gdy oskarżony zostanie skazany za wyliczone w przepisie przestępstwa, a także w sytuacjach, gdy sąd zdecyduje odstąpić od wymierzenia kary, a ustawa to przewiduje – wtedy może dodatkowo nałożyć świadczenie pieniężne. Dzięki temu fundusz może gromadzić środki na pomoc pokrzywdzonym i na działalność postpenitencjarną. Przykład codziennego zastosowania to sytuacja, gdy osoba skazana za spowodowanie wypadku drogowego w stanie nietrzeźwości, będącego zabronionym czynem w art. 178a § 1 kk, oprócz wymierzenia kary, zostaje zobowiązana do zapłaty świadczenia na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym w kwocie minimum 5 000 zł. To zobowiązanie realizowane jest na podstawie art. 43a § 2. Ten przepis ma na celu nie tylko karanie sprawców, ale i konkretne wsparcie ofiar przestępstw. Najczęstsze błędy w stosowaniu tego przepisu to pominięcie obowiązku orzeczenia świadczenia pieniężnego mimo jednego z wymienionych przestępstw lub nieprawidłowe określenie minimalnej kwoty – przepisy jasno wskazują minimalne wartości od 5 000 lub 10 000 zł, w zależności od rodzaju czynu. Ponadto do świadczenia tego odnosi się ograniczenie maksymalnej wysokości do 60 000 zł, czego czasem nie przestrzega się w orzeczeniach. Art. 43a podkreśla również, że świadczenie jest na rzecz konkretnego funduszu, co jest ważne z punktu widzenia kierunku wpływów. W sytuacji indywidualnej zaleca się skonsultowanie z prawnikiem w celu prawidłowego zastosowania normy i ustalenia wymiaru świadczenia pieniężnego zgodnie z omawianym przepisem.