Co dokładnie stanowi przepis
Art. 187 KPK reguluje odbieranie przyrzeczenia od świadka. Z § 1 wynika, że przyrzeczenie może odebrać wyłącznie sąd albo sędzia wyznaczony do tej czynności. Przepis określa więc podmiot uprawniony do odebrania przyrzeczenia, a nie tylko sam fakt jego składania. Zgodnie z § 2 świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęciem zeznań. § 3 przewiduje możliwość odstąpienia od odebrania przyrzeczenia, jeżeli strony obecne przy czynności nie zgłaszają sprzeciwu. Art. 187 KPK nie opisuje natomiast treści przyrzeczenia ani skutków procesowych jego odebrania lub nieodebrania.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 187 KPK ma zastosowanie w sytuacji, w której świadek ma składać zeznania i rozważane jest odebranie od niego przyrzeczenia. Dla zachowania reguły z § 1 czynność tę wykonuje sąd lub sędzia wyznaczony. Przepis wskazuje również kolejność czynności, ponieważ przyrzeczenie powinno poprzedzać rozpoczęcie zeznań świadka. Możliwość odstąpienia od odebrania przyrzeczenia nie jest przedstawiona jako automatyczna, lecz zależy od braku sprzeciwu obecnych stron. Jeżeli któraś z obecnych stron sprzeciwia się odstąpieniu, warunek wskazany w § 3 nie jest spełniony. Przepis nie określa dodatkowych przesłanek pozwalających odstąpić od odebrania przyrzeczenia.
Przykład zastosowania
Przykładowo sąd przesłuchuje osobę wezwaną jako świadka w sprawie karnej. Przed rozpoczęciem jej zeznań przyrzeczenie odbiera sędzia wyznaczony do przeprowadzenia tej czynności. Dopiero po złożeniu przyrzeczenia świadek rozpoczyna składanie zeznań, co odpowiada kolejności określonej w § 2. W innej sytuacji strony obecne przy przesłuchaniu nie sprzeciwiają się temu, aby przyrzeczenia nie odbierać. Wówczas art. 187 § 3 KPK pozwala odstąpić od tej czynności. Ostateczna ocena przebiegu czynności zależy jednak od jej konkretnych okoliczności procesowych.
Częste nieporozumienia lub błędy
Częstym nieporozumieniem jest uznanie, że przyrzeczenie może odebrać każdy uczestnik postępowania prowadzący przesłuchanie. Art. 187 § 1 KPK wyraźnie ogranicza tę czynność do sądu albo sędziego wyznaczonego. Błędem jest także przyjęcie, że przyrzeczenie zawsze musi zostać odebrane, ponieważ § 3 przewiduje możliwość odstąpienia od tej czynności przy braku sprzeciwu obecnych stron. Nie należy również zakładać, że przepis określa formę wyrażenia zgody przez strony, gdyż mówi on o braku ich sprzeciwu. Z samego art. 187 KPK nie wynika też treść przyrzeczenia ani odrębne konsekwencje każdego uchybienia związanego z jego odebraniem. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
