Art. 271 Kodeksu postępowania cywilnego reguluje formę składania zeznań przez świadków podczas postępowania sądowego. Przepis w paragrafie 1 wskazuje, że świadek ma obowiązek złożyć zeznanie ustnie, zaczynając od odpowiedzi na pytania przewodniczącego – w szczególności powinien wyjaśnić, co i z jakiego źródła wiadomo mu w sprawie. Po tym wstępnym etapie sędziowie oraz strony postępowania mogą zadawać świadkowi dalsze pytania wyjaśniające lub poszerzające temat zeznań. Paragraf 2 wprowadza wyjątek w stosunku do osób niemych i głuchych, które składają zeznania na piśmie lub przy pomocy biegłego, co umożliwia im udział w postępowaniu mimo ograniczeń w komunikacji ustnej.
Przepis znajdzie zastosowanie w każdej sprawie cywilnej, w której konieczne jest przesłuchanie świadka. Sytuacja ta dotyczy zarówno spraw zwykłych, np. potwierdzania okoliczności faktycznych, jak i bardziej skomplikowanych, gdzie świadek może posłużyć dowodem. Zastosowanie paragrafu 2 jest istotne wtedy, gdy świadek nie może porozumiewać się ustnie z powodów fizycznych. Wówczas sąd dba o to, by zeznania zostały złożone w inny sposób, gwarantując równość stron i możliwość skutecznego przedstawienia dowodów.
Przykładowo, jeśli w sprawie o zapłatę ktoś jest świadkiem ustalającym fakty związane z umową, przewodniczący pyta go najpierw, co wie i skąd, dzięki czemu świadek określa swoje źródła informacji. Następnie strony i sędziowie mogą dopytać o szczegóły, by lepiej ocenić wiarygodność zeznań. Gdy świadek jest niemy, zamiast zeznań ustnych, sporządza zeznanie na piśmie albo korzysta z tłumacza biegłego, gwarantując prawidłowość komunikacji. Takie działanie umożliwia pełne i sprawiedliwe wykorzystanie świadków w procesie.
Często pojawiają się nieporozumienia dotyczące obowiązku ustnej formy zeznań lub sposobu przesłuchiwania osób niesłyszących i niemówiących. Niekiedy strony lub świadkowie mylnie zakładają, że świadek musi zawsze odpowiadać wyłącznie na pytania stron, podczas gdy ustawowy priorytet ma pytanie przewodniczącego. Błędem jest również pomijanie formy pisemnej dla osób niemych lub głuchych, co narusza gwarancję równości procesowej. Z tego względu znajomość Art. 271 KPC jest kluczowa dla prawidłowego prowadzenia postępowania i unikania proceduralnych uchybień. W indywidualnych przypadkach warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo zrozumieć zasady przesłuchiwania świadków i ułatwić przebieg postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.