Art. 505⁷.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 505[7] KPC dotyczy dowodu z wiadomości specjalnych w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z § 1, ilekroć ustalenie zasadności lub wysokości świadczenia wymagałoby wiedzy specjalistycznej, od uznania sądu zależy, czy dokona samodzielnej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, czy też zasięgnie opinii biegłego. Przepis daje więc sądowi wybór, którego zasadniczo nie ma w zwykłym trybie procesu, gdzie okoliczności wymagające wiadomości specjalnych ustala się co do zasady przy udziale biegłego. Paragraf 2 wprowadza barierę kosztową: opinii biegłego nie zasięga się, jeżeli jej przewidywany koszt miałby przekroczyć wartość przedmiotu sporu, chyba że uzasadniają to wyjątkowe okoliczności. Paragraf 3 przesądza natomiast, że złożenie zeznań przez świadka nie stoi na przeszkodzie zasięgnięciu jego opinii jako biegłego, także co do faktów, o których zeznawał, nawet jeżeli wcześniej sporządził opinię na zlecenie podmiotu innego niż sąd.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Regulacja działa wyłącznie w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym, a więc tam, gdzie ustawodawca założył szybkość i proporcjonalność kosztów do niewielkiej wartości sporu. Zastosowanie art. 505[7] KPC aktualizuje się wtedy, gdy rozstrzygnięcie o zasadności roszczenia albo o jego wysokości nie da się oprzeć wyłącznie na doświadczeniu życiowym i wymaga wiedzy technicznej, budowlanej, medycznej, rachunkowej lub innej specjalistycznej. Sąd ocenia wówczas, czy zebrany materiał (dokumenty, oględziny, prywatne ekspertyzy, zeznania) pozwala mu na własną ocenę, czy jednak konieczna jest opinia. Przy podejmowaniu tej decyzji sąd musi uwzględnić relację przewidywanego kosztu opinii do wartości przedmiotu sporu, a odstępstwo od zakazu z § 2 wymaga wyjątkowych okoliczności.

Przykład

Konsument pozywa sprzedawcę o zwrot 1200 zł za wadliwy telefon, twierdząc, że usterka wynika z wady fabrycznej, a nie z zalania. Ustalenie przyczyny uszkodzenia wymaga wiadomości specjalnych, ale wstępne rozeznanie wskazuje, że opinia biegłego z zakresu elektroniki kosztowałaby około 2000 zł. Sąd, stosując art. 505[7] § 2 KPC, odstępuje od dopuszczenia takiego dowodu i - na podstawie § 1 - ocenia sprawę samodzielnie, opierając się na dokumentacji serwisowej, zdjęciach, warunkach gwarancji i zeznaniach pracownika serwisu. Gdyby ten sam pracownik dysponował wiedzą specjalistyczną, sąd mógłby dodatkowo, zgodnie z § 3, zasięgnąć jego opinii jako biegłego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sąd zawsze musi powołać biegłego, gdy strona o to wnosi - w postępowaniu uproszczonym decyzja należy do sądu. Drugim, że samodzielna ocena sądu oznacza dowolność; przeciwnie, musi ona wynikać z rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i podlega kontroli instancyjnej. Trzecim nieporozumieniem jest twierdzenie, że osoba przesłuchana wcześniej jako świadek nie może pełnić roli biegłego - § 3 wprost na to zezwala, nawet gdy wcześniej wykonała ekspertyzę prywatną. Wreszcie granica kosztowa z § 2 nie jest bezwzględna, lecz przełamują ją wyjątkowe okoliczności. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.