Art. 788.

Co stanowi przepis

Art. 788 KPC reguluje sytuację, w której osoba wskazana w tytule egzekucyjnym przestaje być tą samą osobą, która ostatecznie ma korzystać z uprawnienia albo ponosić obowiązek. Zgodnie z § 1, jeżeli uprawnienie lub obowiązek przeszły na inną osobę po powstaniu tytułu egzekucyjnego albo jeszcze w toku sprawy przed jego wydaniem, sąd nadaje klauzulę wykonalności na rzecz tej osoby lub przeciwko niej. Warunkiem jest wykazanie przejścia dokumentem urzędowym albo dokumentem prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Paragraf 2 zrównuje z przejściem uprawnień lub obowiązków także zmiany w prawie rozporządzania mieniem wywołane ustanowieniem zarządcy masy majątkowej, kuratora spadku lub zarządu sukcesyjnego, powołaniem wykonawcy testamentu albo tymczasowego przedstawiciela, jak również wygaśnięciem funkcji tych osób. Paragraf 3 nakazuje sądowi odmówić nadania klauzuli, jeżeli wszczęcie lub dalsze prowadzenie egzekucji jest możliwe na zasadach z art. 804(1) i art. 804(2) KPC, chyba że wnioskodawca wykaże, iż organ egzekucyjny prawomocnym postanowieniem nie dopuścił go do udziału w postępowaniu albo odmówił wszczęcia egzekucji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy istnieje już tytuł egzekucyjny, na przykład prawomocny wyrok, nakaz zapłaty albo akt notarialny o poddaniu się egzekucji, lecz strona uprawniona lub zobowiązana uległa zmianie. Typowe przyczyny to przelew wierzytelności, przejęcie długu, dziedziczenie, połączenie lub podział spółek albo inne następstwo prawne. Kluczowa jest forma dowodu: sąd nie prowadzi w tym postępowaniu pełnego postępowania dowodowego, lecz bada dokument urzędowy albo prywatny z podpisem urzędowo poświadczonym. Art. 788 KPC obejmuje również przypadki, w których nie zmienia się właściciel praw, ale zmienia się osoba uprawniona do rozporządzania mieniem, co wprost wynika z § 2. Zastosowanie art. 788 KPC jest natomiast wyłączone tam, gdzie wystarczają mechanizmy przewidziane w art. 804(1) i art. 804(2) KPC.

Przykład

Bank uzyskał nakaz zapłaty przeciwko dłużnikowi, a następnie sprzedał wierzytelność funduszowi na podstawie umowy cesji. Fundusz nie może po prostu złożyć wniosku egzekucyjnego, powołując się na nakaz wystawiony na bank. Musi najpierw wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności na swoją rzecz, dołączając wyciąg z umowy przelewu z podpisami urzędowo poświadczonymi lub inny dokument spełniający wymogi art. 788 KPC. Dopiero taki tytuł wykonawczy pozwala komornikowi prowadzić egzekucję na rzecz nabywcy wierzytelności.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że zwykła umowa cesji w formie pisemnej wystarczy do uzyskania klauzuli - przepis wymaga dokumentu urzędowego albo prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie tego postępowania jako okazji do ponownego badania zasadności roszczenia; sąd sprawdza jedynie sam fakt przejścia. Nie każdy wniosek zostanie też uwzględniony, ponieważ § 3 nakazuje odmowę, gdy egzekucję można prowadzić na zasadach z art. 804(1) i art. 804(2) KPC. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dokumenty i tryb postępowania.