Art. 68.

Co stanowi przepis

Art. 68 KPC reguluje sposób, w jaki osoby działające za stronę, która sama nie może działać osobiście, mają wykazać przed sądem swoje uprawnienie do takiego działania. Zgodnie z § 1 przedstawiciel ustawowy, organy osoby prawnej oraz osoby wymienione w art. 67 KPC muszą wykazać umocowanie dokumentem, i to już przy pierwszej czynności procesowej, a nie dopiero na wezwanie sądu. Paragraf 2 wprowadza wyjątki: dokumentu nie trzeba składać, jeżeli sąd może samodzielnie ustalić umocowanie na podstawie wykazu lub innego rejestru dostępnego mu drogą elektroniczną, a także wtedy, gdy czynność jest dokonywana przez system teleinformatyczny, jeżeli przepis szczególny przewiduje wyłączność tej drogi. W takich sytuacjach pozostaje jednak obowiązek wskazania podstawy umocowania. Paragraf 3 dotyczy organów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych - nie trzeba przedkładać aktu powołania, o ile fakt pełnienia funkcji wynika z informacji powszechnie dostępnych, w szczególności z Biuletynu Informacji Publicznej, przy czym w pierwszym piśmie procesowym należy wskazać źródło takiej informacji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy w postępowaniu cywilnym czynności podejmuje nie sama strona, lecz podmiot działający w jej imieniu z mocy ustawy, statutu lub aktu powołania. Chodzi więc o rodzica lub opiekuna działającego za osobę małoletnią, kuratora, członka zarządu spółki, a także organy jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 67 KPC. Obowiązek aktualizuje się przy pierwszej czynności procesowej, czyli najczęściej przy wniesieniu pozwu, wniosku, odpowiedzi na pozew albo przy pierwszym stawiennictwie na rozprawie. Zwolnienie z obowiązku dołączenia dokumentu nie oznacza zwolnienia z obowiązku informacyjnego - sąd musi wiedzieć, na jakiej podstawie dana osoba działa.

Przykład

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wnosi pozew o zapłatę, a pozew podpisuje członek zarządu. Ponieważ dane o składzie zarządu i sposobie reprezentacji wynikają z Krajowego Rejestru Sądowego, do którego sąd ma dostęp elektroniczny, dołączanie papierowego odpisu z rejestru zwykle nie jest konieczne. Wystarczy, że w piśmie wskazana zostanie podstawa umocowania, czyli pełniona funkcja i numer KRS. Inaczej będzie w sprawie o zapłatę wytoczonej w imieniu dziecka - rodzic powinien dołączyć odpis aktu urodzenia potwierdzający przedstawicielstwo ustawowe.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest mylenie umocowania z art. 68 KPC z pełnomocnictwem procesowym - pełnomocnik wykazuje umocowanie na innej podstawie, a art. 68 KPC dotyczy działania organów i przedstawicieli ustawowych. Drugim jest przekonanie, że skoro dane figurują w rejestrze, w piśmie nie trzeba nic pisać; tymczasem wskazanie podstawy umocowania pozostaje obowiązkowe. Trzecim jest odkładanie wykazania umocowania na późniejszy etap, co może skutkować wezwaniem do usunięcia braków. Nie każdy rejestr jest też dostępny sądowi drogą elektroniczną, dlatego w razie wątpliwości bezpieczniej jest dokument dołączyć. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.