Art. 235 Kodeksu postępowania cywilnego określa zasady przeprowadzania postępowania dowodowego przed sądem orzekającym. Zgodnie z § 1, główną zasadą jest, że dowody powinny być przeprowadzane przed sądem, który prowadzi sprawę, jednak istnieją wyjątki, gdy charakter dowodu, poważne niedogodności lub niewspółmierność kosztów względem wartości przedmiotu sporu uzasadniają przekazanie dowodu innemu sędziemu lub sądowi. Przepis dopuszcza więc elastyczność, aby nie obciążać nieproporcjonalnie stron i wymiaru sprawiedliwości. Z kolei § 2 wprowadza możliwość przeprowadzania dowodu na odległość, w ramach posiedzenia zdalnego, o ile charakter dowodu na to pozwala, co jest istotne we współczesnym postępowaniu z wykorzystaniem technologii. Natomiast § 3 powierza Ministerstwu Sprawiedliwości zadanie określenia szczegółów dotyczących urządzeń i środków technicznych wykorzystywanych do takiego zdalnego przeprowadzania dowodów oraz zapewnienie właściwego zabezpieczenia materiałów dowodowych przed utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem.
Przepis znajduje zastosowanie zawsze, gdy przeprowadza się dowody w sprawach cywilnych i pozwala na przekazanie dowodu innemu sędziemu lub sądowi, gdy jest to uzasadnione względami praktycznymi lub ekonomicznymi. Przepisy te mają również znaczenie w sytuacjach wymagających zastosowania nowoczesnych technologii, gdy ze względu na charakter dowodu możliwe jest jego zdalne przeprowadzenie, na przykład na odległość, co może poprawiać efektywność i dostępność postępowania.
Przykładowa sytuacja praktyczna to sprawa gdzie świadek mieszka bardzo daleko od sądu lub jest osobą niepełnosprawną. Przeprowadzenie dowodu z jego udziałem bezpośrednio przed sądem mogłoby generować wysokie koszty i znaczące niedogodności. Wówczas sąd może zlecić przeprowadzenie dowodu sędziemu wyznaczonemu lub innemu sądowi bliżej świadka, albo postanowić o zdalnym przesłuchaniu w ramach posiedzenia zdalnego, stosując odpowiednie urządzenia techniczne zgodnie z ustaleniami Ministra Sprawiedliwości.
Do często popełnianych błędów należą zbyt rygorystyczne trzymanie się zasady przeprowadzania dowodu wyłącznie przed sądem orzekającym bez uwzględnienia wyjątków wynikających z charakteru dowodu lub ekonomicznych przesłanek. Ponadto może dochodzić do nieprawidłowego stosowania zdalnych posiedzeń dowodowych bez odpowiedniego zabezpieczenia technicznego lub naruszenia zasad ochrony danych i materiałów dowodowych. Warto także pamiętać, że sam przepis nie reguluje szczegółowo wszystkich technicznych aspektów, co pozostaje w gestii Ministra Sprawiedliwości i wymaga ich przestrzegania.
W indywidualnych sprawach dotyczących przeprowadzania dowodów zgodnie z art. 235 KPC zaleca się konsultację z prawnikiem w celu właściwego zastosowania przepisu do konkretnego stanu faktycznego i prawnego.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.