Art. 563.

Co stanowi przepis

Art. 563 KPC rozstrzyga jedną, bardzo konkretną kwestię proceduralną: wskazuje, kto jest uprawniony do zgłoszenia wniosku o zezwolenie sądu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński przez pełnomocnika. Zgodnie z tym przepisem uprawniona jest wyłącznie ta osoba, która zamierza udzielić pełnomocnictwa, a więc przyszły nupturient, który z jakichś przyczyn nie może osobiście stawić się przy zawarciu małżeństwa. Przepis ma charakter porządkowy i określa krąg wnioskodawców w postępowaniu nieprocesowym prowadzonym przed sądem opiekuńczym. Wynika z niego, że legitymacji do złożenia takiego wniosku nie ma ani druga osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo, ani przyszły pełnomocnik, ani członkowie rodziny. Art. 563 KPC nie reguluje natomiast przesłanek materialnych, od których zależy udzielenie zezwolenia - te wynikają z przepisów prawa rodzinnego.

Kiedy ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy osoba planująca zawarcie małżeństwa nie może uczestniczyć w ceremonii osobiście i chce, aby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński złożył za nią pełnomocnik. Ponieważ zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika jest wyjątkiem od zasady osobistego złożenia oświadczenia, konieczne jest uprzednie zezwolenie sądu. Postępowanie inicjuje wniosek, a art. 563 KPC przesądza, że może go złożyć tylko przyszły mocodawca. Oznacza to, że wniosek złożony przez inną osobę nie pochodzi od podmiotu uprawnionego. W praktyce przepis wyznacza więc pierwszy formalny warunek prawidłowego wszczęcia takiej sprawy.

Przykład

Mężczyzna przebywa długotrwale za granicą w związku z pracą i nie może przyjechać do Polski w terminie planowanej ceremonii, na którą narzeczona już zarezerwowała salę i termin w urzędzie stanu cywilnego. Chce, aby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński złożył w jego imieniu brat jako pełnomocnik. Zgodnie z art. 563 KPC to właśnie on, jako osoba zamierzająca udzielić pełnomocnictwa, musi zgłosić do sądu wniosek o zezwolenie - nie może zrobić tego za niego ani narzeczona, ani brat, który miałby zostać pełnomocnikiem. Dopiero po uzyskaniu zezwolenia możliwe jest udzielenie pełnomocnictwa i zawarcie małżeństwa w tym trybie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wniosek może złożyć narzeczona lub narzeczony osoby nieobecnej, skoro sprawa dotyczy ich wspólnego małżeństwa. Innym nieporozumieniem jest traktowanie zezwolenia sądu jako formalności wydawanej automatycznie - sąd bada, czy zachodzą przewidziane prawem przyczyny uzasadniające taki tryb. Zdarza się też mylenie zezwolenia z samym pełnomocnictwem: to dwie odrębne czynności, a pełnomocnictwo udzielane jest dopiero po uzyskaniu zgody sądu. Art. 563 KPC nie zwalnia również z obowiązku spełnienia pozostałych wymagań dotyczących zawarcia małżeństwa. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i pomoże przygotować wniosek.