Art. 297.

Artykuł 297 Kodeksu postępowania cywilnego określa prawa osoby trzeciej, która została wezwana na termin oględzin w toku postępowania sądowego. Zgodnie z tym przepisem, taka osoba ma prawo domagać się zwrotu wydatków koniecznych związanych ze stawiennictwem przed sądem, a także wynagrodzenia za utratę zarobku na równi ze świadkiem. Ponadto, przepis przewiduje zwrot także tych wydatków, które wiążą się z dostarczeniem przedmiotu oględzin do sądu lub jego przedstawienia podczas oględzin. Przepis ten wprowadza zatem mechanizm rekompensaty kosztów poniesionych przez osobę, która choć nie jest stroną postępowania, została zobowiązana do uczestnictwa w czynnościach procesowych.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba trzecia, czyli ktoś niebędący stroną sporu, zostaje wezwany do udziału w oględzinach prowadzonych przez sąd. Oględziny są jedną z czynności dowodowych polegających na bezpośrednim zapoznaniu się przez sąd z określonym przedmiotem lub miejscem. Jeśli taka osoba musi stawić się przed sądem, aby uczestniczyć w oględzinach, a tym samym ponosi związane z tym koszty, przepis gwarantuje jej prawo do zwrotu tych wydatków, w tym także rekompensaty utraty zarobków, analogicznie jak w przypadku świadka. Zwrot może również dotyczyć kosztów transportu lub innych niezbędnych działań związanych z dostarczeniem przedmiotu oględzin.

Praktyczny przykład: Wyobraźmy sobie, że sąd prowadzi postępowanie dotyczące sporu o uszkodzenie mienia, a właściciel warsztatu motoryzacyjnego, który nie jest stroną postępowania, został wezwany na oględziny, aby przedstawić i udostępnić narzędzie będące przedmiotem sporu. Właściciel ten poniósł koszty dojazdu do sądu oraz stracił dzień pracy. Zgodnie z art. 297 KPC przysługuje mu zwrot tych wydatków oraz wynagrodzenie za utracone zarobki. Podobnie może domagać się zwrotu kosztów transportu narzędzia do sądu, jeśli było to konieczne. W ten sposób przepis chroni jego interesy finansowe związane z udziałem w oględzinach.

Często pojawiają się nieporozumienia dotyczące tego, kto i w jakim zakresie może żądać zwrotu wydatków na podstawie art. 297 KPC. Przepis ten dotyczy wyłącznie osoby trzeciej wezwana na oględziny, a nie strony postępowania czy jej przedstawiciela. Ponadto, by mieć prawo do zwrotu wynagrodzenia za utratę zarobku, osoba ta musi faktycznie utracić dochód w związku z uczestnictwem w oględzinach. Niekiedy błędnie zakłada się, że wszystkie koszty, nawet te niekonieczne lub nadmierne, muszą być zwracane, co nie jest prawdą. Przepis wymaga, by wydatki były konieczne i związane bezpośrednio z udziałem w oględzinach. Warto pamiętać, że w indywidualnych sprawach mogą wystąpić szczególne okoliczności, dla których korzystne będzie skonsultowanie się z prawnikiem, by właściwie ocenić zakres i zasadność roszczeń zwrotu kosztów na podstawie art. 297 KPC.