Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Jeżeli podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona, a skargi kasacyjnej nie oparto także na podstawie naruszenia przepisów postępowania lub podstawa ta okazała się nieuzasadniona, Sąd Najwyższy może na wniosek skarżącego uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy. Przepis art. 415 stosuje się odpowiednio.
Art. 39816 Kodeksu postępowania cywilnego reguluje szczególną sytuację, w której Sąd Najwyższy może samodzielnie uchylić zaskarżony wyrok na wniosek skarżącego i rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty. Przepis przewiduje, że musi istnieć oczywiście uzasadniona podstawa naruszenia prawa materialnego będąca podstawą skargi kasacyjnej. Jednocześnie nie może występować uzasadniona podstawa naruszenia przepisów postępowania albo jeśli taka podstawa jest nieuzasadniona. Innymi słowy, jeśli skarga kasacyjna opiera się na rażącym błędzie materialnym, a zarzuty proceduralne nie znajdują potwierdzenia, Sąd Najwyższy ma prawo do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, korzystając z uprawnień przewidzianych w art. 415 KPC.
Przepis ma zastosowanie przede wszystkim w postępowaniu kasacyjnym przed Sądem Najwyższym, gdy skarżący wskazuje na oczywiste naruszenia prawa materialnego w zaskarżonym orzeczeniu, a jednocześnie zarzuty proceduralne nie wykazują istotnych uchybień. Jest to instrument chroniący przed utrzymywaniem w mocy wyroków rażąco sprzecznych z obowiązującym prawem materialnym, ale nie z powodu przesłanek proceduralnych. Warunkiem jest inicjatywa skarżącego i jego wniosek o uchylenie wyroku oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Zastosowanie przepisu wymaga wyraźnego rozstrzygnięcia, że podstawa naruszenia prawnego jest jasna i jednoznacznie potwierdzona.
Przykładem może być sytuacja, gdy skarżący wniósł skargę kasacyjną przeciwko wyrokowi, który ewidentnie naruszał przepisy materialnego prawa, na przykład błędnie interpretując ustawowe warunki odpowiedzialności cywilnej. Jednocześnie skarga nie wskazała żadnych uchybień formalnych ani proceduralnych, lub też takie zarzuty okazały się bezpodstawne. Wówczas Sąd Najwyższy, na wniosek skarżącego, może uchylić wyrok i sam rozstrzygnąć sprawę, eliminując trwałe błędy orzecznictwa i przyspieszając zakończenie sporu.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 39816 KPC jest niewłaściwe ocenianie podstawy naruszenia prawa materialnego jako oczywistej, podczas gdy w rzeczywistości wymaga ona starannego rozważenia. Ponadto bywa niejasne, czy zarzuty proceduralne zostały należycie zweryfikowane jako nieuzasadnione, co jest przesłanką zastosowania tej normy. Nie należy również mylić tej instytucji z innymi trybami zaskarżenia wyroków, które przewidują odmienne przesłanki i skutki. Artykuł ten wyraźnie łączy możliwość uchylenia orzeczenia z wnioskowym charakterem działania i stosowaniem art. 415 KPC.
W przypadku indywidualnej sytuacji prawnej wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, który pomoże ocenić, czy przesłanki art. 39816 KPC są spełnione i jak prawidłowo sformułować wniosek do Sądu Najwyższego.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Gdy podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona, a zarzuty proceduralne nie znajdują potwierdzenia.
Nie, Sąd Najwyższy podejmuje takie działanie wyłącznie na wniosek skarżącego.
Oznacza to, że Sąd Najwyższy sam rozstrzyga meritum sporu, a nie tylko uchyla wyrok.
Nie, przepis wymaga, aby podstawa naruszenia przepisów postępowania była nieuzasadniona lub w ogóle nie była podniesiona.
Nie, przepis dotyczy postępowania kasacyjnego i jest uzupełnieniem zwykłych środków odwoławczych.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI