Co dokładnie stanowi przepis
Art. 243 § 1 KPK przyznaje każdemu prawo ujęcia osoby na gorącym uczynku przestępstwa. Takie prawo istnieje również podczas pościgu podjętego bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa. Samo podejrzenie popełnienia czynu nie wystarcza, ponieważ przepis wskazuje na gorący uczynek albo bezpośredni pościg. Dodatkowo musi zachodzić obawa, że osoba się ukryje, albo nie może być ustalona jej tożsamość. Zgodnie z art. 243 § 2 KPK osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce Policji.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis może znaleźć zastosowanie wtedy, gdy przestępstwo jest właśnie popełniane lub zostało popełnione przed chwilą, a pościg rozpoczął się bezpośrednio po tym zdarzeniu. Ujęcie nie jest uzależnione od tego, czy dokonuje go policjant, ponieważ art. 243 KPK posługuje się słowem „każdy”. Konieczne jest jednak wystąpienie jednej z dwóch wskazanych w przepisie przesłanek: obawy ukrycia się osoby albo niemożności ustalenia jej tożsamości. Jeżeli osoba nie zamierza się ukryć, a jej tożsamość można ustalić, przepis nie wskazuje podstawy do ujęcia z tych powodów. Po ujęciu nie można zwlekać z przekazaniem tej osoby Policji.
Przykład codziennego zastosowania
Pracownik sklepu widzi osobę, która zabiera towar i wychodzi bez zapłaty, a następnie rozpoczyna za nią pościg bezpośrednio po zdarzeniu. Osoba zostaje zatrzymana przed sklepem i nie chce podać swoich danych, więc nie można ustalić jej tożsamości. W takiej sytuacji art. 243 KPK może pozwalać na ujęcie tej osoby, ponieważ chodzi o gorący uczynek albo bezpośredni pościg oraz występuje jedna z ustawowych przesłanek. Osobę ujętą należy następnie niezwłocznie przekazać Policji, a nie samodzielnie prowadzić wobec niej dalszych czynności.
Częste nieporozumienia lub błędy
Art. 243 KPK nie oznacza ogólnego prawa do ujmowania każdej osoby, którą ktoś uważa za podejrzaną. Przepis wymaga związku z gorącym uczynkiem przestępstwa albo z pościgiem rozpoczętym bezpośrednio po jego popełnieniu. Błędem jest także pomijanie warunku obawy ukrycia się osoby lub niemożności ustalenia jej tożsamości. Ujęcie nie zastępuje czynności Policji, gdyż § 2 wyraźnie nakazuje niezwłoczne oddanie osoby w jej ręce. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
