Art. 505²⁰.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 505(20) KPC reguluje krajową procedurę uchylenia europejskiego nakazu zapłaty, czyli tytułu wydawanego w postępowaniu transgranicznym na podstawie rozporządzenia nr 1896/2006. Zgodnie z § 1, jeżeli zachodzi podstawa uchylenia określona w przepisach tego rozporządzenia, sąd uchyla nakaz na wniosek pozwanego. Właściwy jest sąd, który nakaz wydał, a gdy nakaz wydał referendarz sądowy - sąd, przed którym wytoczono powództwo. Paragraf 2 wymaga, aby wniosek odpowiadał warunkom pisma procesowego i wskazywał okoliczności uzasadniające uchylenie. Paragraf 3 nakazuje sądowi przed uchyleniem wysłuchać powoda na posiedzeniu albo zażądać od niego oświadczenia na piśmie. Zgodnie z § 4 na postanowienie sądu w przedmiocie uchylenia przysługuje zażalenie, i to niezależnie od tego, czy nakaz uchylono, czy wniosek oddalono.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie do europejskiego nakazu zapłaty, a nie do zwykłego nakazu zapłaty wydawanego w krajowym postępowaniu nakazowym czy upominawczym. Uruchamia go inicjatywa pozwanego - sąd nie działa tu z urzędu, lecz na wniosek. Same podstawy uchylenia nie wynikają z art. 505(20) KPC, ale z rozporządzenia nr 1896/2006; przepis krajowy określa tryb, właściwość sądu i wymagania formalne wniosku. Zastosowanie znajdzie zatem wtedy, gdy pozwany twierdzi, że wystąpiła sytuacja opisana w rozporządzeniu jako uzasadniająca ponowne badanie i uchylenie nakazu. Konieczne jest zachowanie formy pisma procesowego oraz wskazanie konkretnych okoliczności, a nie ogólnikowe zakwestionowanie roszczenia.

Przykład

Przedsiębiorca prowadzący działalność w Polsce otrzymuje informację, że wobec niego wydano europejski nakaz zapłaty na rzecz kontrahenta z innego państwa członkowskiego. Okazuje się, że doręczenie nakazu nastąpiło na nieaktualny adres, a pozwany dowiedział się o sprawie dopiero na etapie działań komornika. Składa on do sądu, który wydał nakaz, wniosek spełniający warunki pisma procesowego, opisując okoliczności doręczenia i wskazując, dlaczego nie mógł się bronić. Sąd przed rozstrzygnięciem wysłuchuje powoda na posiedzeniu lub żąda od niego pisemnego oświadczenia, a następnie wydaje postanowienie, na które każdej ze stron przysługuje zażalenie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest mylenie wniosku o uchylenie z zwykłym sprzeciwem od europejskiego nakazu zapłaty - to dwie różne instytucje, o odmiennych terminach i skutkach. Drugim błędem jest przekonanie, że sąd uchyli nakaz automatycznie po złożeniu wniosku; ocena należy do sądu, a powód ma zapewnioną możliwość wypowiedzenia się. Zdarza się też kierowanie wniosku do niewłaściwego sądu w sytuacji, gdy nakaz wydał referendarz sądowy - wówczas orzeka sąd, przed którym wytoczono powództwo. Wreszcie pozwani niekiedy pomijają wymóg wskazania okoliczności uzasadniających uchylenie, ograniczając się do polemiki z zasadnością roszczenia. Warto też pamiętać, że postanowienie nie jest ostateczne, ponieważ § 4 przewiduje zażalenie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności i tryb właściwy dla danego przypadku.