Art. 626¹².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 626(12) KPC nakłada na osobę, na rzecz której w księdze wieczystej wpisano prawo lub roszczenie, obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu prowadzącego księgę wieczystą o każdej zmianie adresu albo wskazania adresu do doręczeń. Ten sam obowiązek spoczywa na przedstawicielu takiej osoby oraz na pełnomocniku do doręczeń. Paragraf 1 zdanie drugie przewiduje dodatkowy wymóg dla osób zamieszkałych lub mających siedzibę w państwie niebędącym członkiem Unii Europejskiej - muszą one wskazać pełnomocnika do doręczeń w Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z § 2 regulację stosuje się odpowiednio do spadkobierców i innych następców prawnych osoby wpisanej w księdze. Paragraf 3 określa sankcję: w razie zaniedbania obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy postępowania wieczystoksięgowego i odnosi się do osób, których prawo (na przykład własność, użytkowanie wieczyste, służebność, hipoteka) lub roszczenie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Obowiązek aktualizowania adresu jest ciągły i trwa niezależnie od tego, czy w danym momencie toczy się jakakolwiek sprawa dotycząca księgi. Znaczenie praktyczne ujawnia się wtedy, gdy sąd kieruje do uprawnionego zawiadomienie o wpisie lub inne pismo, a dotychczasowy adres jest już nieaktualny. Reguła z § 3 działa automatycznie: sąd nie ma obowiązku poszukiwania nowego adresu, jeżeli nie został on zgłoszony i nie jest sądowi znany z innego źródła. W przypadku śmierci osoby wpisanej ciężar dopełnienia obowiązku przechodzi na spadkobierców i następców prawnych.

Przykład

Właściciel mieszkania ujawniony w księdze wieczystej wyprowadza się do innego miasta i nie informuje o tym sądu wieczystoksięgowego. Po pewnym czasie do księgi wpisana zostaje hipoteka przymusowa, a sąd wysyła zawiadomienie o wpisie na stary, nieaktualny adres. Ponieważ właściciel nie dopełnił obowiązku z art. 626(12) § 1 KPC, pismo może zostać pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, a termin na wniesienie apelacji zacznie biec mimo faktycznego braku wiedzy o wpisie. Gdyby nowy adres wynikał z innych dokumentów znanych sądowi, sankcja z § 3 nie znalazłaby zastosowania.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że zmiana adresu zameldowania albo aktualizacja danych w innym urzędzie automatycznie dociera do sądu wieczystoksięgowego - tak nie jest, zawiadomienie trzeba złożyć odrębnie. Mylne jest też założenie, że obowiązek dotyczy wyłącznie właścicieli; obejmuje on każdą osobę, na rzecz której wpisano prawo lub roszczenie, w tym wierzycieli hipotecznych. Spadkobiercy niekiedy sądzą, że dopóki nie ujawnią swojego prawa w księdze, nic ich nie obciąża, tymczasem § 2 nakazuje odpowiednie stosowanie przepisu także do nich. Wreszcie skutek doręczenia z § 3 bywa lekceważony, choć realnie prowadzi do upływu terminów procesowych. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.