Art. 782.

Co stanowi przepis

Art. 782 KPC reguluje tryb nadawania klauzuli wykonalności, czyli urzędowego stwierdzenia, że dany tytuł egzekucyjny nadaje się do wykonania w drodze egzekucji. Zgodnie z § 1 klauzulę nadaje sąd w składzie jednego sędziego, a zasadą jest, że następuje to na wniosek wierzyciela. Od tej zasady przepis przewiduje wyjątki: sąd działa z urzędu wobec tytułu egzekucyjnego wydanego w postępowaniu, które zostało lub mogło być wszczęte z urzędu, a także wobec innego tytułu w części obejmującej grzywnę lub karę pieniężną orzeczoną w postępowaniu cywilnym albo koszty sądowe w sprawach cywilnych przysługujące Skarbowi Państwa. Paragraf 1[1] nakazuje nadanie klauzuli z urzędu tytułowi zobowiązującemu osobę stosującą przemoc domową do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, przy czym tytuł wykonawczy doręcza się wierzycielowi z urzędu. Z kolei § 2 przewiduje nadanie klauzuli z urzędu i niezwłocznie nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym po jego uprawomocnieniu się.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie pośrednim między zakończeniem postępowania rozpoznawczego a wszczęciem egzekucji. Dotyczy sytuacji, w której istnieje już tytuł egzekucyjny, na przykład prawomocne orzeczenie sądu, i konieczne jest zaopatrzenie go w klauzulę wykonalności, aby powstał tytuł wykonawczy. W typowym układzie to wierzyciel musi wystąpić z wnioskiem, wskazując tytuł, którego wniosek dotyczy. Działanie sądu z urzędu ogranicza się do wypadków wymienionych w art. 782 KPC, w tym do należności Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych oraz grzywien i kar pieniężnych orzeczonych w postępowaniu cywilnym. Odrębny reżim dotyczy spraw związanych z przemocą domową oraz nakazów z elektronicznego postępowania upominawczego, gdzie ustawodawca odciąża wierzyciela od inicjatywy.

Przykład

Przedsiębiorca uzyskał prawomocny wyrok zasądzający zapłatę od kontrahenta. Aby skierować sprawę do komornika, składa do sądu wniosek o nadanie temu wyrokowi klauzuli wykonalności; wniosek rozpoznaje sąd w składzie jednego sędziego. W tym samym wyroku sąd obciążył pozwanego nieuiszczonymi kosztami sądowymi na rzecz Skarbu Państwa - w tej części klauzula zostanie nadana z urzędu, bez wniosku przedsiębiorcy. Gdyby natomiast sprawa dotyczyła nakazu zapłaty z elektronicznego postępowania upominawczego, klauzula zostałaby nadana z urzędu niezwłocznie po uprawomocnieniu się nakazu.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że samo prawomocne orzeczenie wystarcza do wszczęcia egzekucji - co do zasady konieczna jest jeszcze klauzula wykonalności. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że sąd zawsze zadziała z urzędu; art. 782 KPC ogranicza taki tryb do wskazanych w nim wypadków, a w pozostałych potrzebny jest wniosek wierzyciela. Mylone bywa również pojęcie tytułu egzekucyjnego z tytułem wykonawczym, którym jest dopiero tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę. Wreszcie warto pamiętać, że postępowanie klauzulowe nie służy ponownemu badaniu zasadności roszczenia. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.