PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 3911.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.W przypadku wniesienia apelacji od wyroku wydanego na podstawie art. 1911 można pominąć czynności, które ustawa nakazuje podjąć na skutek wniesienia apelacji, w szczególności nie wzywać powoda do usunięcia jej braków ani uiszczenia opłaty. Sąd drugiej instancji może rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym, nie doręczając apelacji osobie wskazanej jako pozwany ani nie rozpoznając wniosków złożonych wraz z tą apelacją.

§ 2.W przypadku wątpliwości apelację uważa się za wniesioną co do całości wyroku z wnioskiem o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

§ 3.W przypadku stwierdzenia, że powództwo nie jest oczywiście bezzasadne, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W pozostałych przypadkach sąd drugiej instancji oddala apelację.

§ 4.Uzasadnienie wyroku oddalającego apelację sąd drugiej instancji może ograniczyć do odwołania się do ustaleń i wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji.

§ 5.Wyrok z pisemnym uzasadnieniem, o ile je sporządzono, i wymaganymi przez ustawę pouczeniami z urzędu doręcza się tylko powodowi.

§ 6.Przepisu art. 3941 § 11 nie stosuje się.

§ 7.W przypadku uchylenia wyroku wydanego na podstawie art. 1911 w toku ponownego rozpoznania:

1)ilekroć ustawa przewiduje zwrot pozwu, sąd umarza postępowanie;

2)wraz z odpisem pozwu doręcza się pozwanemu odpisy apelacji oraz wyroków sądów obu instancji z uzasadnieniami.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I CZ 37/10Wydział I

Wznowienie postępowania w sprawie uchylenia uchwały spółdzielni

Fragment uzasadnienia

… R. B., J. B. i J. B., jako następcy prawni I. N.-B., w zażaleniu na postanowienie odrzucające ich skargę kasacyjną zarzucili naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3911 § 1 k.p.c. poprzez bezpodstawne uznanie, że nie mają oni przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, a w konsekwencji uznanie, że złożona przez nich skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. W uzasadnieniu zażalenia wskazali, że żądanie uchylenia…
Czytaj orzeczenie
III KRS 10/04Wydział III

Wyjaśnienia pisemne sędziego wobec Krajowej Rady Sądownictwa - wyrok SN

Fragment uzasadnienia

… oznacza, że od- wołanie powinno zawierać przytoczenie podstaw odwołania rozumianych tak jak podstawy kasacyjne w przypadku wniesienia kasacji - art. 3933 § 1 pkt 2 w związku z art. 3911 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., III KRS 2/04, jeszcze nieopublikowany). To zaś zgodnie z art. 39311 § 2 k.p.c. oznacza, iż Sąd Najwyższy był związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżo- nej…
Czytaj orzeczenie
II UK 40/04Wydział II

Utrata prawa do wcześniejszej emerytury a podjęcie działalności

Fragment uzasadnienia

… Rozpoznając sprawę - stosownie do art. 39311 § 1 k.p.c. - w granicach kasacji, Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Wobec przytoczenia w kasacji podstawy wskazanej w art. 3911 pkt 1 k.p.c., Sąd Najwyższy oceniając jej zasadność jest - stosownie do art. 39311 § 2 k.p.c. - związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku. Istotne w sprawie okoliczności są bezsporne, a przedstawiają się…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 391(1): co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 391(1) KPC reguluje szczególny, uproszczony tryb postępowania odwoławczego w sprawach, w których sąd pierwszej instancji oddalił powództwo na podstawie art. 191(1) KPC, czyli uznał je za oczywiście bezzasadne. Paragraf 1 pozwala pominąć czynności, które ustawa zwykle nakazuje podjąć po wniesieniu apelacji: sąd nie musi wzywać powoda do usunięcia braków formalnych ani do uiszczenia opłaty, a apelacja może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym bez doręczania jej osobie wskazanej jako pozwany i bez rozpoznawania wniosków złożonych razem z nią. Paragraf 2 wprowadza domniemanie interpretacyjne: w razie wątpliwości apelację traktuje się jako skierowaną przeciwko całości wyroku i zawierającą wniosek o uchylenie orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zgodnie z § 3 sąd drugiej instancji uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania tylko wtedy, gdy stwierdzi, że powództwo nie jest oczywiście bezzasadne, a w pozostałych wypadkach apelację oddala. Dalsze jednostki redakcyjne dopuszczają uproszczone uzasadnienie wyroku oddalającego apelację (§ 4), nakazują doręczenie orzeczenia wyłącznie powodowi (§ 5), wyłączają stosowanie art. 394(1) § 1(1) KPC (§ 6) oraz porządkują dalszy tok sprawy po uchyleniu wyroku (§ 7).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy zaskarżony wyrok został wydany na podstawie art. 191(1) KPC, a więc w trybie rozpoznania powództwa uznanego za oczywiście bezzasadne bez podejmowania standardowych czynności procesowych. Warunkiem uruchomienia tego trybu jest wniesienie apelacji przez powoda, ponieważ w tym modelu postępowania osoba wskazana w pozwie jako pozwany nie uczestniczy jeszcze w sprawie. Sąd drugiej instancji bada w istocie jedną kwestię: czy ocena o oczywistej bezzasadności powództwa była trafna. Jeżeli uzna, że sprawa wymaga zwykłego rozpoznania, musi uchylić wyrok, a nie orzekać merytorycznie co do żądania pozwu. W razie uchylenia i ponownego rozpoznania sprawy zamiast zwrotu pozwu następuje umorzenie postępowania, a pozwany otrzymuje wraz z odpisem pozwu odpisy apelacji oraz wyroków obu instancji z uzasadnieniami.

Przykład

Powód wnosi pozew, w którym domaga się od sąsiada zapłaty za rzekome "promieniowanie myśli", nie wskazując żadnej podstawy faktycznej możliwej do zweryfikowania. Sąd rejonowy oddala powództwo jako oczywiście bezzasadne na podstawie art. 191(1) KPC, a powód składa apelację bez opłaty i bez sprecyzowania zarzutów. Sąd okręgowy, stosując art. 391(1) KPC, nie wzywa go do uzupełnienia braków, nie doręcza apelacji sąsiadowi i rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym, traktując środek zaskarżenia jako skierowany przeciwko całemu wyrokowi. Uznając, że pierwotna ocena była prawidłowa, oddala apelację i ogranicza uzasadnienie do odwołania się do ustaleń sądu pierwszej instancji, doręczając orzeczenie wyłącznie powodowi.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że brak wezwania do opłaty oznacza odrzucenie apelacji lub pozbawienie prawa do zaskarżenia - przeciwnie, apelacja jest rozpoznawana, tylko w formie uproszczonej. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie rozprawy oraz udziału osoby wskazanej jako pozwany, co w tym trybie nie następuje. Trzecim jest założenie, że sąd drugiej instancji może uwzględnić powództwo - jego rola ogranicza się do oddalenia apelacji albo uchylenia wyroku. Warto też pamiętać, że skrócone uzasadnienie nie oznacza braku kontroli instancyjnej. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę opłacić apelację od wyroku o oczywistej bezzasadności powództwa?

Zgodnie z art. 391(1) § 1 KPC sąd może pominąć wezwanie do uiszczenia opłaty i usunięcia braków apelacji. Brak opłaty nie blokuje więc rozpoznania środka zaskarżenia w tym trybie.

Czy pozwany dowie się o mojej apelacji?

Nie, sąd drugiej instancji może rozpoznać apelację bez doręczania jej osobie wskazanej jako pozwany. Wyrok z uzasadnieniem doręcza się wyłącznie powodowi.

Co się stanie, jeżeli sąd uzna, że powództwo nie było oczywiście bezzasadne?

Wówczas na podstawie art. 391(1) § 3 KPC uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w zwykłym trybie.

Czy sąd odwoławczy może od razu zasądzić dochodzoną kwotę?

Nie. W tym trybie sąd drugiej instancji albo oddala apelację, albo uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

Co dzieje się po uchyleniu wyroku w toku ponownego rozpoznania sprawy?

Jeżeli ustawa przewidywałaby zwrot pozwu, sąd umarza postępowanie. Pozwanemu doręcza się odpis pozwu wraz z apelacją i wyrokami obu instancji z uzasadnieniami.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 391(1)
← Wróć do pełnej ustawy