Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 357.

§ 1.Postanowienia ogłoszone na posiedzeniu jawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Postanowienia te doręcza się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

§ 2.Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Doręczając postanowienie stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, należy ją pouczyć o dopuszczal- ności, warunkach, terminie i sposobie złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia tego postanowienia i wniesienia środka zaskarżenia albo o tym, że postanowienie nie podlega uzasadnieniu lub zaskarżeniu.

§ 21.Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlega ono zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

§ 22.Ilekroć przepis szczególny nakazuje sądowi uzasadnić z urzędu postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym, postanowienie to doręcza się z urzędu z uzasadnieniem.

§ 23.Podlegające zaskarżeniu postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd może z urzędu uzasadnić, jeżeli pozwoli to na usprawnienie postępowania lub jeżeli postanowienie dotyczy przyznania zwrotu kosztów osobie niebędącej stroną. W takim przypadku postanowienie z uzasadnieniem doręcza się wszystkim stronom lub osobom, których to postanowienie dotyczy.

§ 24.Doręczenie przez sąd z urzędu postanowienia z uzasadnieniem wydanego na posiedzeniu niejawnym zwalnia stronę od obowiązku zgłoszenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem.

§ 3.O ile przepis szczególny nie nakazuje doręczyć z urzędu postanowienia z uzasadnieniem, uzasadnienie sporządza się w terminie tygodnia od dnia wpływu do właściwego sądu wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, a jeżeli wniosek był dotknięty brakami – od dnia usunięcia tych braków.

§ 4.Postanowień, które odnoszą się wyłącznie do innych osób (świadka, biegłego, osoby trzeciej), nie doręcza się stronom; osobom, których te postanowienia dotyczą, doręcza się je tylko wówczas, gdy nie były one obecne na posiedzeniu, na którym postanowienia te zostały wydane.

§ 5.Wydając postanowienie, nawet niepodlegające zaskarżeniu, sąd może przy nim zwięźle wskazać zasadnicze powody rozstrzygnięcia, jeżeli mając na względzie okoliczności sprawy uzna, że pozwoli to na usprawnienie postępowania. Wskazanie zasadniczych powodów rozstrzygnięcia następuje w sposób odróżniający je od uzasadnienia postanowienia.

§ 6.Wydając postanowienie podlegające zaskarżeniu sąd może, według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, postanowić o odstąpieniu od jego uzasadnienia, jeżeli w całości uwzględnia zawarty w piśmie procesowym wniosek strony i podziela argumenty strony przytoczone na jego poparcie. W postanowieniu należy powołać to pismo. Jeżeli pismo to zostanie doręczone później niż postanowienie, termin do złożenia zażalenia biegnie od dnia doręczenia tego pisma.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 357 Kodeksu postępowania cywilnego szczegółowo reguluje zasady uzasadniania i doręczania postanowień sądu wydawanych na posiedzeniach jawnych oraz niejawnych. Przepis rozróżnia sytuacje, kiedy postanowienia podlegają uzasadnieniu i doręczeniu na żądanie strony w terminie tygodniowym, od tych, które są doręczane z urzędu. W przypadku postanowień wydanych na posiedzeniu jawnym, sąd uzasadnia je tylko gdy są zaskarżalne i na żądanie strony, którą to uzasadnienie i doręczenie dotyczy. Analogicznie, postanowienia na posiedzeniu niejawnym są doręczane automatycznie, jednak uzasadnienie również jest sporządzane jedynie na żądanie w terminie tygodniowym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej lub sąd uzasadnia postanowienie z urzędu. Dodatkowo przepis przewiduje wyjątki i możliwości wcześniejszego uzasadnienia, co pozwala usprawnić postępowanie sądowe. Ponadto, jeżeli postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym dotyczy przyznania zwrotu kosztów osobie niebędącej stroną, sąd może z własnej inicjatywy sporządzić uzasadnienie i doręczyć je wszystkim zainteresowanym. Przepis porusza też kwestie doręczenia i pouczeń dla stron niezastępowanych profesjonalnymi pełnomocnikami, co ma na celu ochronę ich praw procesowych.

Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy sąd wydaje postanowienie - zarówno na posiedzeniu jawnym, jak i niejawnym. Kluczowe są tutaj okoliczności, czy postanowienie podlega zaskarżeniu oraz czy strona zażądała jego uzasadnienia i doręczenia w wyznaczonym terminie. Regulacja ta ma na celu zapewnienie równowagi między prawem stron do zaskarżenia i zapoznania się z motywacją sądu a efektywnością postępowania. Szczególnie istotne jest stosowanie właściwych terminów - tygodnia od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia - które mają znaczenie procesowe dla następnych etapów, np. wniesienia zażalenia. Ponadto Kodeks przewiduje sytuacje, w których uzasadnienie następuje z urzędu, co zmniejsza ryzyko naruszenia praw procesowych stron.

Przykładowo, wyobraźmy sobie sprawę o rozwód, gdzie sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym o zabezpieczeniu kontaktów z dzieckiem. Strona, która chce zaskarżyć to postanowienie, musi w terminie tygodnia po doręczeniu postanowienia zażądać jego uzasadnienia. Dopiero wtedy sąd sporządzi i doręczy uzasadnienie, które pozwoli stronie przygotować skuteczny środek zaskarżenia. W tej sytuacji strona nieposiadająca pełnomocnika zostanie poinformowana o prawach i terminach związanych z uzasadnieniem i zażaleniem. Jeśli postanowienie nie podlega uzasadnieniu lub zaskarżeniu, strona nie otrzyma formalnego uzasadnienia, ale sąd może wskazać krótkie powody swojego rozstrzygnięcia, co usprawnia postępowanie.

Często popełnianym błędem przy stosowaniu art. 357 KPC jest niedotrzymanie terminów na złożenie wniosku o uzasadnienie, co skutkuje utratą możliwości skutecznego zaskarżenia. Również mylona jest zasada obowiązku uzasadnienia - postanowienia nie zawsze muszą być uzasadniane, a domniemanie jest takie, że uzasadnienie następuje tylko na żądanie strony lub zgodnie z przepisami szczególnymi. Niezrozumienie różnic między postanowieniami wydanymi na posiedzeniu jawnym i niejawnym prowadzi niekiedy do błędnego oczekiwania doręczenia uzasadnienia lub jego braku. Ponadto strony niezastępowane pełnomocnikiem niejednokrotnie nie są odpowiednio pouczone, co może ograniczać ich prawo do wniesienia środka zaskarżenia.

W przypadku indywidualnych wątpliwości dotyczących uzasadniania i doręczania postanowień sądowych zawsze wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, który udzieli wykładni dotyczącej konkretnej sytuacji procesowej.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy sąd musi uzasadnić postanowienie według art. 357 KPC?

Sąd uzasadnia postanowienie wydane na posiedzeniu jawnym lub niejawnym, gdy podlega ono zaskarżeniu i na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodnia od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia.

Czy postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym doręcza się z urzędu?

Tak, postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym są doręczane stronom z urzędu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Co się dzieje, gdy strona nie zażąda uzasadnienia postanowienia w terminie?

Brak żądania uzasadnienia w terminie tygodnia wiąże się z utratą prawa do wystąpienia o uzasadnienie, co często uniemożliwia skuteczne zaskarżenie postanowienia.

Czy sąd może uzasadnić postanowienie bez żądania strony?

Tak, sąd może z urzędu uzasadnić postanowienie niejawnym, jeśli usprawnia to postępowanie lub gdy dotyczy zwrotu kosztów osobie niebędącej stroną.

Jakie informacje powinno zawierać pouczenie dla strony niezastępowanej pełnomocnikiem?

Pouczenie powinno obejmować informacje o dopuszczalności, warunkach, terminie i sposobie złożenia wniosku o uzasadnienie postanowienia i wniesienia środka zaskarżenia lub o braku takiego prawa.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI