Art. 750.

Przepis art. 750 Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje jasną granicę w zakresie dokonywania zabezpieczenia na majątku dłużnika. Stanowi on, że zabezpieczenie nie może obejmować tych rzeczy, wierzytelności ani praw, które ustawowo zostały wyłączone spod egzekucji. Oznacza to, że prawo wskazuje pewne składniki majątku, które są chronione i nie mogą być zajęte przez komornika czy na podstawie innych instrumentów zabezpieczenia roszczeń. Taka wyłączność dotyczy m.in. rzeczy niezbędnych do codziennego życia dłużnika lub takich, przy których egzekucja zostałaby uznana za nadmiernie uciążliwą lub sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Przepis w ten sposób chroni podstawowy poziom egzystencji osoby, której dotyczy postępowanie egzekucyjne lub zabezpieczające.

Przepis ten ma zastosowanie zawsze wtedy, gdy rozważa się ustanowienie zabezpieczenia na majątku dłużnika, czyli w sytuacjach, gdy wierzyciel chce zabezpieczyć swoje roszczenia jeszcze przed wszczęciem egzekucji lub w jej toku. Dotyczy to zarówno zabezpieczenia na ruchomościach, nieruchomościach, jak i prawach majątkowych. Gdy przedmiot zabezpieczenia znajduje się na liście tych, które podlegają wyłączeniu, sąd lub organ przyjmujący wniosek o zabezpieczenie musi odmówić ustanowienia zabezpieczenia na takich składnikach majątkowych. Przepis wymusza więc ocenę prawną przedmiotu zabezpieczenia pod kątem jego przynależności do katalogu wyłączonych spod egzekucji.

Przykładem zastosowania art. 750 KPC może być sytuacja, gdy dłużnik posiada przedmiot codziennego użytku, np. niezbędne meble czy odzież, które przepis ustawy chroni przed zajęciem. Jeśli wierzyciel wnioskuje o zabezpieczenie roszczenia poprzez zajęcie tych rzeczy, sąd powinien odrzucić taki wniosek wobec braku możliwości zabezpieczenia przedmiotów wyłączonych spod egzekucji. Innym przykładem jest wierzytelność wyłączona z egzekucji, np. pewne świadczenia pieniężne, które zgodnie z przepisami nie mogą zostać zajęte. Zabezpieczenie ustanowione na takich wierzytelnościach byłoby sprzeczne z prawem i dlatego art. 750 KPC wyklucza takie działania.

Często spotykanym błędem przy stosowaniu art. 750 KPC jest niezwracanie uwagi na katalog wyłączeń z egzekucji i próba ustanowienia zabezpieczenia na niedozwolonych składnikach majątku. Może to prowadzić do niezgodnych z prawem działań, które sąd musi następnie uchylić. Innym nieporozumieniem jest mylne rozumienie zakresu wyłączeń – niektóre prawa lub wierzytelności mogą być wyłączone całkowicie, inne częściowo lub pod określonymi warunkami. Niezbędne jest więc precyzyjne rozeznanie przepisów szczególnych regulujących wyłączenia spod egzekucji.

Podsumowując, art. 750 KPC pełni funkcję ochronną na rzecz dłużnika i ogranicza zakres dopuszczalnego zabezpieczenia. W indywidualnych sprawach korzystne jest skonsultowanie się z prawnikiem, by prawidłowo ocenić, które składniki majątku można objąć zabezpieczeniem, a które podlegają wyłączeniu zgodnie z ustawą.