Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 98.

§ 1.Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

§ 1¹.Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu – za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.

§ 1².W szczególnie uzasadnionym przypadku, na wniosek strony, która w toku procesu poniosła szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, sąd może przyznać jej odsetki przewidziane w § 1¹ od kwoty równej temu wydatkowi za czas od dnia jego poniesienia przez stronę do dnia zapłaty.

§ 2.Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

§ 3.Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak niewyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

§ 4.Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje, że strona przegrywająca proces jest zobowiązana do zwrotu kosztów niezbędnych dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony przeciw stronie przeciwnej. Oznacza to, że osoba, która przegra sprawę, musi na żądanie drugiej strony pokryć koszty, które ta musiała ponieść w toku postępowania sądowego. Przepis szczegółowo reguluje również kwestie odsetek od zasądzonych kosztów procesu, które naliczane są od dnia uprawomocnienia się orzeczenia aż do dnia zapłaty. Jeśli orzeczenie jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki nalicza się od upływu tygodnia od jego ogłoszenia lub doręczenia, a sąd orzeka o obowiązku zapłaty odsetek z urzędu. Ponadto, w wyjątkowych sytuacjach, możliwe jest przyznanie odsetek od wysokich wydatków poniesionych przez stronę w trakcie procesu, jeśli zostało to wniosek odpowiednio udokumentowany i uzasadniony.

Przepis ma zastosowanie zawsze w sprawach cywilnych, gdy dochodzi do rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Zwrot ten dotyczy przede wszystkim kosztów bezpośrednio związanych z procesem sądowym, które były niezbędne do prowadzenia sprawy. Dotyczy to zarówno kosztów sądowych, jak również innych wydatków, takich jak koszty dojazdu do sądu lub utracony zarobek związany ze stawiennictwem. Ważne jest, aby te koszty były racjonalne i adekwatne do prowadzonej sprawy.

Przykładowo, w sytuacji gdy strona reprezentuje się samodzielnie albo korzysta z usług pełnomocnika niebędącego adwokatem, radcą prawnym czy rzecznikiem patentowym, może ona żądać zwrotu kosztów sądowych, przejazdów na rozprawy oraz wynagrodzenia za utracony zarobek, jednak nie wyższego niż maksymalna stawka adwokata przy sądzie. Gdy z kolei strona korzysta z usług adwokata, wskazane są limity maksymalnego wynagrodzenia, określone w odrębnych przepisach. Przepis umożliwia także zwrot kosztów osobistego stawiennictwa strony, jeśli sąd tego zażądał.

Często spotykanymi błędami jest próba domagania się zwrotu kosztów, które nie są niezbędne lub są zawyżone ponad obowiązujące limity. Zapominanie o termiach naliczania odsetek lub brak świadomości, że sąd orzeka o odsetkach z urzędu, także prowadzi do nieporozumień. Ponadto, wiele osób nie zdaje sobie sprawy z różnic w zakresie zwrotu kosztów zależnie od tego, czy reprezentuje je profesjonalny pełnomocnik, czy osoba samodzielna. Artykuł 98 KPC jasno określa te różnice i warunki zwrotu. W indywidualnej sprawie szczegółowa analiza zakresem i wysokości kosztów procesu może wymagać konsultacji z prawnikiem, aby prawidłowo ocenić swoje prawa i obowiązki.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto musi zwrócić koszty procesu według art. 98 KPC?

Zwrotu kosztów procesu jest zobowiązana strona przegrywająca sprawę na żądanie strony przeciwnej.

Od kiedy naliczane są odsetki od kosztów procesu?

Odsetki należą się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, z określonymi wyjątkami opisanymi w przepisie.

Jakie koszty można zaliczyć do niezbędnych kosztów procesu dla osoby reprezentującej się samodzielnie?

Należą do nich koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość utraconego zarobku, ograniczona do wynagrodzenia jednego adwokata.

Czy wynagrodzenie adwokata zawsze zwracane jest w pełnej wysokości?

Nie, wynagrodzenie zwracane stronie reprezentowanej przez adwokata nie może przekroczyć stawek określonych w odrębnych przepisach.

Czy sąd zawsze musi orzekać o odsetkach od kosztów procesu?

Tak, sąd orzeka o obowiązku zapłaty odsetek od kosztów procesu z urzędu, bez konieczności wnoszenia oddzielnego wniosku.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy