Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… popełnienia zarzucanych jemu czynów w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do winy oskarżonego T. D. (1) , 2. obrazę przepisów postępowania w postaci art. 174 k.p.k. , która miała wpływ na treść orzeczenia, poprzez dopuszczenie dowodu z zapisu nagrania rozmowy, zawierającego uzyskane w trybie pozaprocesowym i nie przez organy ścigania treści, które winny zostać uzyskane i utrwalone w sposób przewidziany przez…
Fragment uzasadnienia
… niemal wyłącznie na gruncie złożonych w toku postępowania przygotowawczego wyjaśnień A. N. , które nie zostały podtrzymane przez tego oskarżonego przed Sądem, z naruszeniem art. 174 k.p.k. , - Sąd I instancji powołuje się na informacje uzyskane podczas konwoju od A. N. , gdy oskarżony wypowiadał się bez uprzedniego pouczenia, wobec czego powyższej wypowiedzi nie można przypisać statusu wyjaśnień, - Sąd nie wskazał na jakiej…
Fragment uzasadnienia
… w dniu 30 października 2012 roku przez biegłą psycholog. W ocenie Sądu Okręgowego w składzie sprawę rozpoznającym nie będzie to naruszało zakazu, o którym mowa w art. 174 k.p.k. , gdyż owo nagranie należy uznać za uzupełnienie zeznań pokrzywdzonej, zaś sama treść jej oświadczeń zobrazowanych na wskazanym zapisie winna podlegać wnikliwej ocenie sądu orzekającego, posiadającego stale w polu widzenia okoliczność, iż nie ma on…
Fragment uzasadnienia
… nie przeczą, albo też w celu weryfikacji owych wyjaśnień lub zeznań, gdy zachodzi konieczność wyjaśnienia różnic między ich treścią. Do niczym nieuprawnionego obejścia zakazu z art. 174 k.p.k. doszłoby natomiast wówczas, gdyby ustalenia faktyczne sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonego poczyniono na podstawie samych tylko zeznań policjanta sporządzającego notatkę urzędową z rozpytania jego osoby ( podobnie: wyrok Sądu…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 174: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwo1. Co dokładnie stanowi przepis
Art. 174 Kodeksu postępowania karnego wyraża jedną z fundamentalnych zasad procesu karnego, czyli zasadę bezpośredniości. Przepis wprost zabrania zastępowania dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka treścią pism, zapisków czy notatek urzędowych. Oznacza to, że jeżeli ustawa wymaga, aby sąd lub organ prowadzący postępowanie zapoznał się z relacją danej osoby w formie przesłuchania, nie wolno tego zastąpić lekturą dokumentu opisującego, co ta osoba miała powiedzieć. Chodzi o zagwarantowanie, że informacje o zdarzeniu zostaną odebrane w sposób sformalizowany, z zachowaniem gwarancji procesowych, a nie w oparciu o luźne, niekontrolowane zapisy. Norma ta nie eliminuje dokumentów z materiału dowodowego jako takich, lecz zakazuje ich stosowania w roli substytutu przesłuchania.
2. Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 174 KPK znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy w danej sprawie istnieje obowiązek przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka, a organ procesowy próbuje ten obowiązek obejść, sięgając po dokument zamiast po formalne przesłuchanie. Typowym przykładem jest tak zwana notatka urzędowa sporządzana przez policjanta po rozmowie z osobą, która mogłaby zostać przesłuchana w charakterze świadka, ale przesłuchania nie przeprowadzono. Przepis chroni zarówno oskarżonego, jak i uczestników postępowania przed sytuacją, w której istotne dla sprawy okoliczności wchodzą do materiału dowodowego bez możliwości weryfikacji, zadania pytań czy oceny wiarygodności wypowiedzi na żywo. Nie dotyczy to natomiast dokumentów mających samodzielne znaczenie dowodowe, na przykład umów, faktur czy opinii, które nie zastępują niczyich wyjaśnień, lecz stanowią odrębny środek dowodowy.
3. Przykład zastosowania
Wyobraźmy sobie sytuację, w której funkcjonariusz policji rozmawia nieformalnie ze świadkiem zdarzenia na miejscu kolizji drogowej i sporządza z tej rozmowy krótką notatkę urzędową, zamiast przeprowadzić formalne przesłuchanie z pouczeniami i protokołem. Jeżeli następnie prokurator lub sąd chciałby wykorzystać treść tej notatki jako dowód na przebieg zdarzenia zamiast wezwać świadka na przesłuchanie, działanie takie naruszałoby art. 174 KPK. Obrona oskarżonego zostałaby pozbawiona możliwości zadania świadkowi pytań i zweryfikowania jego relacji, co godziłoby w prawo do rzetelnego procesu. Sąd powinien w takiej sytuacji odmówić oparcia ustaleń na notatce i nakazać wezwanie świadka do złożenia zeznań w prawidłowej formie procesowej.
4. Częste nieporozumienia
Częstym błędem jest przekonanie, że jakikolwiek dokument pisemny jest automatycznie bezwartościowy dowodowo - to nieprawda, ponieważ notatki i pisma mogą być dowodem na inne okoliczności, na przykład na sam fakt ich sporządzenia czy na treść dokumentu jako takiego. Innym nieporozumieniem jest ograniczanie zakresu przepisu wyłącznie do notatek policyjnych, podczas gdy zakaz dotyczy każdej formy pisemnej mającej zastąpić bezpośrednie wyjaśnienia lub zeznania, niezależnie od tego, kto ją sporządził. Zdarza się także mylenie art. 174 KPK z przepisami dopuszczającymi odczytanie protokołów wcześniejszych przesłuchań w ściśle określonych, wyjątkowych sytuacjach przewidzianych ustawą - te instytucje działają na odmiennych zasadach i nie stanowią naruszenia omawianego przepisu. Warto też pamiętać, że naruszenie art. 174 KPK może rzutować na ocenę prawidłowości całego postępowania dowodowego, dlatego w konkretnej sprawie karnej zawsze warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie, zgodnie z art. 174 KPK notatka urzędowa nie może zastąpić dowodu z zeznań świadka ani wyjaśnień oskarżonego.
Mogą stanowić dowód na inne okoliczności, ale nie mogą zastępować bezpośrednich wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka.
To pisemna informacja sporządzona przez organ prowadzący postępowanie, na przykład funkcjonariusza, podsumowująca rozmowę z osobą bez zachowania formy protokołu przesłuchania.
Jeśli miałoby to zastąpić dowód z zeznań, jest to niedopuszczalne na podstawie art. 174 KPK; odczytanie protokołów jest możliwe tylko w wyjątkach przewidzianych ustawą.
Przepis ma zapewnić bezpośredniość i rzetelność postępowania dowodowego oraz możliwość zweryfikowania relacji osoby składającej wyjaśnienia lub zeznania.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 174