Art. 505³⁴.

Co stanowi przepis

Art. 505(34) KPC reguluje skutki nieodebrania przez pozwanego nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym. Zgodnie z § 1, jeżeli pozwany mimo powtórzenia zawiadomienia (tzw. drugie awizo, o którym mowa w art. 139 § 1 zdanie drugie) nie odebrał przesyłki, a wcześniej nie doręczono mu w sprawie żadnego pisma w sposób przewidziany w art. 131-138, nakaz zapłaty uznaje się mimo to za doręczony - ale tylko pod jednym warunkiem: adres, pod którym pozostawiono zawiadomienia, musi być zgodny z adresem ujawnionym w rejestrze PESEL. Jeżeli tej zgodności nie ma, fikcja doręczenia nie działa i stosuje się § 2. Przepis ten stanowi zatem wyjątek od ogólnej zasady, że w razie niepodjęcia pierwszego pisma w sprawie sąd nie może poprzestać na doręczeniu zastępczym. Paragraf 2 przewiduje, że gdy po wydaniu nakazu okaże się, iż nie można go doręczyć pozwanemu w kraju, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty i umarza postępowanie, chyba że powód w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż miesiąc, usunie przeszkodę w doręczeniu. Wezwanie do usunięcia przeszkody nie podlega powtórzeniu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie po wydaniu nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, na etapie jego doręczania pozwanemu. Kluczowe jest ustalenie, czy nakaz jest pierwszym pismem kierowanym do pozwanego w danej sprawie, oraz czy adres doręczenia pokrywa się z danymi z rejestru PESEL. Przepis nie działa, gdy zastosowanie ma art. 139 § 2 i 3 albo inny przepis szczególny samodzielnie przewidujący skutek doręczenia. Jeżeli doręczenie w kraju okazuje się niemożliwe, inicjatywa przechodzi na powoda, który w terminie wyznaczonym przez sąd musi usunąć przeszkodę, na przykład wskazać poprawny adres.

Przykład

Przedsiębiorca pozywa konsumenta o zapłatę za niezapłaconą fakturę i podaje adres z umowy. Sąd wydaje nakaz zapłaty, przesyłka jest dwukrotnie awizowana i wraca niepodjęta. Sąd sprawdza rejestr PESEL: jeżeli adres z umowy pokrywa się z adresem z rejestru, nakaz uznaje się za doręczony i biegnie termin na wniesienie sprzeciwu. Jeżeli jednak w PESEL figuruje inny adres, sąd wezwie powoda do usunięcia przeszkody w terminie do miesiąca, a w razie bezskuteczności uchyli nakaz i umorzy postępowanie.

Częste nieporozumienia

Powodowie często zakładają, że samo podwójne awizo zawsze wystarcza do skutecznego doręczenia - art. 505(34) KPC pokazuje, że tak nie jest, gdy adres nie odpowiada danym z rejestru PESEL. Mylne jest też przekonanie, że umorzenie postępowania oznacza przedawnienie lub utratę roszczenia; roszczenie materialne nie wygasa, choć skutki procesowe wymagają odrębnej oceny. Pozwani z kolei błędnie sądzą, że nieodbieranie korespondencji chroni ich przed nakazem. Warto pamiętać, że wezwanie do usunięcia przeszkody jest jednorazowe i nie jest powtarzane. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.