Art. 272.

Art. 272 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że świadkowie, których zeznania są sprzeczne względem siebie, mogą zostać poddani konfrontacji. Oznacza to, że w sytuacji, gdy dwie lub więcej osób przedstawiają odmienne wersje tych samych faktów, sąd ma prawo zorganizować bezpośrednie spotkanie tych świadków w celu wyjaśnienia różnic. Takie działanie ma na celu rozwianie wątpliwości poprzez zestawienie zeznań, co może pomóc w ustaleniu prawdy. Konfrontacja nie jest narzucana automatycznie – jest narzędziem proceduralnym dostępnym do wykorzystania na etapie rozpoznawania dowodów. Przepis ten wpisuje się w szerzej pojęte zasady prawidłowego i rzetelnego ustalania faktów w procesie cywilnym.

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy w sprawie są co najmniej dwaj świadkowie podający sprzeczne wersje zdarzeń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Może to dotyczyć na przykład różnic w opisie okoliczności zdarzenia lub zaprzeczenia przez jednego świadka relacji przedstawionej przez innego. Sąd, zauważając te rozbieżności, może zadecydować o konfrontacji, aby w jednoznaczny sposób skonfrontować świadków z ich wzajemnymi zeznaniami. W praktyce procedura ta służy do wyeliminowania niejasności i wzmocnienia wiarygodności zeznań poprzez bezpośrednią reakcję na istniejące sprzeczności.

Przykładem zastosowania art. 272 KPC może być sytuacja, w której dwóch świadków opisuje zdarzenie drogowe: jeden wskazuje, że kierowca A zachował się zgodnie z przepisami, a drugi, że dopuścił się zaniedbania. Sąd, widząc sprzeczność, zwołuje konfrontację, podczas której świadkowie mają możliwość przedstawienia swoich argumentów i odnieśienia się do wątpliwości co do poprawności swoich zeznań. Dzięki temu sąd może lepiej ocenić wiarygodność świadków i uzyskać pełniejszy obraz sytuacji faktycznej. Konfrontacja może ujawnić, czy rozbieżności wynikają z błędu, pomyłki, czy celowego działania świadków.

Częstym błędem przy stosowaniu art. 272 KPC jest mylenie konfrontacji ze zwykłym przesłuchaniem świadków odrębnie lub nadmierne jej stosowanie mimo braku wyraźnej sprzeczności. Konfrontacja jest narzędziem doraźnym i powinna być stosowana celowo oraz wyważenie, aby nie naruszać praw świadków ani nie powodować niepotrzebnego napięcia. Istotne jest także, by sąd jasno wskazał, które zeznania są sprzeczne oraz jaki cel ma konfrontacja. Należy pamiętać, że konfrontacja nie ma charakteru karzącego, ale służy lepszemu wyjaśnieniu sprawy. W razie wątpliwości co do stosowania tego przepisu zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, który dokładnie oceni przesłanki i celowość konfrontacji w danej sprawie.