Art. 259.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 259 KPK określa ograniczenia stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego. W § 1 wskazuje, że jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie, należy odstąpić od tego środka, zwłaszcza gdy pozbawienie wolności powodowałoby poważne niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia oskarżonego. Ta sama dyrektywa dotyczy sytuacji, w której areszt pociągałby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego albo jego najbliższej rodziny. Użyte w przepisie słowo „zwłaszcza” oznacza, że wymienione przypadki są szczególnie wskazane przez ustawę przy ocenie potrzeby odstąpienia od aresztu. Przepis nie wylicza natomiast, jakie konkretnie szczególne względy mogłyby stać na przeszkodzie odstąpieniu od tymczasowego aresztowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

§ 2 art. 259 KPK zakazuje stosowania tymczasowego aresztowania, gdy z okoliczności sprawy można przewidywać, że sąd orzeknie karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania albo karę łagodniejszą. Taki sam skutek wynika z przewidywania, że okres aresztu przekroczy wymiar kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia. Z kolei § 3 stanowi, że tymczasowego aresztowania nie można stosować, gdy przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku. Ograniczenia z § 2 i § 3 nie obowiązują jednak w przypadkach wymienionych w § 4, między innymi gdy oskarżony się ukrywa, uporczywie nie stawia się na wezwania, bezprawnie utrudnia postępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości. Ograniczenie z § 2 nie ma także zastosowania przy wysokim prawdopodobieństwie orzeczenia środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy w zakładzie zamkniętym.

Przykład w codziennej sytuacji

W postępowaniu przeciwko oskarżonemu okoliczności sprawy mogą wskazywać, że ewentualna kara pozbawienia wolności zostanie warunkowo zawieszona. W takiej sytuacji § 2 art. 259 KPK stanowi, że tymczasowego aresztowania się nie stosuje. Jeżeli jednak ten sam oskarżony ukrywałby się lub uporczywie ignorował wezwania, ograniczenie z § 2 nie miałoby zastosowania z uwagi na § 4. Przepis nie przesądza samodzielnie o każdym rozstrzygnięciu w sprawie, lecz wskazuje granice wynikające z opisanych w nim okoliczności.

Częste nieporozumienia lub błędy

Błędem byłoby uznanie, że zagrożenie dla zdrowia lub ciężkie skutki rodzinne zawsze automatycznie wykluczają areszt. § 1 nakazuje bowiem odstąpić od aresztowania, jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie. Nie należy też utożsamiać granicy z § 3 z przewidywaną karą w konkretnej sprawie, ponieważ przepis odwołuje się do ustawowego zagrożenia karą za przestępstwo. Wyjątki z § 4 dotyczą ograniczeń wskazanych w § 2 i § 3, a ich wystąpienie nie oznacza automatycznego zastosowania tymczasowego aresztowania. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.