Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 199a.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

Stosowanie w czasie badania przez biegłego środków technicznych mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu badanej osoby możliwe jest wyłącznie za jej zgodą. Przepisu art. 199 nie stosuje się.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 363/14Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Zabójstwo i wariograf w procesie karnym – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… 2. Obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, w szczególności: a) obrazę art. 199a k.p.k. poprzez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego obrony z dnia 25.01.2014 r. w przedmiocie poddania oskarżonego badaniu w postaci rejestracji i kontroli nieświadomych reakcji organizmu oskarżonego (badanie wariografem) na okoliczność zgodności z prawdą wyjaśnień złożonych w toku postępowania sądowego na rozprawie…
  • przestępstwo przeciwko życiu
  • zabójstwo
Czytaj orzeczenie
II AKa 531/12Sąd Apelacyjny w Katowicach

Zabójstwo dziecka i ocena dowodów – wyrok SA w Katowicach

Fragment uzasadnienia

… P. w zakresie w jakim dotyczyła świadka A. C. , - naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a to art. 170 § 1 kpk w zw. z art. 199a kpk poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie badania przez biegłego sądowego z wykorzystaniem poligrafu na potwierdzenie prawdomówności oskarżonego, w czasie gdy wnioskowane badanie mogłoby potwierdzić prawdziwość twierdzeń prezentowanych…
  • przestępstwa przeciwko życiu
Czytaj orzeczenie
II AKa 9/23Sąd powszechny

II AKa 9/23

Fragment uzasadnienia

… badanej osoby. Badanie z użyciem wariografu nie jest też formą przesłuchania, lecz dotyczy sposobu przeprowadzania badania przez biegłego w ramach zleconej mu ekspertyzy ( art. 199a k.p.k. ). Nie stanowi także metody oceny wiarygodności konkretnego dowodu, gdyż za taką ocenę odpowiedzialny jest wyłącznie sąd, dokonując oceny całokształtu przeprowadzonych na rozprawie dowodów zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.k.…
  • przestępstwo przeciwko zdrowiu
  • przestępstwo przeciwko życiu
Czytaj orzeczenie
II AKa 353/22Sąd powszechny

II AKa 353/22

Fragment uzasadnienia

… naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a to naruszenie art. 4 k.p.k. w zw. z art. 170 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 199a k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenia badań wariograficznych w postępowaniu sądowym w stosunku do oskarżonego w sytuacji, gdy podejrzanymi o zlecenie podpalenia są zarówno T. M. (1) jak i A. A. (1) , a materiał dowodowy nie daje…
  • narkomania
  • przestępstwo przeciwko życiu
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 199a: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 199a KPK dotyczy stosowania przez biegłego środków technicznych służących kontroli nieświadomych reakcji organizmu osoby badanej. Przepis pozwala na użycie takich środków wyłącznie wtedy, gdy badana osoba wyrazi na to zgodę. Zgoda tej osoby jest więc warunkiem wskazanym wprost w treści art. 199a KPK. Norma odnosi się do działań prowadzonych w czasie badania przez biegłego, a nie do każdej czynności podejmowanej w postępowaniu karnym. Przepis stanowi również, że w takim przypadku nie stosuje się art. 199 KPK.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 199a KPK znajduje zastosowanie, gdy badanie wykonuje biegły i w jego trakcie planowane jest użycie środków technicznych kontrolujących nieświadome reakcje organizmu badanej osoby. Konieczne jest zatem łączne wystąpienie badania, udziału biegłego oraz zamiaru zastosowania wskazanych środków technicznych. Decydujące znaczenie ma zgoda osoby poddawanej badaniu. Bez tej zgody przepis nie pozwala na stosowanie opisanych środków. Art. 199a KPK nie określa natomiast formy zgody ani szczegółowego sposobu przeprowadzenia badania.

3. Przykład codziennego zastosowania

W postępowaniu karnym biegły bada osobę i rozważa użycie urządzenia technicznego, które ma kontrolować jej nieświadome reakcje organizmu w czasie badania. Zanim zastosuje taki środek, musi uzyskać zgodę osoby badanej, ponieważ wymaga tego art. 199a KPK. Jeżeli osoba zgody nie wyrazi, biegły nie może skorzystać z tego rodzaju środka na podstawie tego przepisu. Sam fakt prowadzenia postępowania karnego albo potrzeba uzyskania opinii biegłego nie zastępują zgody wymaganej przez ustawę.

4. Częste nieporozumienia lub błędy

Błędem byłoby uznanie, że art. 199a KPK dotyczy wszystkich badań medycznych lub wszystkich czynności wykonywanych wobec osoby w postępowaniu karnym. Przepis odnosi się konkretnie do środków technicznych kontrolujących nieświadome reakcje organizmu, stosowanych podczas badania przez biegłego. Nie należy także przyjmować, że z przepisu wynika możliwość użycia takich środków mimo braku zgody, ponieważ ustawa wyraźnie uzależnia ich zastosowanie od zgody badanej osoby. Nie można też pomijać zdania wyłączającego stosowanie art. 199 KPK w sytuacji objętej art. 199a KPK. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy biegły może kontrolować nieświadome reakcje organizmu bez zgody badanej osoby?

Nie. Art. 199a KPK pozwala na stosowanie takich środków technicznych wyłącznie za zgodą osoby badanej.

Kogo dotyczy art. 199a KPK?

Przepis dotyczy osoby badanej przez biegłego, jeżeli w czasie badania mają być użyte środki techniczne kontrolujące nieświadome reakcje organizmu.

Czy przepis określa formę zgody na badanie?

Nie. Art. 199a KPK wskazuje wymóg zgody, ale nie określa jej formy ani szczegółowej procedury jej uzyskania.

Czy art. 199 KPK stosuje się przy badaniu opisanym w art. 199a KPK?

Nie. Art. 199a KPK wprost stanowi, że art. 199 KPK nie stosuje się w tej sytuacji.

Czy art. 199a KPK pozwala na każde badanie techniczne?

Nie. Dotyczy wyłącznie środków technicznych stosowanych przez biegłego w celu kontroli nieświadomych reakcji organizmu badanej osoby.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 199a