Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 755.

§ 1.Jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. W szczególności sąd może:

1)unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas trwania postępowania;

2)ustanowić zakaz zbywania przedmiotów lub praw objętych postępowaniem;

3)zawiesić postępowanie egzekucyjne lub inne postępowanie zmierzające do wykonania orzeczenia;

4)uregulować sposób roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem;

5)nakazać wpisanie stosownego ostrzeżenia w księdze wieczystej lub we właściwym rejestrze.

§ 2.W sprawach o ochronę dóbr osobistych zabezpieczenie polegające na zakazie publikacji może być udzielone tylko wtedy, gdy nie sprzeciwia się temu ważny interes publiczny. Udzielając zabezpieczenia, sąd określa czas trwania zakazu, który nie może być dłuższy niż rok. Jeżeli postępowanie w sprawie jest w toku, uprawniony może przed upływem okresu, na który orzeczono zakaz publikacji, żądać dalszego zabezpieczenia; przepisy zdania pierwszego i drugiego stosuje się. Jeżeli uprawniony zażądał dalszego zabezpieczenia, zakaz publikacji pozostaje w mocy do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku.

§ 2¹.Przepisu art. 731 nie stosuje się, jeżeli zabezpieczenie jest konieczne dla odwrócenia grożącej szkody lub innych niekorzystnych dla uprawnionego skutków.

§ 2².W sprawach wymienionych w art. 479⁸⁹ sąd udziela zabezpieczenia po wysłuchaniu obowiązanego, chyba że konieczne jest natychmiastowe rozstrzygnięcie wniosku. Nie dotyczy to sposobów zabezpieczenia w całości podlegających wykonaniu przez komornika albo polegających na ustanowieniu zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego.

§ 2³.W sprawach wymienionych w art. 479⁸⁹ sąd oddala wniosek o udzielenie zabezpieczenia, jeżeli został on złożony po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym strona lub uczestnik postępowania powziął wiadomość o naruszeniu przysługującego mu prawa wyłącznego.

§ 3.Sąd doręcza obowiązanemu postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym, w którym nakazuje mu wykonanie lub zaniechanie czynności albo nieprzeszkadzanie czynnościom uprawnionego. Nie dotyczy to postanowień nakazujących wydanie rzeczy będących we władaniu obowiązanego.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 755 Kodeksu postępowania cywilnego określa zasady zabezpieczenia roszczeń innych niż pieniężne. Przepis ten daje sądowi szerokie uprawnienia do zabezpieczania interesów stron w sytuacjach, gdy przedmiotem ochrony nie jest kwota pieniężna, ale inne wartości lub prawa. Sąd może zdecydować o udzieleniu zabezpieczenia w sposób odpowiedni do okoliczności, a wybór środka zabezpieczenia nie jest ograniczony wyłącznie do tych, które stosuje się przy roszczeniach pieniężnych. Toteż przepisy precyzują konkretne przykładowe środki: unormowanie praw i obowiązków stron na czas procesu, zakaz zbywania określonych przedmiotów lub praw, zawieszenie egzekucji, regulacje dotyczące pieczy i kontaktów z dziećmi oraz wpisanie ostrzeżenia w księdze wieczystej lub rejestrze.

Przepis znajduje zastosowanie przede wszystkim w postępowaniach, w których nie domaga się zapłaty pieniędzy, lecz np. ochrony praw majątkowych (np. własności, użytkowania), nietykalności osobistej, praw autorskich lub majątkowych wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej. Szczególną uwagę poświęcono sytuacjom ochrony dóbr osobistych, gdzie sąd może ustanowić zakaz publikacji informacji tylko wtedy, gdy nie koliduje to z ważnym interesem publicznym, a zakaz ten ma limit czasowy do roku. W takich sprawach istnieje również mechanizm przedłużania zakazu pod warunkiem trwania postępowania.

Przykładowo, wyobraźmy sobie sprawę, w której jedna ze stron domaga się zabezpieczenia w postaci zakazu sprzedaży nieruchomości będącej przedmiotem sporu o prawa własności. Sąd, na podstawie art. 755, może ustanowić zakaz zbywania tej nieruchomości do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia, aby zapobiec zmianie stanu prawnego, która utrudniłaby lub uniemożliwiła skuteczne wykonanie wyroku. Taki środek zabezpieczenia chroni interesy stron i stabilizuje sytuację przed rozstrzygnięciem merytorycznym.

Warto też zwrócić uwagę na częste nieporozumienia przy stosowaniu art. 755 KPC. Po pierwsze, może pojawić się błędne przekonanie, że zabezpieczenia tej kategorii są wyłącznie wyjątkowe, podczas gdy przepis daje sądowi znaczną dowolność co do formy zabezpieczenia. Po drugie, zdarza się, że strony zapominają o ograniczeniach czasowych dotyczących np. zakazu publikacji. Ponadto, nie zawsze jest jasne, jakie środki są odpowiednie dla konkretnego przedmiotu zabezpieczenia, co wymaga starannej analizy okoliczności sprawy. Wreszcie, istotne jest dopilnowanie terminów, zwłaszcza w sprawach z art. 47989, gdzie wniosek o zabezpieczenie musi zostać złożony w określonym terminie 6 miesięcy.

Podsumowując, art. 755 KPC jest przepisem o dużym znaczeniu dla ochrony prawnej stron w postępowaniach cywilnych, gdy roszczenie nie opiera się na żądaniu zapłaty pieniędzy. Jego zastosowanie umożliwia skuteczne zabezpieczenie interesów oraz zapewnia elastyczność sądu w wyborze adekwatnych środków. W konkretnych sprawach zawsze warto rozważyć konsultację z prawnikiem, który pomoże właściwie ocenić potrzeby zabezpieczenia i zasady jego stosowania.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza, że zabezpieczenie nie dotyczy roszczenia pieniężnego?

Oznacza to, że zabezpieczenie udzielane jest w sprawach, gdzie przedmiotem ochrony nie jest kwota pieniędzy, lecz inne prawa lub obowiązki.

Jakie przykładowe środki zabezpieczenia przewiduje art. 755 KPC?

Sąd może m.in. unormować prawa i obowiązki stron na czas trwania postępowania, zakazać zbywania przedmiotów, zawiesić egzekucję czy zarządzić wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej.

Czy zakaz publikacji może trwać bez ograniczeń czasowych?

Nie, zakaz publikacji może być udzielony tylko na czas nie dłuższy niż rok i pod warunkiem, że nie stoi to w sprzeczności z ważnym interesem publicznym.

Kiedy sąd oddali wniosek o zabezpieczenie w sprawach z art. 47989?

Jeżeli wniosek zostanie złożony po upływie 6 miesięcy od momentu, gdy strona dowiedziała się o naruszeniu prawa wyłącznego.

Czy postanowienie o zabezpieczeniu musi być doręczone stronie obowiązanej?

Tak, sąd doręcza postanowienie obowiązanemu, chyba że dotyczy ono wydania rzeczy będących we władaniu obowiązanego.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy